Кіріспе

Ирландияда пайда болған командалық спорт; поломен байланысты, бірақ велосипедтерде ойналады. Велополо (француз тілінде polo vélo; неміс тілінде Radpolo) – дәстүрлі полоға ұқсас командалық спорт, тек жылқының орнына велосипедтер қолданылады. Осы спорттың екі түрі бар: қатты төсеніштегі велополо және шөп алаңдағы велополо. 21-ші ғасырдың басында қатты төсеніштегі ойынға қызығушылық күрт өсті, және әлемнің әртүрлі елдерінде – Қытай, Канада, Ирландия, Швейцария, Франция, Үндістан, Германия, Пәкістан, Украина, Ресей, Малайзия, Шри-Ланка, Индонезия, Венгрия, Австралия, Жаңа Зеландия, Швеция, Англия, Шотландия, Аргентина, Италия, Испания, АҚШ, Польша, Хорватия, Словения, Литва, Непал, Бразилия және Кубада жаңа командалар құрылуда.

Шөппен ойнау

Ойынның екі нұсқасы бар: төрт ойыншылы және бес ойыншылы. Төрт ойыншылы ойында, циклдік поло төртбұрышты шөп алаңында ойналады, ресми түрде де, бейресми түрде де, жеткілікті үлкен алаң болса, кез келген алаң жарайды. Сонымен қатар, ресми өлшемдер ұзындығы мен ені бойынша өзгеруі мүмкін. Доптың диаметрі шамамен және соқпақтың ұзындығы максималды болуы керек. Қақпалардың ені төрт метрге дейін, және олар екі қақпа тірегінен құралған, арқалықсыз. Командада алты ойыншы болады, олардың төртеуі бір уақытта алаңда болады. Қалған екеуі – қосалқы ойыншылар. Халықаралық матчтар 30 минуттан тұрады, олар 7,5 минуттық кезеңдерге – чуккарларға бөлінеді. Егер негізгі уақыт соңында есеп тең болса, жеңімпазды анықтау үшін қосымша уақыт тағайындалуы мүмкін. Допты оның тура сызығы бойынша ұстап, өзінің сол жағына өткізген ойыншы, барлық басқа ойыншылардан басымдыққа ие болады. Егер қасақана жасалған ауыр бұзушылық қақпаға жақын жерде жасалса, бұзушылық жасаған командаға автоматты түрде гол беріледі. Аз ауыр бұзушылықтар үшін 15 метрлік және 25 метрлік еркін соққылар тағайындалады. Қасақана немесе қауіпті бұзушылықтар жасалған жағдайда, төреші сары карточка (ескерту) бере алады, ал қайталап немесе ауыр бұзушылықтар жасалған жағдайда – қызыл карточка (алаңнан қуу). Алаңнан қуылған ойыншыны, төреші рұқсат берсе, ағымдағы чуккар аяқталғаннан кейін қосалқы ойыншымен алмастыруға болады. Бес ойыншылы ойын (көбінесе Еуропада қолданылады) футбол немесе регби алаңы сияқты төртбұрышты шөп алаңында ойналады. Сонымен қатар, ресми өлшемдер ұзындығы мен ені бойынша өзгеруі мүмкін. Доп дөңгелек болуы керек және ауа толтырылғанда оның көлемі 32 см-ден (12,6 дюйм) кем немесе 38 см-ден (15,0 дюйм) артық болмауы керек, ал соқпақтың ұзындығы максималды болуы керек. Қақпалардың ені 4 метр (ұлттық француз ережелері бойынша 5 метр), және олар екі қақпа тірегінен және 2,75 метр (3 ярд) биіктіктегі арқалықтан тұрады. Командада сегіз ойыншы болады, олардың бесеуі бір уақытта алаңда болады, оның ішінде қақпашы да бар. Қалған үшеуі – қосалқы ойыншылар. Матчтар 60 минуттан тұрады, олар әрқайсысы 15 минуттан тұратын 4 кезеңге бөлінеді. Егер негізгі уақыт соңында есеп тең болса, жеңімпазды анықтау үшін қосымша уақыт тағайындалуы мүмкін. Ойыншы допқа тию үшін немесе қарсыласына шабуыл жасау үшін соқпақты оң қолымен, рульді сол қолымен ұстауы керек, және денесінің ешбір бөлігімен жерге тимеуі керек. Допты оң жағынан ойнайтын қарсыласына шабуыл жасау үшін, ойыншы қарсыластың оң жағынан шабуылдауы керек, доп екі ойыншының ортасында болуы тиіс (яғни, доп шабуылдаушы ойыншының сол жағында болуы керек). Допты сол жағынан ойнайтын қарсыласына шабуыл жасау үшін, ойыншы қарсыластың сол жағынан шабуылдауы керек, доп екі ойыншының ортасында болуы тиіс (яғни, доп шабуылдаушы ойыншының оң жағында болуы керек). Допты ұстаған немесе оны ұстауға тырысқан ойыншыға басымдық беріледі. Пенальти алаңында, қақпашыға басымдық беріледі.

