Кіріспе
2006 жылғы 15 және 29 қаңтарда Финляндияда президент сайлауы өтті, нәтижесінде Тария Халонен екінші алты жылдық мерзімге Финляндия президенті болып қайта сайланды. Финляндия президенттігіне сайлаудың бірінші турында дауыс беру әдетте қаңтар айының үшінші жексенбісінде өтеді, осы жолы 2006 жылғы 15 қаңтарда болды. Ешбір кандидаттың дауыс берушілердің жартысынан астам дауысын алуға мүмкіндігі болмағандықтан, 29 қаңтарда бірінші турдың нәтижесінде ең көп дауыс жинаған екі кандидат – Тария Халонен мен Саули Ниинисто арасында екінші тур өтті. Қайта сайланған Тария Халонен соңғы турда 3,6 пайыздық айырмамен жеңіске жетті. Жаңадан сайланған президент 1 наурызда екінші мерзімдегі өкілеттіктерін ресми түрде бастады, егер екінші тур қажет болмағанда, 1 ақпанда бастауға тиіс еді (Конституцияның 55-бабы). Финляндияда сайлау кезінде алдын ала дауыс беру мүмкіндігі қарастырылған, ал бірінші турда бұл мүмкіндік 4, 5 және 7-10 қаңтар аралығында болды. Шетелде жүрген фин азаматтары 4-7 қаңтар аралығында дауыс бере алды. Алдын ала дауыс берудің артықшылығы – дауыс берушілерге сайлау учаскелерін (әдетте пошта бөлімдері, мысалы, суретте көрсетілгендей) таңдауға кең мүмкіндік беріледі, ал сайлау күні учаскелер белгілі бір орында орналасқан, көбінесе мектептер, кітапханалар немесе қалалық әкімдіктер болады.
Presidential elections were held in Finland on 15 and 29 January 2006 which resulted in the re election of Tarja Halonen as President of Finland for a second six year term. The first round of voting in Finnish presidential elections always takes place on the third Sunday of January, in this case 15 January 2006. As no candidate received more than half of the vote, a second round was held on 29 January between the two highest placed candidates from the first round, Tarja Halonen and Sauli Niinistö. Tarja Halonen, the incumbent, won the final round by 3.6 percentage points. The newly elected president formally took office for her second term on 1 March, and would have done so on 1 February, had no run off been necessary (Constitution 55 §). Advance voting is possible in Finnish elections, and the dates for this in the first round were the 4th, 5th and 7th to 10 January. Finnish citizens voting abroad could vote from the 4th to the 7th of January. An advantage to advance voting is that those doing so have a wider choice of polling stations (typically post offices, such as the one shown here), whereas on the actual election day the polling stations are fixed, usually schools, libraries or town halls.
Тақырыптар
Сайлау кампаниясының басты тақырыбы – Президенттің өкілеттіктері және оларды одан әрі шектеу қажеттігі. Жасылдар лигасының үміткері Хайди Хаутала Президенттің сыртқы істер мен сыртқы саясатқа қатысты барлық өкілеттіктерден толық айырылуын ұсынды, бірақ бұл ұсыныс ең ірі партиялардың үш үміткері – Тарья Халонен, Матти Ванханен және Саули Ниинистеуден қатыгез қарсылыққа тап болды. Солшылдардың басты үміткері және қазіргі Президент Халонен Президенттің өкілеттіктерін арттырмау қажеттігін айтты, себебі ол, демократиялық шешім қабылдау деңгейі төмендейді деп санайды. Сайлаудың тағы бір маңызды тақырыбы – халықаралық терроризм қаупі және оған қалай қарсы тұру. Оңшылдардың басты үміткері Саули Ниинистеу соңғы Президенттік дебатта 2008 жылдан кейін Финляндияның «европалық» Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымына (НАТО) мүше болу мүмкіндігін қарастыратынын мәлімдеді, бірақ бұл басқа басты үміткерлер тарапынан қатаң қабылданбады. НАТО-ға мүшелікті ашық қолдаған жалғыз үміткер – оңшыл үміткер, швед халық партиясының өкілі Хенрик Лакс. 2005 жылдың шілдесінде «Taloustutkimus» сауалнама агенттігі жүргізген сауалнамаға сәйкес, көптеген финдер НАТО-ға мүше болу Финляндиядағы халықаралық терроризм қаупін азайтудың орнына арттырады деп санайды. Бұл пікірді Орталық партияның өкілі Ванханен және Халонен да қолдайды. Сондай-ақ, Бьярне Каллис атап өткен христиандық құндылықтар, Хенрик Лакс айтқан Балтық теңізі маңындағы байланыстарды күшейту және Еуропалық Одақты нығайту, Тимо Соинидің ЕО-ны сынауы, Арто Лахти айтқан кәсіпкерліктің жағдайы және Карелияны қайтару мәселелері де талқыланды. Саули Ниинистеу жұмыс жағдайы мәселесін де көтерді. Оның сайлауалды ұраны «Жұмысшылардың Президенті» («Työväen presidentti») болды, бұл көптеген кәсіподақ белсенділерін, солшыл жақтастарды және сайлаушыларды қоздырды. Алайда, ол осы ұранмен солшыл сайлаушыларды өз жағына тартуға тырысқаны үшін де сынға ұшырады. Ниинистеудің сайлау кампаниясы «солшыл жұмыс» немесе «оңшыл жұмыс» дегеннің бәрінен гөрі, финдердің фин халқының игілігі үшін жұмыс істеуі керек екенін мәлімдеді.
