Кіріспе
Микроэкономикадағы ұғым. Микроэкономикада тұтынушының Хикс сұраныс функциясы немесе өтелген сұраныс функциясы – бұл тұтынушының барлық тауарларға жұмсаған шығындарын ең төмендету шешімінің бөлігі ретінде сұранылатын тауар мөлшері. Қысқасы, Хикс сұраныс функциясы экономикалық агенттің тауар бағасының өзгеруіне қалай ден қоятынын көрсетеді, егер агенттің кірісі тауар бағасының өзгеруінен бұрынғыдай пайдалылық деңгейін сақтау үшін өтелсе – агент баға өзгергенге дейін де, кейін де бір бейтараптық қисығында қалады. Бұл функция Джон Хикс есімімен аталады. Математикалық тұрғыдан алғанда,
In microeconomics, a consumer's Hicksian demand function or compensated demand function for a good is their quantity demanded as part of the solution to minimizing their expenditure on all goods while delivering a fixed level of utility. Essentially, a Hicksian demand function shows how an economic agent would react to the change in the price of a good, if the agent's income was compensated to guarantee the agent the same utility previous to the change in the price of the good—the agent will remain on the same indifference curve before and after the change in the price of the good. The function is named after John Hicks. Mathematically,
where h(p,u) is the Hicksian demand function, or commodity bundle demanded, at price vector p and utility level Here p is a vector of prices, and x is a vector of quantities demanded, so the sum of all pixi is total expenditure on all goods. (Note that if there is more than one vector of quantities that minimizes expenditure for the given utility, we have a Hicksian demand correspondence rather than a function.) Hicksian demand functions are useful for isolating the effect of relative prices on quantities demanded of goods, in contrast to Marshallian demand functions, which combine that with the effect of the real income of the consumer being reduced by a price increase, as explained below.
мұнда h(p,u) – Хикс сұраныс функциясы, яғни баға векторы p және пайдалылық деңгейі u бойынша сұранылатын тауар жиынтығы. Мұнда p – бағалар векторы, ал x – сұранылатын мөлшерлер векторы, сондықтан pixi қосындысы – барлық тауарларға жұмсалған жалпы шығын. (Егер берілген пайдалылық үшін шығынды ең төмендететін мөлшерлердің бірнеше векторы болса, онда функцияның орнына Хикс сұранысының сәйкестігі болады.) Хикс сұраныс функциялары тауарларға сұраныс мөлшеріне салыстырмалы бағалардың әсерін анықтауға көмектеседі, ал Маршалл сұраныс функциялары, төменде түсіндірілгендей, бағаның өсуінен тұтынушының нақты кірісінің төмендеуімен бірге осы әсерді біріктіреді.
In microeconomics, a consumer's Hicksian demand function or compensated demand function for a good is their quantity demanded as part of the solution to minimizing their expenditure on all goods while delivering a fixed level of utility. Essentially, a Hicksian demand function shows how an economic agent would react to the change in the price of a good, if the agent's income was compensated to guarantee the agent the same utility previous to the change in the price of the good—the agent will remain on the same indifference curve before and after the change in the price of the good. The function is named after John Hicks. Mathematically,
where h(p,u) is the Hicksian demand function, or commodity bundle demanded, at price vector p and utility level Here p is a vector of prices, and x is a vector of quantities demanded, so the sum of all pixi is total expenditure on all goods. (Note that if there is more than one vector of quantities that minimizes expenditure for the given utility, we have a Hicksian demand correspondence rather than a function.) Hicksian demand functions are useful for isolating the effect of relative prices on quantities demanded of goods, in contrast to Marshallian demand functions, which combine that with the effect of the real income of the consumer being reduced by a price increase, as explained below.
Хикс сұранысы мен өтелетін баға өзгерістері
Маршалл сұраныс қисықтары баға өзгерісінің сұраныс мөлшеріне тигізетін әсерін көрсетеді. Бағасы көтерілген кезде, әдетте, тауардың сұраныс мөлшері төмендейді, бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. Бағаның өсуі екі әсерге ие: алмастыру әсері және табыс әсері. Алмастыру әсері – бұл бағаның өзгеруіне байланысты сұраныс мөлшерінің өзгеруі, ол бюджеттік шектеудің еңістігін өзгертеді, бірақ тұтынушыны сол бейтараптық қисығында (яғни, пайдалылықтың сол деңгейінде) қалдырады. Алмастыру әсері әрқашан сол тауарды аз сатып алуға әкеледі. Табыс әсері – бұл бағаның өзгеруінің тұтынушының жалпы сатып алу қабілетіне тигізетін әсерінен туындайтын сұраныс мөлшерінің өзгеруі. Маршалл сұраныс функциясында тұтынушының номиналды табысы тұрақты сақталғандықтан, баға көтерілген кезде оның нақты табысы төмендейді және ол материалдық жағдайы нашарлайды. Егер бұл тауар қалыпты тауар болса және оның бағасы көтерілсе, сатып алу қабілетінің төмендеуінен туындаған табыс әсері алмастыру әсерін күшейтеді. Егер тауар нашар сапалы тауар болса, табыс әсері алмастыру әсерін белгілі бір дәрежеде теңестіреді. Егер тауар Гифен тауары болса, табыс әсері соншалықты күшті болады, Маршалл сұранысы бағаның өсуімен бірге артады. Хикс сұраныс функциясы бағаның өсуінен кейін тұтынушыға сол бейтараптық қисығындағы бір жиынды сатып алуға жететіндей дәл сомада қосымша табыс беру арқылы алмастыру әсерін бөліп шығарады. Егер Хикс сұраныс функциясы Маршалл сұранысынан тік болса, онда тауар қалыпты тауар болып табылады; әйтпесе, тауар нашар сапалы. Хикс сұранысы әрқашан төмен қарай бағытталған.