Кіріспе

1564 ж. Рихард Эдвардстың "Дэмон және Пифиас" пьесасы – Рихард Эдвардстың қазірге дейін сақталған жалғыз пьесасы. Шамамен 1564 жылы жазылып, 1571 жылы басылған бұл пьеса, Дамон мен Пифиас грек достығының тарихын баяндайды. Ол алғаш рет Королева Елизавета үшін Чапел балаларымен 1564 және 1565 жылдар аралығындағы Рождество маусымында қойылған.

Драматис Персонаи

Деймон – Грекиядан келген саяхатшы мырза, Пифиаспен жақын дос. Пифиас – Грекиядан келген саяхатшы мырза, Деймонның жақын досы. Стефано – Деймон мен Пифиас екеуінің де қызметшісі. Сиракузаның билеушісі Дионисий патша. Евбул – Дионисий патшаның кеңесшісі. Аристип – Дионисий патша сарайының сарайшысы. Каризоф – Дионисий патша ордасындағы жексұр. Уилл – Аристиптің қызметшісі. Джек – Каризофтың қызметшісі. Грона – Сиракузаның дарға асушысы. Грим – Дионисий патша сарайына көмір сататын шахтер.

Қысқаша мазмұны

Пьеса философ Аристипптің Сиракузадағы король Дионисий ордасында жаңадан тапқан орнын ой жүгіртуімен басталады. Карисоф достыққа қосылу үшін Аристиппен бірге кіреді. Аристипп келіскендей қылады, бірақ Карисофтың жалған екенін және оның жалған екенін біледі. Дамон, Пифий және Стефано сапарларының бір бөлігі ретінде Сиракузаға келеді. Екеуі де Грекиядан келген, олардың келгенін ешкім де байқамай қоймайды. Карисоф оларды өзінің орнын арттыру үшін пайдалануды жоспарлайды. Деймон мен Пифий патша Дионисийдің параноясы мен төрешілігін және оның өз азаматтарын өлтіруге дайындығын біледі. Қызметшісі Стефано оларға бір жамандық болып кетпес бұрын кетуді сұрайды, бірақ екеуі Сиракузада қалуға шешім қабылдайды. Көп ұзамай Карисоф Деймонды көшеде кездестіреді және оны тыңшылыққа күдікпен тұтқындатады. Евбулдың ақыл-кеңестеріне қарсы Дионисий патша Деймонды өлімге кескен. Пифий досының кінәсіз екеніне наразылық білдіріп, олардың достық байланысын растайды. Дионисий Питиасты келесі екі ай бойы тұтқында ұстауға келіседі, ал Деймон Грекиядағы істерін реттейді. Егер Деймон екі айдың ішінде қайтып келсе, Питиас күдіксіз болады. Егер ол қайтып келмесе, оның орнына Пифий өлтіріледі. Екі ай өтіп, Деймоннан ешқандай белгі жоқ, Пифийдің өлім жазасына дайындық жұмыстары жүргізілді. Осы арада Карисоф Доман қайтып келсе, оның досын қорғауын сұрауға Аристиппен кездеседі. Аристип достығын бұзады, бұл Деймон мен Пифий сияқты адал адамдардың арасындағы шынайы достыққа ұқсамайды және ол Карисофты қорғамайды. Міне, сол жерде Пифий мен Гроано патшаның соңғы үкімін күтеді. Пифий әлі де Деймонның қайтып келетіндігіне сеніп, бірақ өлмейтінін айтып, Гроанға: "О, әділет министрі, өз міндетіңді біртіндеп орында, / қолың дірілдемесін, өйткені мен өлмеу үшін дірілдеймін". Дионисий оны өлтіруді бұйырады, бірақ Деймон оны тоқтату үшін шапшаңдайды. Дионисийдің жүрегі олардың достығына қатты әсер етеді, сондықтан ол Пифийдің өлім жазасына кесілуін тоқтатады. Патша тіпті үшінші досы болуды сұрайды, Дэймон мен Пифиас келіседі. Дионисий оларға достық қарым-қатынас жасап, қатыгездік жасауды және жағымпаздаушыларға құлақ аспауға шешім қабылдайды. Пьеса Евбулдың Карисофты сарайдан қуып жіберуімен және шынайы достық қасиеттері туралы сөз сөйлеуімен аяқталады. Евбулдың айтуынша, шынайы достық - "патшаларды қорғауға арналған шынайы қорғаныш, жаудың қатыгез қолынан қорғайтын қалқан"

Басқа еңбектерден сілтемелер

Уильям Шекспирдің "Гамлет" пьесасының ІІІ әрекетінің 2-ші көрінісінде, пьеса ішіндегі пьесадан кейін, Гамлет Хорационы "Дэмон" деп шақырады, бұл осы туындыға жасалған сілтеме деп саналады.