Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Данди әуежайы (Port adhair Dhùn Dè) – Шотландияның Данди қаласында орналасқан әуежай. Ол Тай бұғазының жағасында орналасқан және Тай теміржол көпіріне тікелей қарайды. Бұл гольфшылар үшін ыңғайлы көлік орталығы, себебі Сент-Эндрюс, Гленэйглз және Карноустидегі чемпионаттарға ең жақын әуежай осы. Халықаралық жарыстар кезінде әуежай көбінесе чартерлік және жеке ұшақтармен толы болады. Loganair авиакомпаниясы да рейстерді жүзеге асырады.
Airport in Dundee, Scotland
Dundee Airport (Port adhair Dhùn Dè) is an airport based in Dundee, Scotland. It lies on the shore of the Firth of Tay and overlooks the Tay Rail Bridge. It is a popular transport hub for golf players, as it is the closest airport to the championship courses at St Andrews, Gleneagles and Carnoustie. During international competitions, the airport is often at its busiest with charter and private aircraft. There are also flights operated by Loganair.
Тарих
Әуежай 1963 жылы Тей фьордынан қайып алынған жерде ашылды. Алғашқыда оның шөппен өсірілген ұшу-қону жолағы болған. Бірінші ресми әуе қызметі 1966 жылдың 5 шілдесінде Глазгоға бағытталған рейстен басталды. Екі аптадан кейін Эдинбург пен Прествикке қосымша рейстер қосылды. 1967 жылдың 31 қазанында қызмет тоқтатылды, себебі British Eagle 10 мың фунт стерлинг шығынға ұшырағанын хабарлады. Осы кезеңде Дунди қалалық кеңесінің басшылығы лейбористерден консерваторларға ауысты, соның салдарынан әуежай жабылды және жері Дунди университетіне оқу алаңдары ретінде берілді. Кеңес қайтадан лейбористердің билігіне өткен кезде әуежай қайта ашылды. 1970 жылдары шөппен өсірілген ұшу-қону жолағы ұзын асфальт жолға алмастырылды, ал 1990 жылдары қазіргі ұзындығына дейін кеңейтілді. 1982 жылдың 16 сәуірінде әуежайға «кедендік әуежай» статусы берілді, ал 1983 жылы ұшу-қону жолағының шетіне жарықтар орнатылды. Қазіргі терминал 1997 жылы сол кездегі Еуроодақтың көлік комиссары Нил Киннокпен ашылды. 1980 жылдары Air Ecosse компаниясы Short 330 және Short 360 ұшақтарымен Абердин, Карлайл, Манчестер және Эсбьергке рейстер жасады. Олардың бірі Royal Mail арнайы қызметтерінің «Datapost» түс схемасындағы 360 ұшағы болды. Дундиден Ramsay World Travel жаз айларында Льюис демалыс компаниясымен бірлесіп Джерсиге апталық чартерлік рейстер ұйымдастырды, ал 1996 жылы BAe 146 ұшағымен Майоркаға апталық рейстерді жүзеге асырды, бірақ жанармай құю үшін Боурнмут/Саутсендке қонуға мәжбүр болды. 1990 жылдары Business Air және кейіннен British Midland Regional компаниялары Дундиден Манчестер әуежайына рейстер жасады, бірақ 2002 жылы Eastern Airways бұл бағытты қысқа мерзімге қайта жаңғыртты. Business Air компаниясы қызметін тоқтатқаннан кейін, ScotAirways Лондон Сити әуежайына рейстерді бастаған 1999 жылдың сәуіріне дейін әуежай шамамен бір жыл бойы ресми рейстерсіз қалды. ScotAirways кейін 2007 жылдан 2009 жылдың қыркүйегіне дейін Air France үшін CityJet бренді астында жұмыс істеді. 2009 жылдың қыркүйегінде CityJet Air France KLM компаниясының коммерциялық брендіне айналды. Рейстер Air France емес, CityJet атынан жарияланды. Dundee-ден London City бағыты ScotAirways-тен жалға алынған Dornier 328 ұшағымен жүзеге асырылды, 2011 жылдың қаңтарында ScotAirways компаниясының бұл бағыттағы 12 жылға жуық серіктестігі аяқталды, себебі CityJet бағытты өзінің Fokker 50 ұшағымен азайтылған жиілікпен пайдаланатынын хабарлады. Бұл өзгеріс бизнес қауымдастығында бағыттың жалғасуына қатысты алаңдаушылық тудырды. Алайда, 2011 жылдың шілдесінде ScotAirways компаниясын Loganair сатып алғаннан кейін Dornier 328 ұшағы Лондон Сити бағытына қайта қосылды. 2007 жылдың 29 мамырында FlyWhoosh компаниясы ATR 42 ұшағымен Бирмингем мен Белфаст қалаларына рейстерді бастады. Бұл компания, іс жүзінде билет сатушы ғана, Dundee әуежайында ұшақ орнатып отырған поляк авиакомпаниясы White Eagle Aviation (WEA) қызметтерін пайдаланды. 2007 жылдың желтоқсанында қызметтер тоқтатылды, себебі қызметтердің тоқтатылуына не себеп болды деген түсініксіздік болды. 2008 жылдың 3 наурызында Loganair компаниясы FlyWhoosh компаниясы 2008 жылдың мамыр айында жаңа Flybe франшизасы бойынша жүргізген рейстерді қайта бастайтынын мәлімдеді. Дунди мен Бирмингем арасында апта ішінде үш рет, жексенбіде бір рет және Дунди мен Белфаст қалалық әуежайы арасында апта ішінде бір рет, жексенбіде бір рет рейстер жасалды. Компания бұл бағыттарда Saab 340 ұшақтарын пайдаланды. 2012 жылдың қазан айында Loganair жолаушылар санының төмендеуі мен отын бағасының жоғары болуын себеп көрсетіп, Flybe атынан Белфаст қаласы мен Бирмингемге рейстерді жабу туралы хабарлады, соның салдарынан CityJet Лондон қаласына бағытымен Дундидегі жалғыз ресми рейстерді орындаушы компания болып қалды. 2013 жылдың желтоқсанында CityJet 2014 жылдың наурызында Дундиден Лондон Сити әуежайына соңғы ресми рейсті тоқтататынын жариялады, бұл әуежайдың болашағына күмән тудырды. 2014 жылдың қаңтарында HIAL компаниясы Loganair компаниясының Flybe франшизасымен City Jet компаниясын алмастырып, Лондон Stansted әуежайына күніне екі рет рейстерді бастайтынын мәлімдеді, City Jet компаниясы Лондон Сити бағытын тоқтатқаннан кейін.
