Кіріспе

1990 жылы түсірілген американдық қорқынышты фильм

Psycho IV: The Beginning – Мик Гаррис режиссерлік еткен, 1990 жылы теледидар үшін түсірілген американдық слэшер фильмі. Басты рөлдерде Энтони Перкинс, Генри Томас, Оливия Хасси, Уоррен Фрост, Донна Митчелл және CCH Pounder ойнаған. Бұл фильм Альфред Хичкоктің "Психо" фильмінің үшінші жалғасы және сонымен қатар оқиғаларға дейінгі шаққа арналған преквел. Фильм Норман Бейтстің жас өмірі мен түпнұсқа фильмдегі оқиғалардан бұрын болған естеліктерге ден қояды. Бұл "Психо" франшизасының төртінші және соңғы фильмі, сонымен қатар Энтони Перкинстің 1992 жылы қайтыс болғанға дейін осы сериядағы соңғы жұмысы. Фильм сценарийін Джозеф Стефано жазған, ол түпнұсқа фильмнің сценарийін де жазған болатын. Музыкалық қосымшаны Грэм Ревелл жазса, бастапқы фильмдегі тақырыптық музыканы Бернард Херман қолданды. "Psycho IV: The Beginning" 1990 жылдың 10 қарашасында Джанет Ли жүргізген "Психо" ретроспективасы аясында Showtime телеарнасында көрсетілді.

Сюжет

Бірде қайтадан оңалған Норман Бейтс қазір Конни есімді психиатрмен үйленген және бала күтуде. Норман балаға өзінің психикалық ауруы жұғады деп қорқады. Бір күні кешке ол радионың ток-шоу жүргізушісі Фрэн Амброустың өзінің қонағы доктор Ричмондпен ананы өлтіру тақырыбын талқылауын естиді. Норман радиоға "Эд" деген лақап атымен хабарласып, өз оқиғасын айтады. Норманның әңгімесі 1940-1950 жылдары орын алған, кейбіреулері сәл ретсіз өткен оқиғалар сериясы ретінде көрінеді. Норман алты жасқа толғанда әкесі қайтыс болады, оны анасы Нормаға қалдырады. Жылдар бойы Норма (шизофрения мен шекті тұлғалық бұзылыстан зардап шегеді) ұлына үстемдік етеді, тіпті кішкентай бұзушылық үшін оны аяусыз ұрып-соғып, жылаңаш күйінде жаңбырға лақтырып, жыныстық қатынас күнә екенін үйретеді, оны қыз ретінде киіп, қызға айналдырады және оның бетін эрекция кезінде эрекция алу үшін жаза ретінде ерінбестен бояйды (Норма өзі бастаған). Ол оны әйелдей секіруге мәжбүрлейді, оған құмыра үстінде тізерлеп отыруды үйретеді. Ол сондай-ақ Норманға ашуын білдіреді, өйткені жаңа мемлекетаралық маршрут арқылы отелдің бизнесі құлдырап, ықтимал клиенттер өздерінің орналасқан жерінен алыстады. 1949 жылы ол Норманды ашық қорлайтын Чет Рудольф есімді қатыгез еркекпен үйленгенге дейін екеуі бақытты оқшау өмір сүреді; Норманың қуанышына. Қызғаныштан қысылып, Четтің үнемі қорлауынан шаршаған Норман екеуін де уланған мұздатылған шаймен өлтіреді. Ол анасының мәйітін ұрлап, сақтап қалмас бұрын, Четтің денесінен арылады. Ол анасын өлтіргені үшін кінәсін басып тастау үшін "анасына айналады" деп екіге бөлінген тұлғаны дамытады; бұл тұлғаны қолға алған кезде, ол анасының киімдерін киіп, парик киіп, өзімен анасының дауысымен сөйлеседі. "Ана" ретінде ол қонақ үйде болған кезде оны азғыруға тырысқан екі жергілікті әйелді өлтіреді. Осы және басқа да кісі өлтірулерден кейін Норман оянып, "Ана" кінәлі екеніне сеніп, дәлелдерді жояды. Қазіргі уақытта доктор Ричмонд "Эдтің" Норман екенін түсінеді және Амброзды қоңырауларды іздеуге көндіруге тырысады. Ричмондтың уайымдары ескерілген жоқ. Норман өзінің есі дұрыс емес болып, қайтадан кісі өлтіре бастай ма деп қорқады. Ол Фрэнге Конни өзінің қалауына қарсы жүкті болғанын және тағы бір "құртты" жасағысы келмейтінін айтады. Содан кейін ол Франға анасының өлгенін білетінін, бірақ Кониді "бұрынғыдай өз қолыммен" өлтіруді жоспарлап отырғанын айтады. Норман әйелі мен оның дүниеге келмеген баласын өлтіру туралы оймен әйелімен бірге анасының үйіне барады. Кони Норманға өзінің ақылдан адасып, жасаған істерін өз қалауы бойынша жасағанын еске салады. Ол таңдау еркіндігіне деген шындықты түсінеді, ол пышағын тастайды. Ақырында Норман өз бақытсыздығының басталған үйіне өртеп жібереді. Ол оттан құтылуға тырысқанда, ол өзінің құрбандарын, анасын және ақыр соңында өзінің өлімін сақтап жатқанын көреді. Норман өртеніп жатқан үйден аман-есен қашып құтылады. Келесі күні үйдің қираған жерлерін қарап, Норман өзін ақыры анасынан азат деп қуана-қуана мәлімдейді. Ол және Конни кетіп бара жатқанда, үйдің ағаш жертөле есіктері шайқалатын орындыққа жабылады, ол шайқалады, бұл кезде "Ана" Норманды экран қара түске дейін кесуден және сәбидің жылауынан бұрын босатуды шақырады.

Өндіріс

Психо IV: Бастапқы 1990 жылдың 4 маусымынан 1 шілдесіне дейін Флорида штатының Орландо қаласындағы Universal Studios Florida студиясында түсірілді. Бейтс мотелі мен Бейтс үйінің фасады ойын-сауық паркінде қайта жаңартылды. Бұл фильмді парктің ашылуына дейін түсіру жоспарланған еді, бірақ кешігулер мен студияның жоғары деңгейдегі өндіріс болуын қалауына байланысты, фильм парктің ашық тұрған кезінде түсірілді. Бұл туристерге мотельдегі және үйдің арт жағындағы бірнеше сахналардың түсірілуін көруге мүмкіндік берді. Энтони Перкинс фильмді оны "Қарапайым у" фильмінде режиссерлік еткен Ноэль Блэк түсірсін дегенді қалаған, тіпті ол "Психо III" сценарисінің авторы Чарльз Эдвард Погпен бірге фильмнің идеясын да ұсынған. "Психо III" сынға ұшырап, қаржылық жағынан сәтсіз болғандықтан, Universal олардың идеясын қабылдамады және Мик Гаррис шақырылды. Алғашқы фильмнің сценарийін жазған Джозеф Стефано төртінші фильмнің сценарийін жазу үшін қайта шақырылды. Ол "Психо" фильмінің алғашқы екі жалғасын ұнатпаған, оларды тым коммерциялық және қорқыныш фильмдерінің қағидаларына сәйкес деп санаған. Бір сұхбатында Стефано былай деді: "Психо IV-ке дайындалғанда, мен екі жалғастырманы елемеуге шешім қабылдадым – II-дегі Норманның анасы туралы оқиғаны елемеуге шешім қабылдадым". (Дегенмен, екінші және үшінші фильмдердегі барлық оқиғалар назардан тыс қалмады, себебі Норман қазіргі уақытта төрт жыл бұрын көп адам өлтіргенін мойындайды.) Актриса Оливия Хассиге тікелей миссис Бейтс рөлі ұсынылды. Сценарист Джозеф Стефаноның ниеті – оны жас кезінде Норманның алғашқы фильмдегідей тартымды ету болған. Генри Томас жас Норман Бейтс рөліне таңдалғанда, Перкинс онымен кездесіп, рөлді талқылауды қалады. Томас "Психо Legacy" деректі фильмінде былай деді: "Енді кері қарасам, ол бұл әңгімені маған айтуы керек екенін білген, бірақ ол шынымен оған қызығушылық танытқан жоқ деп ойлаймын. Ол маған бірнеше жалпы нұсқаулар берді және кейіпкерді шынайы ойнауды айтты, сонда ғана болды". Фильм түсірілімі кезінде Перкинске ВИЧ диагнозы қойылып, өндіріс барысында емделуге тура келді. Режиссер Мик Гаррис көптеген сұхбаттарында Перкинспен шығармашылық бақылау мәселелері болғанын айтты: "Ол ұзақ, созылған пікірталастарға түсіп, режиссерін сынап, шешімдердің 'көрініс үшін ғана' емес екеніне көз жеткізіп, оқиға мен процесті қаншалықты терең түсінгенін көрді. Ол өте талапкер бола алатын, тіпті қорқытуға жақын, бірақ сонымен қатар көмектесетін нұсқауларды да бағалайтын. Мен оның ең қиын және талапкер актер екенін айтармын, бірақ ол фильмге қаншалықты қуанғанын айтып, тоқтатқан жоқ. Бұл маған қуаныш сыйлады".

