Лоренс Стернның 1768 ж. жазылған «Франция мен Италия арқылы сезімтал саяхат» романы. Саяхат баяны, «Тристам Шенди»ге қосымша, Смолетт саяхатына қарсы жауап.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1768 жылы Лоренс Стерннің романы
1768 novel by Laurence Sterne
«Франция мен Италия арқылы сезімтал саяхат» – Лоренс Стерннің 1768 жылы жазылып, алғаш рет жарияланған романы. Стерн өліммен бетпе-бет келген кезде осы романды жазды. 1765 жылы Стерн Франция мен Италияны, оңтүстікке қарай Неапольге дейін аралап, қайтқан соң өзінің саяхатын сезімталдық тұрғысынан сипаттауға бел буды. Романды «Тристрам Шэндидің өмірі мен пікірлері, джентльмен» романының аяқталмаған эпилогы ретінде, сондай-ақ Тобиас Смоллетттің мүлдем сезімталдықтан мұралы «Франция мен Италия арқылы саяхаттарына» жауап ретінде қарастыруға болады. Стерн Еуропаға саяхат еткен кезде Смоллеттпен кездесіп, оның өршілдігіне, ашушаңдығы мен ұрысқыштығына наразылық білдірді. Ол Смоллеттің образын Смельфунгус кейіпкерінде бейнеледі. Роман өте танымал және ықпалды болды, сонымен қатар 18 ғасырдың екінші жартысында саяхат жазуларын басты жанр ретінде орнатуға көмектесті. Бұрынғы саяхат есептері классикалық білім мен объективті, жеке пікірден мүлдем алыс көзқарасқа басымдық бергенімен, «Сезімтал саяхат» жеке талғам мен сезімдердің, әдеп-моральдың субъективті талқылауларын, классикалық білімнен гөрі оларды маңыздырақ етіп көрсетті. 1770 жылдары әйел саяхатшылар сезімтал саяхат есептерін көптеп жариялай бастады. Сентиментализм сондай-ақ балама көзқарастарды білдіретіндердің, оның ішінде саяси радикалдардың сүйікті стиліне айналды. Романды баяндаушы – құрметті мистер Йорк, ол ақылды оқырмандарға Стерннің жасырын өзінің alter ego ретінде ұсынылады. Кітапта оның түрлі оқиғалары, көбінесе махаббатқа байланысты, жеке-жеке эпизодтар түрінде баяндалады. Бұл роман «Тристрам Шэндиге» қарағанда стиль жөнінен кем эксцентрикалық, көбірек сәнді және замандас сыншылар тарапынан жақсы қабылданып, бағаланды. Ол 27 ақпанда жарық көрді, ал 18 наурызда Стерн қайтыс болды.
A Sentimental Journey Through France and Italy is a novel by Laurence Sterne, written and first published in 1768, as Sterne was facing death. In 1765, Sterne travelled through France and Italy as far south as Naples, and after returning determined to describe his travels from a sentimental point of view. The novel can be seen as an epilogue to the possibly unfinished work The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman, and also as an answer to Tobias Smollett's decidedly unsentimental Travels Through France and Italy. Sterne had met Smollett during his travels in Europe, and strongly objected to his spleen, acerbity and quarrelsomeness. He modelled the character of Smelfungus on him. The novel was extremely popular and influential and helped establish travel writing as the dominant genre of the second half of the 18th century. Unlike prior travel accounts which stressed classical learning and objective non personal points of view, A Sentimental Journey emphasized the subjective discussions of personal taste and sentiments, of manners and morals over classical learning. Throughout the 1770s female travel writers began publishing significant numbers of sentimental travel accounts. Sentiment also became a favourite style among those expressing non mainstream views, including political radicalism. The narrator is the Reverend Mr. Yorick, who is slyly represented to guileless readers as Sterne's barely disguised alter ego. The book recounts his various adventures, usually of the amorous type, in a series of self contained episodes. The book is less eccentric and more elegant in style than Tristram Shandy and was better received by contemporary critics. It was published on 27 February, and on 18 March Sterne died.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Йорктің саяхаты Кале қаласынан басталады, онда ол монастырьға қайырымдылық беруді сұрайтын монахпен кездеседі. Йорик бастапқыда оған ештеңе беруден бас тартады, бірақ кейін шешіміне өкінеді. Ол монахпен түйіншектің қобдишасын алмастырады. Саяхатын жалғастыру үшін экипаж сатып алады. Келесі қалаға – Монтрейльге барады, онда саяхатында бірге жүру үшін Ла Флер есімді жас жігітті қызметке алады. Парижде болғанда Йорикке полиция оның қонақүйінде паспортын сұрағаны туралы хабар беріледі. Англия Франциямен соғысып жатқан кезде (Стерн 1762 жылдың қаңтарында, Жеті жылдық соғыс аяқталмас бұрын Парижге сапар шеккен) паспорты болмағандықтан, Бастилия түрмесіне қамалу қаупі туындайды. Йорик Версальге баруды шешеді, онда граф де Б****-тен паспорт алу үшін барады. Граф Гамлетті оқып отырғанын байқағанда, Йорик есімді кейіпкерге саусағымен көрсетеді, өзінің Йорик екенін айтады. Граф оны корольдің клоуны деп қателесіп, дереу оған паспорт береді. Йорик графтың қателігін түзете алмайды, бірақ паспортын осылай тез алуына риза болады. Йорик Парижге қайта оралады және тағы бірнеше күннен кейін Италияға саяхатын жалғастырады. Жолда Стерннің бұрынғы романында таныстырылған Марияны – «Тристрам Шенди» романынан белгілі Марияны – Моулин қаласында кездесуді шешеді. Марияның анасы Йорикке күйеуі қайтыс болғаннан бері Марияның қайғыға батқанын айтады. Йорик Марияны жұбатады, сосын кетеді. Лион қаласынан өтіп, жол жиегіндегі қонақүйде түнегенде, бөлмеде бір ғана жатын орын болғандықтан, ол әйел және оның қызметшісімен ("fille de chambre") бөлмені бөлісуге мәжбүр болады. Йорик ұйықтай алмай, түнде үндемеуге берген уәдесін бұзғанда, әйелмен жанжалдасады. Жанжал кезінде Йорик кездейсоқ қызметшінің бір затты ұстап алады. Соңғы сөздер: «Мен қолымды созғанда, бөлме қызының… II томның соңы». Бұл сөйлемді әртүрлі түсіндіруге болады. Соңғы сөзді жоғалтқан деп айтуға болады, немесе ол қолын созып, оның қолын ұстады (грамматикалық тұрғыдан дұрыс). Тағы бір түсінік – «II томның соңы» фразасын сөйлемге енгізу, яғни ол Fille de Chambre-дің «соңы»н ұстап алған.
Yorick's journey starts in Calais, where he meets a monk who begs for donations to his convent. Yorick initially refuses to give him anything, but later regrets his decision. He and the monk exchange their snuff boxes. He buys a chaise to continue his journey. The next town he visits is Montreuil, where he hires a servant to accompany him on his journey, a young man named La Fleur. During his stay in Paris, Yorick is informed that the police inquired for his passport at his hotel. Without a passport at a time when England is at war with France (Sterne travelled to Paris in January 1762, before the Seven Years' War ended), he risks imprisonment in the Bastille. Yorick decides to travel to Versailles, where he visits the Count de B**** to acquire a passport. When Yorick notices the count reads Hamlet, he points with his finger at Yorick's name, mentioning that he is Yorick. The count mistakes him for the king's jester and quickly procures him a passport. Yorick fails in his attempt to correct the count, and remains satisfied with receiving his passport so quickly. Yorick returns to Paris, and continues his voyage to Italy after staying in Paris for a few more days. Along the way he decides to visit Maria—who was introduced in Sterne's previous novel, Tristram Shandy—in Moulins. Maria's mother tells Yorick that Maria has been struck with grief since her husband died. Yorick consoles Maria, and then leaves. After having passed Lyon during his journey, Yorick spends the night in a roadside inn. Because there is only one bedroom, he is forced to share the room with a lady and her chamber maid ("fille de chambre"). When Yorick can't sleep and accidentally breaks his promise to remain silent during the night, an altercation with the lady ensues. During the confusion, Yorick accidentally grabs hold of something belonging to the chamber maid. The last line is: "when I stretch'd out my hand I caught hold of the fille de chambre's End of vol II". The sentence is open to interpretation. You can say the last word is omitted, or that he stretched out his hand, and caught hers (this would be grammatically correct). Another interpretation is to incorporate "End of Vol. II" into the sentence, so that he grabs the Fille de Chambre's 'End'.
Жалғасы
Стерн романды аяқтамай қайтыс болғандықтан, оның көп жылдық досы Джон Холл Стивенсон (романда Евгений ретінде таныстырылған) оның жалғасын жазды. Ол "Иориктың сезімтал саяхаты жалғасуда: алдынан мырза Стерннің өмірі мен еңбектері туралы мәліметтер қосылған" деп аталды.
Because Sterne died before he could finish the novel, his long time friend John Hall Stevenson (identified with Eugenius in the novel) wrote a continuation. It is titled Yorick's Sentimental Journey Continued: To Which Is Prefixed Some Account of the Life and Writings of Mr. Sterne.
Мұра
1880 жылдары американдық жазушы Элизабет Робинс Пеннелл және оның суретші күйеуі Джозеф Пеннелл Стерннің бағытымен саяхат жасады. Олардың тандем велосипедімен жасаған саяхаты "Франция мен Италия арқылы сезімтал саяхат" (1888) кітабында баяндалған. Виктор Шкловский Стернді өзінің жазушылық жолындағы ең маңызды көшбасшыларының бірі деп есептеді, ал оның "Сезімтал саяхат: естеліктер, 1917–1922" атты туындысы Стерннің "Сезімтал саяхат" және "Тристрам Шанди" еңбектеріне қарызды.
In the 1880s, American writer Elizabeth Robins Pennell and her artist husband Joseph Pennell undertook a journey following Sterne's route. Their travels by tandem bicycle were turned into the book Our sentimental journey through France and Italy (1888). Viktor Shklovsky considered Sterne one of his most important precursors as a writer, and his own A Sentimental Journey: Memoirs, 1917–1922 was indebted to both Sterne's own Sentimental Journey and Tristram Shandy.