The airport was opened in 1963 on land reclaimed from the Firth of Tay. Originally it had a grass runway. The first scheduled air service began on 5 July 1966, with a service to Glasgow. A fortnight later a feeder service was added for Edinburgh and Prestwick. The service was stopped on 31 October 1967 after British Eagle reported £10,000 losses. Around this time the control of Dundee City Council changed from Labour to Conservative, and the airport was closed and the land used by Dundee University as playing fields. When control of the Council changed back again to Labour the airport was reopened. The grass runway was replaced by a long tarmac runway in the 1970s, and extended to the current length of in the 1990s. The airport was granted "customs airport" status on 16 April 1982 and runway edge lights were added in 1983. The current terminal was opened in 1997 by the then EU transport commissioner Neil Kinnock. During the 1980s Air Ecosse operated services to Aberdeen, Carlisle, Manchester, and Esbjerg using Short 330 and Short 360 aircraft. This included a 360 in the Royal Mail Special Services "Datapost" colour scheme. Ramsay World Travel from Dundee also operated a weekly charter to Jersey in the summer months in association with Lewis's Holidays, and in 1996 they ran a series of weekly flights to Majorca using BAe 146 aircraft which had to land in Bournemouth/Southend to re fuel. Business Air and later British Midland Regional operated flights from Dundee to Manchester Airport in the 1990s, a route that was brought back by Eastern Airways for only a few months, in 2002. After the departure of Business Air, the airport was left without any scheduled services for almost a year until April 1999 2007, when ScotAirways introduced flights to London City Airport. ScotAirways then operated under the CityJet banner for Air France from 2007 to September 2009. In September 2009 CityJet became a commercial brand within Air France KLM. Flights were announced as CityJet and not Air France. The Dundee to London City route was flown by Dornier 328 aircraft leased from ScotAirways, until January 2011 when ScotAirways near 12 year association with the route came to an end, as CityJet announced the route would be operated on a reduced frequency by its own Fokker 50 aircraft. This change caused concern within the business community for the continued viability of the route. However following the purchase of ScotAirways by Loganair in July 2011, the Dornier 328 was reinstated on the London City route. On 29 May 2007, services to Birmingham and Belfast City operated by FlyWhoosh, using ATR 42 aircraft, started. The company, which was effectively only a ticket agent, used the services of a Polish airline White Eagle Aviation (WEA), which based an aircraft at Dundee Airport. In December 2007 these services ceased, amid some confusion as to what exactly caused the termination of services. On 3 March 2008, Loganair announced that it would recommence the routes that had been operated by FlyWhoosh in May 2008, under the new Flybe franchise. Three weekday return flights were introduced between Dundee and Birmingham, with one return flight on Sundays and a daily weekday return flight between Dundee and Belfast City Airport, with one return flight also operating on Sundays. The company used Saab 340 aircraft on these routes. In October 2012, Loganair announced the closure of flights to Belfast City and Birmingham on behalf of Flybe, because of decline in passengers loads and high fuel costs as the reason for closure, leaving CityJet with its route to London City as the only scheduled carrier in Dundee. December 2013, CityJet announced it would be dropping the last remaining scheduled route from Dundee to London City Airport in March 2014, putting the airport's future in doubt. January 2014, HIAL announced that Loganair with its Flybe franchise would take over from City Jet and commence twice daily flights to London Stansted, once the London City route had withdrawn in March 2014 by City Jet.
