Екінші Енох кітабы: Апокрифтік аңыз бен космологиясы

Кіріспе

Енохтың екінші кітабы (қысқаша 2 Енох, сондай-ақ славяндық Енох, славяндық Енох немесе Енохтың құпиясы деп аталады) – апокалиптикалық жанрдағы псевдоэпиграфикалық мәтін. Онда Нұхтың атасы Енохтың жерді ортаға алған ғаламның он аспаны арқылы көтерілуі баяндалады. 2 Енохтың славян тіліндегі басылымы мен аудармасы 8 ғасырда христиандық негізде жасалған, бірақ ол одан бұрынғы жұмыс негізінде құрылған. 2 Енох, 1 Енох кітабынан ерекшеленеді, сондай-ақ 3 Енох кітабы да бар. Бірақ үш кітаптың ешқайсысы да көптеген яһудилер мен христиандардың қанондық кітаптары деп есептелмейді. Ғалымдар оларды бір-бірінен ажырату үшін осы мәтіндерге нөмірлеу жүйесін қолданады. 2 Енохтың космологиясы ерте орта ғасырлардағы ғаламның метафизикалық құрылымы туралы түсініктермен тығыз байланысты. Ол олардың қалыптасуына ықпал еткен болуы мүмкін. Мәтін бірнеше ғасыр бойы жоғалып, 19 ғасырдың соңында қайта табылды. Толық мәтін тек шіркеу славян тілінде сақталған, бірақ 2009 жылдан бері копт тіліндегі үзінділер де белгілі болды. Шіркеу славян тіліндегі нұсқа бұрынғы грек тіліндегі аудармадан жасалған. Кейбір ғалымдар 2 Енохтің авторларын белгісіз яһуди сектасы деп санайды, ал басқалары оны бірінші ғасырдың христиандарының еңбегі деп есептейді. Бұл кітап яһудилер мен христиандардың қанонына енбеген, бірақ богомилдер оны кеңінен пайдаланған. Алғашқы уақытта ұзын нұсқасы түпнұсқа деп есептелген. Бірақ 1921 жылдан бастап Шмидт және басқа да көптеген авторлар бұл теорияны сынап, қысқа нұсқаның көнерек екенін айтты. 1952 жылы Вайлянт ұзын нұсқада ғана кездесетін қосымша бөліктердің жақында қолданылғанын көрсетті. Басқа ғалымдар екеуі де түпнұсқа материалды сақтағанын және үш, тіпті төрт редакцияның бар екенін жорамалдайды. 2 Енох үшін тараулар мен тармақтарды нөмірлеудің екі әдісі бар: Поповтың нұсқасы – 14 ғасырға жататын "Сәтті тепе-теңдік" (Merilo Pravednoe) атты сот кодексінде табылған 40–65 тараулардан қайта құрастырылған материалдардың жинағы. Бұл – ең көне қолжазба. Ұзын нұсқаның негізгі қолжазбалары R, J және P әріптерімен белгіленеді. Ал қысқа нұсқаның негізгі қолжазбалары U, B, V және N әріптерімен белгіленеді. Енохтың екінші кітабының бір үзіндісі хорват диалектісіндегі глаголит әліпбиімен жазылған. Ол 17 ғасырға жатады. Көптеген ғалымдар ежелгі болгар тіліндегі аударманың бір немесе бірнеше грек тіліндегі аудармалардан жасалғанын есептейді, себебі мәтін тек грек тілінде ғана түсінікті болатын дәстүрлерді растайды. Мысалы, 2 Енох 30-тарауда Адамның аты грек тілінде әлемнің төрт бұрышын білдіретін сөздерден шыққандығы айтылады. Мәтіннің әртүрлі бөліктерінде кездесетін семит тіліндегі сөздер, мысалы, Офаним және Ракия Аработ, грек тіліндегі аударманың түпнұсқасы семит тілінде болуы мүмкін екенін көрсетеді. 2009 жылы 36–42 тараулардан копт тіліндегі төрт үзінді табылды. Олар қысқа редакцияға сәйкес келеді және U қолжазбасымен байланысты.