Қатты алаңдағы ойын

Соңғы жылдары "Hardcourt Bike Polo" деп аталатын ойынның басқаша түрі кеңінен танымал болды, бұл әлемдік деңгейде ережелерді біркелкілендіруге ықпал етті.

Тарих

Бұл ойын 1891 жылы Ирландияның Уиклоу округінде зейнеткер шеңберлі велосипедші, «Ирландиялық велосипедші» журналының редакторы Ричард Дж. Мекредимен ойлап табылды. Сол жылдың қазан айында алғашқы велосипед поло матчы Скалп (Уиклоу округі) стадионында «Раткларен Роверс» және «Оне Хаст» велосипед клубы арасында өтті. 19 ғасырдың соңында ойын Ұлыбритания, Франция және АҚШ-қа жетті, онда «Американдық жұлдыз» велосипеді танымал болды. 1899 жылдың 8 мамырында Лондонның «Империя» театрында «Американың алғашқы чемпиондық» велосипед поло командасының мүшелері Ханеган мен Хейзелтон және Брэди мен Мерфи арасындағы көрнекі матч өтті, ол бағдарламада «кез келген сахнадағы» алғашқы осындай көрсетілім деп жазылған. Алғашқы халықаралық матч 1901 жылы Ирландия мен Англия арасында өтті. Велосипед поло 1908 жылғы Лондон Олимпиадасында көрсету спорты болды, онда Ирландия Германияны жеңіп, алтын медальді жеңіп алды. Ойын 1930 жылдары Ұлыбританияда аймақтық лигалардың құрылуымен ең жоғары танымалдылыққа ие болды. Велосипед поло осы кезеңде Францияда да гүлденді, француз лигасы құрылды. Франция мен Ұлыбритания арасындағы халықаралық матчтар тұрақты түрде өткізілді. Алайда, Екінші дүниежүзілік соғыс Ұлыбританияда велосипед полоның құлдырауының басталуын белгіледі. Бірақ спорт Францияда сақталды, лига чемпионаттары бүгінге дейін жүзеге асырылып келеді. 1980 жылдары велосипед полосында Үндістан мен АҚШ есімдері көтерілді. 1994 жылы Американың велосипед поло қауымдастығы құрылды. 1990 жылдары халықаралық велосипед поло матчтары қайта жанданды, ал 1996 жылы АҚШ-та алғашқы әлем чемпионаты ұйымдастырылды. Бүгінде Бразилия, Аргентина, Австралия, Канада, Франция, Германия, Ұлыбритания, Үндістан, Ирландия, Малайзия, Жаңа Зеландия, Пәкістан, Оңтүстік Африка, Шри-Ланка, Швеция, Швейцария және АҚШ-та ұйымдастырылған велосипед полосы ойналады. Велосипед поло 2001 жылы Халықаралық велосипедтік одақ (UCI) тарапынан ресми түрде мойындалды.

Үндістанда велосипедпен Polo

Үндістанның Велосипедтік Поло Ассоциациясы 1966 жылы құрылды, кеңсесі Раджастан штатының Жаипур қаласында орналасқан. Алғашқы ерлер арасындағы ұлттық чемпионат 1970 жылы Нью-Делиде өтті, онда Раджастан командасы жеңіске жетті. 2016–2017 жылғы маусымда ерлер арасындағы ұлттық жарыс 2017 жылдың 13-16 қаңтарында Раджастанның Жодхпур қаласында өткізілді. Һауа күштері чемпион атанды, ал әскерилер күміс жүлдегер болды. 2016–2017 жылғы әйелдер арасындағы ұлттық чемпионат 2017 жылдың 21-24 ақпаны аралығында Раджастанның Дундлод қаласында өтті. Чхаттисгар финалда Карнатаканы жеңді. Калькуттаның Крикет және Футбол клубы 1973 жылы алғашқы Merchant's Cup велосипедтік поло турнирін өткізді. 2012 жылы CC&FC велосипедтік полодан Легендалар турнирін ұйымдастырды, онда Вижай Сингх, Лакшман Сингх және Бикрам Дас сияқты көрнекті ойыншылар қатысты. Қазіргі уақытта CC&FC Март кубогы, Сваруп Бханджео еске алу турнирі және CC&FC кубогын қабылдайды. 2015 жылдан бері CC&FC барлық Үндістандық шақырулы велосипедтік поло кубогын ұйымдастырып келеді, ол CC&FC және Бенгал Велосипедтік Поло Ассоциациясының бірлескен ұйымдастыруында өтеді. 2017 жылы CC&FC All India Invitation Cycle Polo Cup-та ерлер секциясында жеті, әйелдер секциясында бес команда қатысты. Территориялық әскер ерлер арасында жеңіске жетті. Олар финалда Һауа күштерін 14:6 есебімен жеңді. Әйелдер секциясында Чхаттисгар финалда Бенгалға есебі 15:3 болды. 2018 жылы ерлер секциясында бұрынғы чемпион Территориялық әскер финалда Бенгалды 12:10 есебімен жеңіп, титулын сәтті қорғады. Әйелдер секциясында Бенгал финалда қарсыласы Уттар-Прадешті 15:0 есебімен жеңді.

Велосипедпен полодан халықаралық чемпионаттар

ЖылМемлекетАлтынКүмісБронза1996Ричленд,АҚШҮндістан (ұлттық команда)АҚШ (А. Б. П. А. Ричланд 1)Канада (Жерихо С. П. А. )1999Ванкувер,КанадаҮндістан (ұлттық команда)АҚШ (А. Б. П. А. Ричланд)Канада (Жерихо С. П. А. 1)2000Нью-Дели,ҮндістанҮндістан (ұлттық команда)Канада (Жерихо С. П. А. )АҚШ (А. Б. П. А. Ричланд 1)2001Лондон,ҰлыбританияҮндістан (ұлттық команда)Канада (Жерихо С. П. А. )Франция (ұлттық команда)2002Париж,ФранцияКанада (Жерихо С. П. А. )Франция (ұлттық команда A)Үндістан (ұлттық команда A)2003Веро Бич,АҚШКанада (Жерихо С. П. А. )АҚШ (А. Б. П. А. Ричланд)Франция (ұлттық команда)2004Ванкувер,КанадаАҚШ (А. Б. П. А. Ричланд)Франция (ұлттық команда)Үндістан (ұлттық команда)2005Айкен,АҚШФранция (ұлттық команда)АҚШ (Айкен "жасыл" Б. П.)Канада (Жерихо С. П. А. )2006Кенневик,АҚШКанада (Жерихо С. П. А. )АҚШ (Юнионвилл Б. П.)Франция (ұлттық команда)2015Айкен,АҚШАҚШ (Айкен Б. П.)ФранцияКанада (Жерихо С. П. А. )2016Жайпур,ҮндістанҮндістан (ұлттық команда)Ұлыбритания (Англия)Малайзия2019Буэнос-Айрес,АргентинаҮндістан (ұлттық команда)АҚШҰлыбритания (Англия)

Ұлыбританиялық «Пукка Чукас» командасы 2012 жылғы «Acumen Energy» велосипед поло кубогын жеңіп алды, ол Непалдағы Бардия ұлттық паркінің шетінде орналасқан «Tiger Tops Karnali» кешенінде өткізілді. Олар 5000-нан астам көрерменнің алдындағы қызықты финалда «EFG Switzerland» командасын жеңді. Турнирде қолданылған велосипедтер жергілікті мектептерге және қоғамдық клубтарға сыйға тартылды, ал жиналған қаражат фил туберкулезінің алдын алуға және оны емдеуге жұмсалды.