Логанаир
2017 жылдың қыркүйегінде Loganair өздігінен жұмыс істейтін тәуелсіз авиакомпания болып қайта құрылды. Сарапшылар бұл авиакомпанияға көбірек рейстерді орындауға мүмкіндік беретінін айтты және Дунди қаласы да осы қосымша рейстердің ішінде болуы мүмкін деп болжады. 2024 жылдың ақпанына дейін авиакомпания қазіргі таңда Лондон Хитроу, Кирквалл және Самбург әуежайларына 48 орындық ATR 42 500 ұшағымен рейстер жасап жүр.
In September 2017 Loganair became an independent airline operating in its own right. Experts said this would give the airline more freedom to operate more flights, and speculated that Dundee would figure among these additional flights. As of February 2024 the airline currently operates to London Heathrow, Kirkwall & Sumburgh airports, using an ATR 42 500 with capacity of 48 seats.
Тейсайд авиациясы
2023 жылдың 20 сәуірінде қызметін тоқтатқанға дейін Tayside Aviation әуежайда оқу орталығы мен инженерлік шеберханасын пайдаланды. Бұл 1982 жылы салынған жөндеу ангарымен толықтырылды. Олардың қызметі әуежайдағы жеңіл ұшақтардың көп бөлігін құрады, соның ішінде RAF курсанттарына жеңіл ұшақтарда ұшуға стипендия беру үшін Air Cadet ұйымының жалғыз подрядшысы болды.
Until it ceased trading on 20 April 2023, Tayside Aviation operated a training facility and engineering workshop at the airport. This was supplemented by a maintenance hangar built in 1982. Their operations formed the substantial part of the light aircraft movements at the airport, being, among other things, sole contractor to the Air Cadet Organisation to provide Light Aircraft Flying Scholarships to RAF cadets.
Данди қалалық кеңесі мен HIAL
2004-2007 жылдар аралығында Данди әуежайы жылына 2 миллион фунт стерлингтен астам зиянға ұшырап жұмыс істеді, ал HIAL басқаруына өткен алғашқы толық қаржы жылы, 2008/9 жылы, әуежайдың зияны 2,6 миллион фунт стерлингті құрады. 2007 жылғы 12 ақпанда қалалық кеңес 2007 жылғы қыркүйектен бастап әуежайды Highlands and Islands Airports Limited (HIAL) компаниясына беру туралы хабарлады. Компанияның иелігіне өту 2007 жылғы 1 желтоқсанда болды. Әуежайдағы кез келген қосымша жоспарлы рейстер ұшу-қону жолағының ұзындығымен шектеліп, тек аймақтық ұшақтармен ғана жүзеге асырыла алады. Боинг-737 сияқты бюджеттік авиакомпаниялар пайдаланатын ірі ұшақтарға ұзын ұшу-қону жолағы қажет. Әуежайға қонуға болатын ең үлкен ұшақтар – BAe 146 және Airbus A318.
Dundee Airport had been operating at a loss of over £2 million per year from 2004 to 2007 and in the first full financial year of operation under HIAL, 2008/9, the airport's loss was £2.6 million. On 12 February 2007 it was announced that, from September 2007, the City Council would hand over the running of the airport to Highlands and Islands Airports Limited (HIAL). The takeover took place on 1 December 2007. Any additional scheduled flights at the airport would be limited by runway length to regional aircraft. Larger aircraft used by low cost airlines, such as Boeing 737s, require longer runways. The largest aircraft that can land at the airport are the BAe 146 and the Airbus A318.
Flybe дау-дамай
2008 жылғы 8 тамызда HIAL және әуежай басшылары Амстердамға тікелей әуе қатынасын қарастырып жатқанын хабарлады. 2008 жылғы қазан айының соңында "Evening Telegraph" газетінде Испанияға және Испаниядан ұшу мүмкіндігі туралы мақала жарияланды. Әуежай операторы A318 ұшағы Денди әуежайы үшін толыққанды үйлесімді екенін және осы рейстерді жүзеге асыруға қолданыла алатынын мәлімдеді.
