Кіріспе

Джон Ван Сетерстің кітабы

Бұл мақалада Джон Ван Сетерс кітабы туралы ақпарат берілген; тақырып туралы жалпы ақпарат алу үшін, қараңыз: Ибраһим: тарихилығы және шығу тегі және Киелі кітап пен тарих. "Авраам тарихы мен дәстүрі" кітабын Киелі кітап зерттеушісі Джон Ван Сетерс жазған. Кітап екі бөлімнен тұрады: "Тарихтағы Ибраһим" және "Дәстүрдегі Ибраһим". I бөлімде Ван Сетерс, оқиғалардың б.з.д. 2 мыңжылдықта пайда болғанын көрсететін нақты дәлелдер жоқ екенін айтады. "Ата-бабалардың көшпелі өмір салтын қайта құруға жасалған әрекеттер, Жаратылыс кітабындағы жеке есімдер, оқиғалардағы әлеуметтік әдет-ғұрыптар және Жаратылыс кітабындағы дәстүрлердің Орта қола дәуіріндегі археологиялық деректермен салыстырылуы, бірінші бөлімде көрсетілгендей, Ибраһим дәстүрінің б.з.д. екінші мыңжылдықта пайда болғанын дәлелдеуде жеткіліксіз болып табылады". Бұл тұжырым Киелі кітапты сынаудың кейбір қазіргі бағыттарына әсер етеді: "Осылайша, дәстүрге тиімді тарихи бақылаулар болмаса, Израиль халқының алғашқы тарихын қалпына келтіру үшін оның бір бөлігін пайдалануға болмайды. Сонымен қатар, осындай аргументтерге қолдау көрсетуге негізделген дәстүрдің көнелігі туралы анық емес пікірлер енді монархияға дейінгі ерте заманға қатысты дәстүр тарихын ұсыну үшін қолданылмауы керек". Ван Сетерс, Жаратылыс кітабының негізінен әдеби туынды екенін, бірақ ол редакторлық процеске емес, бірінен соң бірі авторлардың қосымшаларына негізделгенін ұсынды (яғни, редакторлардың жеке құжаттарды біріктіруі). Бұл өз кезегінде, Пятикниженің шығу тегіне қатысты басым теория болып табылатын Құжаттық гипотезаға үлкен сын болды.

"Документальды гипотеза" және Тораның қалыптасуы туралы

Ван Сеттерс "Тарих және дәстүрдегі Ыбырайым" еңбегін жариялаған кезде, Пентатеухтың құрамына қатысты басым ғылыми теория – Құжаттық гипотеза болатын. Бұл гипотеза бойынша, Тора кітаптары, оның ішінде Жаратылыс кітабындағы Ыбырайым және Патриархтар туралы айтылатын мәліметтер, төрт тәуелсіз дереккөз негізінде құрылған. Олардың әрқайсысы б.з.д. 10-7 ғасырлар аралығында жазылған толыққанды құжаттар болып саналды және б.з.д. 450 шамасындағы парсы кезеңінде Редактор (редактор) арқылы біріктірілген. Ван Сеттерс дереккөздер туралы идеяны сақтап қалды, бірақ редактор туралы идеяны жобадан шығарды, яғни құжаттық модельдің өзін жойды. Оның орнына ол толықтыру модельін қабылдады, "бір дереккөзді немесе авторды екіншісінің біртіндеп толықтыруы", онда Яхвист (Веллхаузеннің Яхвистінен өзгеше) Вавилон тұтқындығы кезеңінде жұмыс істеген және Жаратылыс кітабының негізгі, бірақ соңғы авторы емес. Ван Сеттерс ұсынған схема мынадай: