Шотландия Королінің Кеңесі

Кіріспе

Шотландия монархына кеңес беретін орган – Шотландияның құпия кеңесі (шамамен 1490 – 1708 жылдың 1 мамыры) болды. Өкілеттіктерінің ауқымы бойынша кеңес елді басқаруда көбінесе Эстаттардан (парламент) гөрі маңыздырақ болды. Кеңестің тізілімдері Шотландия Корольдігінің саяси, әкімшілік, экономикалық және әлеуметтік мәселелері туралы кең ауқымды материалдарды қамтиды. Кеңес заңның атқарылуын қадағалады, сауда және теңіз жүрісін реттеді, обаға қарсы шұғыл шаралар қабылдады, саяхаттауға рұқсат берді, адалдыққа ант қабылдады, қаңғыбастар мен цыгандарды елден қуды, колдовствомен айналысушылармен, діннен бас тартқандармен, Ковенанттармен және Якобиттермен күресті, сондай-ақ Таулы аймақтар мен Шекаралардағы тәртіпсіздік мәселесін шешті.

Тарих

Парламент сияқты, кеңес те Патша кеңесінің дамуы болды. Патшаның кеңесі немесе *curia regis* – монархтың сарайы, оның төңірегінде патшаның шенеуніктері және оған кеңес алу үшін жүгінетін басқа адамдар болып табылды. Ол он үшінші ғасырда, тіпті одан бұрын да болғандығы белгілі, бірақ оның қызметінің іздері аз сақталған. Он бесінші ғасырдың соңына қарай кеңес кеңес беру, атқару және сот функцияларын атқарды, алайда сақталған құжаттар көбінесе соңғысына ғана қатысты. Осы кезеңде «құпия» немесе жасырын кеңес ресми түрде құрылды. 1490 жылдың ақпанында парламент 2 епископты, аббат немесе приоры, 6 баронды және 8 патшалық шенеунікті патшаның кеңесін құру үшін сайлады, мақсаты – әділет әкімшілігінде патшаның билігін нығайту (*ostensioun and forthputting of the King's authorite in the administracioun of justice*). Олар «Құпия кеңес иелері» деп белгілі болды және Сессия иелері мен Казнашылық аудиторлары сияқты Кеңес иелерінің жалпы құрамының бір бөлігіне кірді. 1532 жылдан кейін көптеген сот істері жаңадан құрылған Әділет коллегиясына, кейіннен Сессия сотына берілді. Кеңес тұрақты түрде отырысқа жиналатын, әсіресе монархтың кәмелетке толмаған кезінде өте белсенді болды. 1545 жылы жасырын кеңестің жеке тізілімі пайда болды, бұл жасырын кеңестің аналық органынан бөліну сәтін білдіреді. 1603 жылдан кейін Джеймс VI ағылшын Парламентіне Шотландияны қаламыммен басқарып отырғанымды айтуға болады деп мақтанды. Кеңес оның жазбаша нұсқауларын алып, оның өсиетін орындады. Оның немерелері Чарльз II және Джеймс VII жалғастырған осы үкімет стилі Чарльз I патшалық тұсында Келісімшілер мен Кромвельдің оккупациясы салдарынан бұзылды. 1638–41 жылдардағы ала-көтерілістер кезінде кеңес Келісімшілер құрған баламалы басқарумен алмастырылды, ал Кромвель кезеңінде кеңес мүлдем іс-қимылсыз қалды, сондықтан тізілімде үзілістер бар. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін Чарльз II өзінің жеке кеңесшілерін тағайындады және Эдинбургтегі істерді басқару үшін Лондонда кеңес құрды, бұл жағдай 1688–89 жылдардағы Даңқты революциядан кейін де сақталды. Кеңес Одақ туралы актіні бір жыл ғана сақтап қалды. Ол 1708 жылдың 1 мамырында Ұлыбритания Парламентімен таратылды, содан кейін Лондонда Ұлыбританияның бір ғана Жасырын кеңесі болды. 1707 жылға дейін Жасырын кеңес қазіргі Эдинбургтегі Холируд сарайындағы Батыс суреттер залында жиналатын. 17 ғасырда ол Кеңес палатасы деп аталды. Шотландияның Жасырын кеңесінің тізілімі (1545–1689) 1877 және 1970 жылдар аралығында Джон Хилл Бертон, Дэвид Массон, Питер Хьюм Браун және Генри Маклеод Патон редакциялап жариялады.

Like the Parliament, the council was a development of the King's Council. The King's Council, or curia regis, was the court of the monarch surrounded by his royal officers and others upon whom he relied for advice. It is known to have existed in the thirteenth century, if not earlier, but has left little trace of its activities. By the later fifteenth century the council had advisory, executive and judicial functions though surviving records are mainly confined to the last. It is at this period that the 'secret' or privy council makes its formal appearance when, in February 1490, parliament elected 2 bishops, an abbot or prior, 6 barons and 8 royal officers to form the king's council for the ostensioun and forthputting of the King's authorite in the administracioun of justice. The Lords of Secret Council, as they were known, were part of the general body of Lords of Council, like the Lords of Session and Lords Auditors of Exchequer. After 1532 much of the judicial business was transferred to the newly founded College of Justice, the later Court of Session. The council met regularly and was particularly active during periods of a monarch's minority. A separate register of the privy council appears in 1545 and probably marks the point at which the secret council split off from its parent body. After 1603 James VI was able to boast to the English Parliament that he governed Scotland with my pen. The council received his written instructions and executed his will. This style of government, continued by his grandsons Charles II and James VII, was disrupted during the reign of Charles I by the Covenanters and the Cromwellian occupation. There are gaps in the register during the upheavals of 1638–41 when the council was largely displaced by an alternative administration set up by the Covenanters and during the Cromwellian period, the council ceased to act at all. After the restoration of the monarchy in 1660, Charles II nominated his own privy councillors and set up a council in London through which he directed affairs in Edinburgh, a situation that continued after the Glorious Revolution of 1688–9. The council survived the Act of Union but for one year only. It was abolished on 1 May 1708 by the Parliament of Great Britain and thereafter there was one Privy Council of Great Britain sitting in London. Until 1707, the Privy Council met in what is now the West Drawing Room at the Palace of Holyroodhouse in Edinburgh. It was called the Council Chamber in the 17th century. The Register of the Privy Council of Scotland (1545–1689) was edited and published between 1877 and 1970 by John Hill Burton, David Masson, Peter Hume Brown and Henry Macleod Paton.