Еуропа чемпионаттары

Еуропа чемпионаты – Еуропалық клуб командалары үшін велосипед полосы бойынша жыл сайынғы жарыс. Ол жыл сайын Франция, Германия, Ирландия немесе Ұлыбритания Құрама Корольдігінде үш кезеңнен өткізіледі. Конкурс 2007 жылы француз және британдық/ирландтық дәстүрлі ережелердің арасында жасалған келісімнен кейін басталды. +ЖылАлтынКүмісБронза4-орын5-орын6-орын7-орын8-орын9-орын10-орын2007V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Pédales Varengevillaises 1 (Франция)E. S. Gervais Lilas (Франция)A. S. C. Pessac Alouette (Франция)Johnstone W. C. C. (Ұлыбритания)Oakenden P. (Ұлыбритания)Dublin Phoenix (Ирландия)Barbarians (Ирландия және Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Dublin Obelisk (Ирландия)2008Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Dublin Phoenix (Ирландия)Oakenden P. "Oakenden" (Ұлыбритания)E. S. Gervais Lilas (Франция)Oakenden P. "Amazons" (Ұлыбритания)Turtle B. P. (Ирландия)Johnstone W. C. C. (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)A. S. C. Pessac Alouette (Франция)2009V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Pédales Varengevillaises 1 (Франция)Oakenden P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Oakenden P. "Amazons" (Ұлыбритания)Dublin Phoenix (Ирландия)E. S. Gervais Lilas (Франция)Dublin Obelisk (Ирландия)Johnstone W. C. C. (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)2010V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Pédales Varengevillaises 1 (Франция)E. S. Gervais Lilas (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Dublin Phoenix (Ирландия)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Dublin Obelisk (Ирландия), Johnstone W. C. C. (Ұлыбритания) & Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Chelsea P. (Ұлыбритания)2011Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)E. S. Gervais Lilas (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Chelsea P. (Ұлыбритания)Oakenden B. P. "Vigo" (Ұлыбритания)2012Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Oakenden B. P. "Team Pink" (Ұлыбритания) & E. S. Gervais Lilas (Франция)Johnstone W. C. C. (Ұлыбритания) & Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Oakenden B. P. "Vigo" (Ұлыбритания)Chelsea P. (Ұлыбритания)2014Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Entente d'Ile de France (Франция)Rebréchien Loiret Cyclisme (Франция)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Oakenden B. P. "Tigers" (Ұлыбритания)E. S. Gervais Lilas (Франция)2015Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Parisis Athletic Club 95 (Франция)E. S. Gervais Lilas (Франция)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Radler Club 1913 Wendelstein e. V. (Германия)Entente d'Ile de France (Франция)Oakenden B. P. "Tigers" (Ұлыбритания)2016Pédales Varengevillaises 1 (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Parisis Athletic Club 95 (Франция)Radler Club 1913 Wendelstein e. V. (Германия)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Barbarians (Франция, Ирландия және Ұлыбритания)Oakenden B. P. "Tigers" (Ұлыбритания) & les Gaulois (Франция)2017Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Parisis Athletic Club 95 (Франция)Radler Club 1913 Wendelstein e. V. "Polonauten" (Германия)Radler Club 1913 Wendelstein e. V. "Wendelstein" (Германия) & Oakenden B. P. "Belles" (Ұлыбритания)2018Pédales Varengevillaises 1 (Франция)V. C. Frileuse Sanvic (Франция)Oakenden B. P. "Oakenden" (Ұлыбритания)Pédales Varengevillaises 2 (Франция)Parisis Athletic Club 95 (Франция)Oakenden B. P. "Amazons" (Ұлыбритания)Radler Club 1913 Wendelstein e. V. (Германия)Entente d'Ile de France (Франция)North Devon B. P. & Cirencester B. P. (Ұлыбритания)Oakenden B. P. "Belles" (Ұлыбритания)

2013: Еуропа кубогы ұйымдастырылмады.