Конан О'Брайен
Америкалық кешкі ток-шоу жүргізушісі Конан О'Брайен өзінің шоуында Тарья Халоненнің қайта сайлануын қолдады, себебі ол қазіргі президент Халоненге ұқсас екені туралы бұрыннан барған әзілге байланысты. Оның шоуында көрсетілген көріністер, пікірлер және әйелдеу жарнамалар аптасына бес күн (сәл кешіктіріліп) SubTV фин телеарнасындағы "Late Night with Conan O'Brien" бағдарламасында көрсетілді.
Нәтижелер
Дауыс беру екі сайлау күнінің де сағат 09:00-ден 20:00-ға дейін өтті, ал бірінші және екінші турлардан бұрын алдын ала дауыс беруге арналған белгілі бір мерзімдер қарастырылды. Заң бойынша, әрбір муниципалитетте кем дегенде бір дауыс беру пункті болуы тиіс болды. Финляндияның шетелдегі елшіліктерінде, консулдықтарында және құрметті консулдықтарында фин азаматтары үшін дауыс беру ұйымдастырылды. Үміткерлерге тікелей сайлаушылар дауыс берді. Дауыстар еліз бойынша саналды. Алдын ала дауыстарды санау сағат 15:00-де басталды және сағат 20:00-ге дейін аяқталуы күтілді, одан кейін алғашқы алдын ала нәтижелер жарияланды. Сайлау күні дауыстарды санау сағат 20:00-де басталды, содан кейін дауыстар Хельсинкидегі орталық сайлау комиссиясына жеткізілді, ол қайта санау жүргізді. Финляндия президент сайлауының түпкілікті нәтижесі заң бойынша келесі сейсенбі күні сағат 10:00-ге дейін расталуы керек. Дегенмен, дауыс беру пункттері жабылып, бірінші сағат ішінде ресми емес, бірақ нақты нәтиже жариялауға жеткілікті дауыс саналады. 2006 жылдың 29 қаңтарында Тария Халонен (Социал-демократиялық партиясы) мен Саули Ниинисто (Ұлттық коалиция партиясы) арасында екінші тур өтті. Саяси сауалнамалар сайлаудың тартысты болатынын болжады. 19 қаңтарда өткізілген сауалнама (HS Gallup) бойынша Халоненге дауыстардың 53%-ы, ал Ниинистоға 47%-ы берілді. 2005 жылдың қазан айында Халонен мен Ниинисто арасынан таңдау жасауды сұрағанда, дауыс берушілердің 70%-ы Халоненге дауыс беретінін айтқан. Екінші турға өтпеген алты үміткердің төртеуі – Матти Ванханен, Бьярне Каллис, Хенрик Лакс және Арто Лахти, Саули Ниинистоны қолдайтындарын жария етті. Бұл фин медиасында "буржуазиялық ынтымақтастық" деп аударатын porvariyhteistyö деп аталатын бейресми одақты көрсетеді. Ниинисто мен Ванханеннің сөзіне сүйенсек, оңшыл орталық партиялар (Ұлттық коалиция партиясы және Орталық партиясы) Халоненмен бәсекелесу үшін, бір жыл бұрын белгілі бір деңгейде ынтымақтастыққа келісім жасаған, оны әлеуметтік демократтар мен Солшыл Альянс қолдаған.