Apocryphal book of the Bible
The Second Book of Enoch (abbreviated as 2 Enoch and also known as Slavonic Enoch, Slavic Enoch, or the Secrets of Enoch) is a pseudepigraphic text in the apocalyptic genre. It describes the ascent of the patriarch Enoch, ancestor of Noah, through ten heavens of an Earth centered cosmos. The Slavonic edition and translation of 2 Enoch is of Christian origin in the 8th century but is based on an earlier work. 2 Enoch is distinct from the Book of Enoch, known as 1 Enoch, and there is also an unrelated 3 Enoch, although none of the three books are considered canonical scripture by the majority of Jewish or Christian bodies. The numbering of these texts has been applied by scholars to distinguish each from the others. The cosmology of 2 Enoch corresponds closely with beliefs of the Early Middle Ages about the metaphysical structure of the universe. It may have been influential in shaping them. The text was lost for several centuries, then recovered and published at the end of the nineteenth century. The full text is extant only in Church Slavonic, but Coptic fragments have been known since 2009. The Church Slavonic version itself represents a translation from an earlier Greek version. Some scholars attribute 2 Enoch to an unidentified Jewish sect, while others regard it as the work of first century Christians. It is not included in either the Jewish or the Christian canon, except that it was heavily utilized by the Bogomils. considered the longer version to be the original. Since 1921, Schmidt and many authors challenged this theory, and considered the shorter recension to be more ancient. Vaillant showed in 1952 that the additional parts found only in the longer version use more recent terms. Other scholars suggest that both of them preserve original material, and posit the existence of three or even four recensions. Two different ways of numbering verses and chapters are used for 2 Enoch: the more widely accepted is Popov's are copies of the compilation of rearranged materials from Chapters 40–65 found in a 14th century judicial codex titled The Just Balance (Merilo Pravednoe). It is the oldest of all the manuscripts. The main manuscripts of the longer version are designated R, J, and P. The main manuscripts of the shorter version are designated U, B, V, and N. Several other manuscripts exist. There is one fragment of 2 Enoch in Glagolitic in the Croatian dialect. It dates to the 17th century. Most scholars believe that the Old Bulgarian version was translated from one or more lost Greek versions, since the text attests to some traditions that make sense only in the Greek language. For example, a tradition found in 2 Enoch 30 that derives Adam’s name from the Greek designations of the four corners of the world. Semitisms found in various parts of the text, such as the words Ophanim and Raqia Arabot, point to the possibility of a Semitic original behind the Greek version. In 2009, four fragments in Coptic from Chapters 36–42 were identified. They follow the short recension and are related to Manuscript U.

Күні

Біздің заманымыздан бұрынғы 1 ғасырдан біздің заманымыздың 10 ғасырына дейінгі кезеңдер ұсынылған, бірақ көбінесе біздің заманымыздың 1 ғасырының соңы артықшылыққа ие. Мәтіннің жасын тек ішкі деректерге сүйене отырып анықтауға болады, себебі кітап тек ортағасырлық қолжазбаларда сақталған (егер Оригеннің «Бірінші принциптер туралы» (i, 3:3) еңбегінде 2 Енохқа сілтеме табылмаса да). 2 Енохтың жазылуы 1 Енохтың «Күзетшілер кітабынан» кейін, шамамен б.з.д. 3 ғасырда болған деуге болады. Мәтіннің ерте жасы туралы маңызды аргументтердің көп бөлігі Иерусалим ғибадатханасының тақырыбымен және оның жалғасып жатқан амалдарымен және әдет-ғұрыптарымен байланысты. Осы тұрғыда ғалымдардың күш-жігері негізінен түпнұсқа мәтін жазылған кезде Қасиетті орынның әлі де тұрғанына қатысты меңзеулерді табуға бағытталған. Ғалымдар мәтінде ғибадатхананың қирағаны туралы ешқандай көрсетім жоқ екенін атап көрсетеді. Псевдоэпиграфиялық мәтіндерді сын тұрғысынан қарастыратын оқырмандар ғибадатхананың жойылғанына байланысты қайғы мен күйініштің нақты білдірілуін табуда қиындыққа тап болар еді. 2 Енохтың 59-шы тарауында жануарларды құрбандыққа шалудың құндылығы туралы және Енохтың халахикалық нұсқаулары да «сақтаушылық», мишналық стильде емес, автор кітабын жазған кезде әлі де болған құрбандық амалдарына ұқсас көрінеді. Автор Ахузан деген жерді атау арқылы орталық ғибадат орнының мәртебесін заңдастыруға тырысады, бұл еврей ғибадатханасының құпия атауы. Сондай-ақ, ғалымдар мәтінде орталық ғибадат орнына бару амалының жалғасып жатқанына қатысты белгілі бір көрсетімдер бар екенін бұрын атап өткен. Мұндай көрсетімдер Александрия диаспорасында жазылған мәтінде күтілуі мүмкін. Балаларына нұсқау бергенде, Енох оларды күнәларын кешіру үшін Құдай алдына сыйлықтар әкелуге үнемі шақырады, бұл практика Екінші храм кезеңінде кең таралған құрбандық амалдарына ұқсас. Сонымен қатар, Ескі Болгар апокалипсисінде де күніне үш рет ғибадатханаға бару туралы тікелей бұйрық бар, егер киелі орын қиратылған болса, бұл қайшылық тудырады.