Сыни қабылдау

Фильм Showtime телеарнасында алғаш көрсетілгенде әртүрлі пікірлерге бөлінді. L журналынан Генри Стюарт былай деді: "Гаррис жоғары деңгейдегі кәсібилікті танытады, бірақ оның шынайы сезімдерді – құштарлық, ессіздік және кісі өлтіруге құмарлық сияқты – комикстерге айналдыруы бос сезіледі. Бұл, әрине, Хичкок емес". Кейбір сыншылар фильмді үмітпен қабылдады. Ninjadixon.com сайтында: "Бұл жақсы телефильм, оның беделінен әлдеқайда жақсы, және сериалдағы актерлік шеберліктің дәстүрін жалғастыруда". Cultreviews.com сайтында: "Фильм жақсы түсірілген, Родни Чартерстің отпен түсірген сахнасы ерекше әсерлі. Бұл фильмдегі жалғыз мәселе – нашар сценарий, түпнұсқа сценарийдің авторы Джозеф Стефаноның туындысы екенін ескерсек, бұл өте көңіл көншітпейді". Directtovideoconnoisseur.com сайтынан Мэтт Пуариер: "Бұл еске қаларлық емес фильм болды. Ол түпнұсқаға сілтеме жасауға тырысты, мысалы, Перкинс бас бармағын кесіп, қан кранға ағызып, белгілі душ сахнасындағы қанды қайталайды. Тым айқын және жағымсыз". Жағымсыз пікірлерге қарамастан, фильм жоғары Нильсен рейтингтерін алды, премьераны шамамен 10 миллион көрермен тамашалады. Фильм шыққаннан кейін екі жыл өткен соң, ол "Ең үздік жанрлық телесериал" номинациясы бойынша Сатурн сыйлығына ие болды. Стефано екі жалғастықты назарға алмау туралы шешімін бірден жарияламаса да (соның салдарынан Норманның тәтесі Эмма Спул кейіпкері де назарсыз қалды), қорқыныш жанрындағы жазушы және сыншы Роберт Прайс "Психо IV түпнұсқа Психоға тікелей жалғас ретінде жасалған сияқты, Психо II немесе III туралы ешқандай сілтеме жоқ. Норман алғашқы тұтқындығынан шығып, емделген болуы мүмкін, ал Психо III соңындағы тұтқындығынан емес" деп атап өтті. Қорқыныш жанрындағы жазушы Джеймс Фуч мұны кемшілік деп санайды, фильм "Психо мифологиясының көп бөлігін елемейтіндігіне" шағымданады.

Үй медиасы

Psycho IV: The Beginning 1991 жылы MCA/Universal Home Video компаниясы VHS және лазерлік дискілерде жарық көрді. Кейіннен 1998 жылы Universal Studios Home Video лицензиясы бойынша GoodTimes Home Video компаниясы оны VHS форматында қайта шығарды. Фильм 2007 жылдың 14 тамызында Universal Studios Home Entertainment арқылы Region 1 аймағында Psycho II және Psycho III фильмдерімен бірге DVD форматында жарық көрді. Universal сонымен қатар 1960 жылғы түпнұсқа фильмді қамтитын төрт фильмнен тұратын 2-ші аймақ пакеттерін шығарды. 2007 жылы Францияда Aventi Distribution компаниясы Psycho IV (Psychose: L'origine) фильмінің 2-ші аймаққа арналған бір дискілік нұсқасын шығарды. 2016 жылдың тамызында Shout! Factory компаниясы Scream Factory логотипімен фильмді Blu-ray форматында шығарды.