Кіріспе

Қытай философы Чжоу Гуопин (; 1945 жылдың 25 шілдесінде туған) – қазіргі заманғы қытай жазушысы, ақын, ғалым, аудармашы, философ және Қытай әлеуметтік ғылымдар академиясының Философия институтының ғылыми қызметкері. 2017 жылға дейін Чжоу 20-дан астам кітап жариялаған, олардың кейбіреулері Жапонияда, Тайваньда, Гонконгта және Кореяда басылған. Оның көптеген еңбектері өз жанрындағы ең көп сатылатын кітаптардың қатарына жатады.

Өмірбаян

Чжоу Шанхайда дүниеге келді, онда өсіп, Шанхай жоғары мектебінде оқыды. 1967 жылы Пекин университетін бітіргеннен кейін Чжоу бір жарым жыл бойы Хунань фермасында жұмыс істеді. Кейіннен Гуанси провинциясының Цзеюань қаласына жұмысқа жіберілді, онда ол алғашқы әйелі Минзиге (қытайша: 敏子) үйленді. Жоу Гаокао – қытай жоғары оқу орындарына түсу емтиханының қайта жандануына шақырылды және жоғары білім алуға кірісті. 1978 жылы Гуансиден кетіп, Қытай әлеуметтік ғылымдар академиясының Философия институтына оқуға түсті, онда магистр және доктор дәрежесін алды. 1980 жылдың көктемінде Чжоудың алғашқы некесі ажырасты. Содан кейін ол Сян Линг Юға (қытайша: 项灵羽) үйленді. Чжоу 43 жасқа келгенде, оның тұңғыш қызы Нюнью (қытайша: 妞妞) дүниеге келді, оған сирек кездесетін ретинобластома қатерлі ісігі диагнозы қойылды және осы аурудан қайтыс болды. Нюньюдің өлімінен кейін көп ұзамай оның екінші некесі де ажырасты. 2015 жылы Чжоу Weibo әлеуметтік желісінде әйелдер үйді тазалағанда немесе балаларын тамақтандырғанда әдемі болады деп жазғаннан кейін дау туды, бұл оны "түзу адам синдромымен" ауырған деп айыптауға себеп болды.

Жұмыс

Чжоу Қытайдың экономикалық реформасынан кейін Фридрих Ницшені зерттей бастаған алғашқы ғалымдардың бірі болды. Ол ең алдымен «Ницше: ғасырдың бетбұрысы» атты диссертациясымен және Ницшенің «Трагедияның тууы» еңбегін аударғандығымен танылды. Оның философиялық тереңдігі мен тілді нақты қолдануы үшін қытай және Сингапур оқулықтарына іріктелген эсселерінің танымалдылығы оны көбірек адамға мәлім етті.

Ниуниу: Әкенің оқу жазбалары

"Ниунью: Әкесінің оқу жазбалары" (Шанхай халық баспасы, 2006) – Ниуньюдің (Жоудың тұңғыш қызы) ретинобластомадан қайтыс болуынан кейін жазылған, бұл оның дәрігерінің жауапсыз әрекеттерінің нәтижесі деп есептелді. Кітапта Жоу отбасының Юер және Ниуньюмен бірге өмірі мен әке болу тәжірибесі туралы баяндалады. Автордың өзінің айтуынша, кітаптағы шындықтан алшақтауы – қасіреттің ауырын басуына қарсы қолданған амалы болған.

Адамдар мен мәңгілік

"Адамдар мен мәңгілік" (Шанхай халық баспасы, 1987) – Чжоудың ең белгілі туындыларының бірі. Кітаптың нарықта сәттілікке ие болуы Чжоудың ойларын шын ниетпен бөлісуіне және философиялық көзқарастарын тұжырымдаудағы тілдік нақтылығына байланысты болды. Кітапта Чжоу өмір, табиғат, махаббат, сұлулық және өлім сияқты 26 кең тақырып бойынша қысқа эсселер түрінде ойларын жеткізеді. "Адамдар мен мәңгілік" кітабында Чжоу осы тақырыптардың өзіндік қарама-қайшылығы мен оларды үйлестіру мүмкін еместігі туралы идеяны білдіреді. Ол адамзаттың ғана өмірдің мәнін іздеуге қабілетті болуының ұлылығы мен осы ізденіс процесінің мәнді жоқ етуі арасындағы қайшылықты көрсетеді, бұл адамзаттың мәнсіз әлемнің мәнсіз өнімі екендігіне және оның мәнсіз жаратушысында мән іздеуге тырысудың бекерлігіне алып келетін нигилистік сенімге ұқтырады.