On 8 August 2008, HIAL and airport bosses announced that they were considering a direct air link to Amsterdam. In late October 2008, an article was placed in the Evening Telegraph concerning the possibility of flights to and from Spain. The airport operator had also stated that the A318 was fully compatible for Dundee Airport and could be used to operate these flights.
Перт әуежайына шабуыл
Перт әуежайы батысқа қарай орналасқан болса, Дундидің C санатындағы аспаптық қону тәсілі 1800 фут биіктікте (әуежай биіктігінен - AAL) әуежайдың қозғалыс аймағына (ATZ) еніп кіреді. Бұл процедураны Дандидегі коммерциялық және оқу рейстері қолданады, қандай ұшу-қону жолағы қолданылса да. Шығыс жел тұрғанда, ұшақтар Перт қаласының үстінен батысқа қарай ұшуы мүмкін.
While Perth Airport is away to the west, Dundee's category C instrument approach encroaches its Aerodrome Traffic Zone (ATZ) at 1,800 ft Above Aerodrome Elevation (AAL). This procedure is used by Dundee commercial and training traffic irrespective of the runway in use. In an easterly wind, traffic may go as far west as the Perth overhead.
Жол
Әуежай негізгі A85 Риверсайд Драйвында орналасқан, ол қала орталығын Кингсвей және A90 тас жолымен байланыстырады. Әуежай қала орталығынан шамамен 3,2 километр (2 миль) қашықтықта жатыр. Әуежайдан шығу жерінде такси қызметтері бар.
The airport lies on the main A85 Riverside Drive, which links the city centre to the Kingsway and the A90, with the airport approximately 2 miles from the city centre itself. Taxis are available from outside the airport.
Автобус
Данди әуежайы Дандидің негізгі автобус станциясынан қысқа такси сапары қашықтықта орналасқан. Көптеген маңызды бағыттарға тікелей автобустар осы станциядан жүреді. Жергілікті операторлар арқылы чартерлік автобустарды да тапсырыс беруге болады.
Dundee Airport is a short taxi ride from the main Dundee bus station. Direct buses to many other major destinations are available from the station. Chartered buses can also be booked with local operators.
Темір жол
Әуежай Дунди теміржол станциясына жақын жерде орналасқан. Станция Абердин, Эдинбург және Лондонға баратын Шығыс жағалау магистральдық желісінде, сондай-ақ Глазгоу мен одан әрі қарай қызмет көрсететін Глазгоу-Абердин желісінде орналасқан. Дунди станциясын ScotRail, Лондон Солтүстік-Шығыс темір жолы, Caledonian Sleeper және CrossCountry пойыздары қызмет көрсетеді.
The airport is also a short drive from Dundee railway station. The station is situated on the East Coast Main Line to Aberdeen, Edinburgh and London, and is also on the Glasgow–Aberdeen line serving Glasgow and further afield. Dundee station is served by ScotRail, London North Eastern Railway, the Caledonian Sleeper and CrossCountry.
Апаттар мен оқиғалар
2003 жылдың 24 қазанында АҚШ-та тіркелген алты орындық TBM 700 ұшағы Тай сағасындағы ұшу-қону жолағына 200 метр жетпей құлады. Іздеу-құтқару ұшағы (hovercraft) жұмылдырылып, 15 минут ішінде ұшақтағы адамдар құтқарылды. Борттағы төрт адам жеңіл жарақат алды. 2005 жылдың 6 маусымында Dundee әуежайында Grob G 115 ұшағы қоршауды бұзып құлап, жаңа пішіндегі ұшқыш қиындыққа тап болғаннан кейін нұсқаушы мен оқушы ешқандай зардап шекпеді. Ұшақ апаттан қатты зақым көрді. 2015 жылдың 3 мамырында Шотландияның Абернайт қаласының жанында, Дунди әуежайына түскі уақытта қонуға бағытталған G Rick Beech Baron ұшағында екі адам қаза тапты. Ұшақтың қирандылары сағат 16:00 шамасында табылды. Ұшақтың Инвернесс қаласынан Дундиге, жеңіл ұшақтар базасына ұшып келе жатқаны болжануда.
On 24 October 2003, a U. S. registered six seater TBM 700 came down 200 metres short of the runway in the Tay Estuary. The hovercraft was deployed and the occupants were rescued from the aircraft in around 15 minutes. The four people on board received only minor injuries. On 6 June 2005, an instructor and trainee escaped uninjured when a Grob G 115 crashed through a fence at Dundee Airport after the novice got into difficulties. The plane was extensively damaged in the accident. On 3 May 2015, two men died in a G Rick Beech Baron aircraft near Abernyte, Scotland which was due to land at Dundee Airport at midday. The wreckage was found at about 4pm. The plane was thought to have been travelling from Inverness to Dundee, which is a base for light aircraft.