Dates ranging from the 1st century BCE to the 10th century CE have been proposed, with the late 1st century CE often preferred. The date of the text can be deduced solely on the basis of the internal evidence, since the book has survived only in the medieval manuscripts (even if a reference to 2 Enoch could be found in Origen's On the First Principles i, 3:3). 2 Enoch's composition must be later than that of the Book of the Watchers in 1 Enoch, around the 3rd century BCE. The crucial arguments for the early dating of the text have very largely been linked to the themes of the Temple in Jerusalem and its ongoing practices and customs. Scholarly efforts have been, in this respect, mostly directed toward finding hints that the Sanctuary was still standing when the original text was composed. Scholars note that the text gives no indication that the destruction of the Temple had already occurred at the time of the book's composition. Critical readers of pseudepigraphic texts would have difficulty finding any explicit expression of feelings of sadness or mourning about the loss of the sanctuary. Affirmations of the value of animal sacrifice and Enoch's halakhic instructions, found in 2 Enoch 59, also appear to be fashioned not in the "preservationist", mishnaic like style, but rather as if they reflected sacrificial practices that still existed when the author was writing his book. The author tries to legitimize the central place of worship, through reference to the place Ahuzan, which is a cryptic name for a Jewish temple. Scholars have also previously noted in the text some indications of the ongoing practice of pilgrimage to the central place of worship. These indications could be expected in a text written in the Alexandrian diaspora. In his instructions to the children, Enoch repeatedly encourages them to bring the gifts before the face of God for the remission of sins, a practice which appears to recall well known sacrificial customs widespread in the Second Temple period. Further, the Old Bulgarian apocalypse also contains a direct command to visit the Temple three times a day, an inconsistency if the sanctuary had been already destroyed.

Он аспан

Енохтың құпия кітабы деп те аталатын Енохтың екінші кітабы, көптеген аспандарды сипаттауы және періштелер мен шайтандар арасындағы шайқастар туралы айтуымен ерекше көзге түседі. Осы әңгіме елші Пауылға белгілі болған және оған әсер еткен деп саналады, ол үшінші көкке көтерілген тәжірибесін сипаттаған (2 Коринфтерге 12:2-4). Енох он аспанды былайша сипаттайды: Бірінші аспан, Жаратылыс кітабында айтылғандай (1:6-7), аспаннан жоғары орналасқан, онда періштелер қар мен жаңбырдың қоймалары сияқты атмосфералық құбылыстарды және жоғарыдағы суларды басқарады. Екінші аспанда Енох қараңғылықты табады: көтерілісші періштелердің азапталатын түрмесі. Үшінші аспанда ол Едем бағын, періштелердің де күзетіп отырғанын, және жаман адамдардың азапталатын тозақты көреді. Төртінші аспан – Күн мен Айдың қозғалысының орны, олар туралы егжей-тегжейлі мәлімет берілген. Күннің төңірегінде ол феникстер (сонымен қатар алтыншы аспанда да мекендейді) және халкидрилер деп аталатын періштелерді көреді. Бұл деңгейде әскери періштелерден құралған және керемет ән шырқаған бір әсем хор бар. Бесінші аспанда Енох Григорийлердің кейбіреулерін табады: адамдарға ұқсайтын, бірақ алыптар болған шайтанның әскерлері. Олар әлі күнәлары үшін жазаланбағандықтан, белгісіз жағдайда болды, және Енох оларды тәубе етуге көндірді. Алтыншы аспанда ол ғалам мен адамдарды басқаруға жауапты періштелерді көреді. Бұл – періштелерден жоғары тұрған архангелдер, аспан мен жердегі барлық тіршілік иесін өлшейтіндер, маусымдар мен жылдарды басқаратын періштелер, өзендер мен теңіздердегілер, жердің өнімдерін басқаратын періштелер, барлық шөптердегілер, барлық тірі жандарға тамақтандыратындар, және адамдардың барлық жанын, істерін және өмірін Раббының алдында жазатын періштелер. Енохты жетінші аспанға жібергенде, оған кіруге рұқсат етіледі және ол тақ отырған Раббыны алыстан көреді. Бұл жерде Құдайдың періштелері әскері әдемі жарықпен жарқырайды. Сегізінші аспан – жұлдыздардың орналасқан жоғары аспанның астындағы аспан; Мұнда маусымдарды өзгертетін және жұлдыздарды қозғалтатын Музалот мекендейді. Тоғызыншы аспан – жұлдыздар мен маусымдарды өзгертетін нәрсенің бекітілген жоғары аспаны. Оныншы және соңғы аспан – Құдайдың тағының орналасқан және Құдайдың жүзін жақыннан көруге болатын жер. Онда ол сот отырады.