Ойлар аспандағы жұлдыздар

"Жұлдызды аспан" (People's Literature Publishing House, 2009) – Чжоудың эсселерінің таңдамасы, оның өміріне деген ойлар, философиялық әңгімелер және әлеуметтік құбылыстарға қатысты пікірлер сияқты түрлі тақырыптарды қамтиды. "Жұлдызды аспан" өнерге қатысты оның көзқарастарына, соның ішінде өнердің негізгі өлшемдері мен сұлулықтың анықтамасына арналған көптеген мақалаларды қамтиды. Ол, ең жақсы және шынайы туындылар үшін тыңшылдардың болмауы қажетті жағдай екенін айтады, себебі оларға ешқандай сыртқы ықпал тимейді. Чжоу сондай-ақ, ешбір өнер туындысы сұлулықтың жойылуын бейнелемейді, өйткені суретшілер үшін сұлулық әрқашан жаңарып тұрады. Кітаптың соңғы таңдалған мақалаларында Чжоу қазіргі қоғамдағы технологиялардың үстемдігіне қатысты алаңдаушылығын білдіреді. Чжоудың адамзат өзі ойлап тапқан технологияны басқара алмайтыны туралы уайымдары, оның пайдалылыққа (утилитаризмге) қарсылығын және қарапайым, табиғи өмір салтын іздеуін көрсетеді.

Жандар жалғыз жүреді

"Жалғыз жандар ғана қадам басады" (People's Literature Publishing House, 2009) 11 тарауға бөлінген. Кітап әлеуметтік құбылыстарды сынаудан бастап, Киелі кітапты оқу туралы жазбаларға дейін тақырыптарды қамтиды. "Жалғыз жандар ғана қадам басады" еңбегінде Чжоу асыл жанның анықтамасын және оның лайықты өмір сүру үшін қажеттілігін талқылайды. Ол жанның қалыпты жұмыс істеуі үшін адамдар жанға жеке орын қалдыруы керек екенін, ал бұл орынды ешкіммен, тіпті отбасы мүшелерімен немесе жақындарымен бөлісуге болмайтынын айтады. Сондай-ақ, жалғыздық – жан үшін қажетті және пайдалы жағдай екенін мәлімдейді. Чжоудың махаббатты екі жалғыз жанның өзара әрекеттесуі ретінде түсіндіруі, жалғыздықты жоятын сезімдік байланыс емес, оның пессимистік көзқарасын көрсетеді.

Еркін стиль

Freestyle (People's Literature Publishing House, 2001) – Жоу мен ең танымал қытай рок музыканты Цюй Цзянь (қытайша: 崔健) бірлесіп жазған кітап. Кітапта Жоу мен Цюй арасында он жылдан астам уақыт бойы жүрген әңгімелер тіркелген. Кіріспеде Жоу, Цюйге деген құрметінің себебі – олардың өнерге қатысты ұқсас көзқарастарынан болуы мүмкін екенін айтады. Қоғамдағы өнердің қызметін талқылағанда, екеуі де саясат пен мәдениеттің ең маңызды және күшті қозғаушы күші – өнер екеніне келіседі. Сондай-ақ, олар нағыз өнер әртүрлі мәдени топтарға емес, бүкіл адамзатқа арналған деген сенімде. Бұл кітап Жоудың салааралық қызығушылығының бір мысалы ретінде қарастырылады.

Қабылдау

Нюниу: "Отаның оқу жазбалары" кітабында Нюниудің қатерлі ісігін операция арқылы емдеуге болатыны айтылған. Жоу мен Сян Нюниудің екі жасында соқыр болу және қайтадан ісік пайда болу мүмкіндігін білгеннен кейін, емге келісім бермейтін жазбаға қол қоюдан бас тартқандығы көрсетілген. Кітап жарық көргеннен кейін медициналық этика саласында көптеген пікірталастар туды. Кейбір оқырмандар Чжоудың шешімінің оның қызының өліміне себеп болғанын және кітаптың тек көріне әдемі сөздерге толы екіжүзділікпен жазылғанын айтты. "Жұлдызды аспан" журналындағы бір мақаласында Чжоу, әйел жақсы махаббатшы, әйел және ана бола алмаса, оның сұлулығы әлсірейді деп мәлімдеген. Оның бұл сөздері көптеген феминистердің сынына ұшырады. Феминист белсенді Лу Пин (қытайша: 吕频) Чжоудың сөздері әйелдер туралы білімі жоқ емес, сонымен қатар ол өзінің "пилданы мұнарасынан" қарап, мақтаншыл көзқарас танытқандығын айтты.