The Second Book of Enoch, also known as The Book of the Secrets of Enoch, is most noted for its description of multiple heavens and accounts of battles between angels and devils. This account is thought to have been known by and to have influenced the apostle Paul who described his experience of being taken up to the third heaven (2 Corinthians 12:2 4). Enoch describes the ten heavens this way:
The first heaven is just above the firmament (Genesis 1:6 7) where the angels control atmospheric phenomena such as the storehouses of snow and rain and the waters above. In the second heaven, Enoch finds darkness: a prison where rebel angels are tortured. In the third heaven, he sees both paradise represented as the Garden of Eden which is also guarded by angels (similar to ) and hell where bad men are tortured. The fourth heaven is the place of the movements of the Sun and of the Moon, which are described in detail. Around the Sun he sees angelic creatures known as phoenixes (which also reside in the sixth heaven) and chalkydri. There is also on this level a heavenly choir comprising soldier angels whose singing is wonderful and marvelous. In the fifth heaven, Enoch finds some Grigori: soldiers of Satan that look like human beings but were giants. They were in a state of limbo, having not yet been condemned, and Enoch convinced them to repent. In the sixth heaven, he sees the angels in charge of governing the cosmos and people. These are the archangels who are above angels, measure all life in heaven and on earth, and the angels who are (appointed) over seasons and years, the angels who are over rivers and sea, and who are over the fruits of the earth, and the angels who are over every grass, giving food to all, to every living thing, and the angels who write all the souls of men, and all their deeds, and their lives before the Lord's face. In the seventh heaven, Enoch, now guided by Gabriel, is allowed to enter and sees the Lord on his throne face to face but only from a distance. This is where the legions of God's angels live in beautiful light. The eighth heaven is just below the upper firmament in which are stuck the constellations; here resides Muzaloth, changer of the seasons and mover of the constellations. The ninth heaven is the upper firmament in which are fixed the constellations and the changer of the seasons. The tenth and final heaven is where God's throne resides and God's face may be seen up close. Here he holds court.

Мәліксадықтың жоғарылатуы

Енох кітабының екінші бөлімінің 69–73 тараулары Енохтың рухани мұрагерлігін сипаттайды. Бұл бөлім кітаптың негізгі мәтінінің бір бөлігі ме, әлде ертерек қосылған ба дегенде келіспеушілік бар. Толыққанды қолжазбаларды қарастыратын болсақ, 2EM P V N-ге енбейді, J нұсқасында ішінара кездеседі, ал R U B нұсқасында толығымен қамтылған, олардың барлығы да нұсқалардың ең жақсы үлгілерін көрсетеді. Осылайша, 2EM-нің қысқа және ұзын нұсқалары бар. Шарльз сияқты ерте авторлардың қатарында, 2 Енохтың, соның ішінде 2EM-нің ежелгілігін мойындайтын және оның бастапқы жазылу мерзімін 70 жылға дейін санайтын ғалымдардың саны артып келеді. Сақки.

Теология

Енохтың 2-ші кітабының теологиялық әлемі Екінші храм кезеңіндегі еврей апокалиптикалық әдебиетінің Енох үлгісіне терең сіңген. Дегенмен, мәтін жетінші су тасқынынан бұрынғы батыр туралы ежелгі дәстүрлерді қабылдаумен қатар, таныс апокалиптикалық суреттерге жаңа мистикалық өлшем қосып, оларды қайта жаңартуға тырысады. 2 Енохтың әртүрлі бөлімдерінде бейнеленген Енохтың кейпі, 1 Енохтың Екінші храм дәуіріндегі трактатындағыдан гөрі әлдеқайда толымды көрінеді. Иемізбен бетпе-бет кездескеннен кейін Енохқа жасалған майлау, оны дана періштеге ұқсатады және оған Иеміздің сол жағында, басқа періштелерден жоғары отыруға мүмкіндік береді. Орловтың сөзінше, кейбіреулер кітапты богомилдер жазған деген болжам айтқан, бірақ бұл теория қазір жоққа шығарылды.