Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысық тәрізді адам-жануар (therianthropic) жаратылыс
Feline therianthropic creature
Werecat (кейде "were-cat" деп те жазылады) – мысық тәрізді адам-жануар жаратылысы үшін "қартқас" аналогы.
A werecat (also written in a hyphenated form as were cat) is an analog to "werewolf" for a feline therianthropic creature.
Этимология
Айлурантропия грек тіліндегі "ailouros" – "мысық" және "anthropos" – "адам" сөздерінен туындаған. Ол адам мен мысықтың түрленуін, немесе мысық және адам қасиеттерін біріктіретін басқа да жандарды білдіреді. Оның түбір сөзі "ailouros" айлурофилияда да қолданылады, бұл мысықтарға деген терең махаббатты білдіретін ең көп таралған термин. Айлурантроп – бұл аз танымал термин, ол мысық тәрізді териантропты көрсетеді. Көріністегі жануарларға қатысты, үй мысығы, жолбарыс, арыстан, барыс, сілеусін немесе кез келген басқа да түр, тіпті мифтік мысықтар да болуы мүмкін. Адам-мысықтар (werecats) халық мәдениетінде жиі кездеседі, бірақ қасқыр адамдарға қарағанда азырақ.
Ailuranthropy comes from the Greek root words ailouros meaning "cat", and anthropos, meaning "human" and refers to human/feline transformations, or to other beings that combine feline and human characteristics. Its root word ailouros is also used in ailurophilia, the most common term for a deep love of cats. Ailuranthrope is a lesser known term that refers to a feline therianthrope. Depending on the story in question, the species involved can be a domestic cat, a tiger, a lion, a leopard, a lynx, or any other type, including some that are purely mythical felines. Werecats are increasingly featured in popular culture, although not as often as werewolves.
Еуропа
Еуропалық фольклорда адамдар үй мысығына айналатын жандар ретінде суреттеледі. Кейбір еуропалық мысық адамдары үлкен үй мысығына айналды. Құдайсыздыққа қарсы соттар кезінде, ер немесе әйел болсын, барлық түрленушілер, соның ішінде қасқыр адамдар да, колдовство жасаушылар деп есептелді.
European folklore usually depicts werecats as people who transform into domestic cats. Some European werecats became giant domestic cats During the witch trials, all shapeshifters, including werewolves, were considered witches whether they were male or female.
Африка
Африка аңыздарында арыстанға, пантераға немесе барысқа айналатын жандар туралы айтылады. Барысқа қатысты, көбінесе бұл себебі, оның шын мәнінде адам кейпінде жүрген барыс құдайы екендігі. Осы құдайлар адамдармен одақ құрғанда ұрпақ дүниеге келеді, ал осы балалар кейде пішін өзгертетін жандар болып өседі; пішін өзгерте алмайтындарының орнына, басқа да қабілеттері болуы мүмкін. Арыстанға айналатын мысықтарға қатысты бұл қабілет көбінесе патшалыққа байланысты. Мұндай жандар бұрынғы өмірінде патша немесе патшайым болған болуы мүмкін. Африка халық аңыздарында "Нунда" немесе "Мнгва" туралы айтылады – зор денелі, түнде елді мекендерді шабатын үлкен мысық. Осы аңыздардың көптегені оның арыстаннан да қатыгез, ал барыстан да епті екенін айтады. Кейбіреулер Нундалар күндіз адам, ал түнде мысыққа айналатын териантроптың бір түрі деп санайды. Мұндай жандардың бар екеніне ешқандай нақты дәлел табылмаған, бірақ 1938 жылы Танзанияда қызмет еткен британдық әкімші Уильям Хитченске жергілікті тұрғындар бір құбыжық мысықтың түнде адамдарға шабуыл жасап жатқанын айтқан. Табылған ірі тырнақ іздері белгілі үлкен мысықтардан әлдеқайда ірі болды, бірақ Хитченс бұл оқиғаны жоққа шығарды, себебі оның гигантизмге шалдыққан арыстан болуы мүмкін деп ойлады.
African legends describe werelions, werepanthers or wereleopards. In the case of leopards, this is often because the creature is really a leopard deity masquerading as a human. When these gods mate with humans, offspring can be produced, and these children sometimes grow up to be shapeshifters; those who do not transform may instead have other powers. In reference to werecats who turn into lions, the ability is often associated with royalty. Such a being may have been a king or queen in a former life. In Africa, there are folk tales that speak of the "Nunda," or the "Mngwa," a big cat of immense size that stalks villages at night. Many of these tales say it is more ferocious than a lion and more agile than a leopard. The Nunda are believed by some to be a variation of therianthrope that, by day, is a human, but by night becomes the werecat. No actual evidence of such a creature existing has ever been documented, but in 1938 a British administrator named William Hitchens, working in Tanzania, was told by locals that a monstrous cat had been attacking people at night. Huge paw prints were found to be much larger than any known big cat, but Hitchens dismissed the case, believing it more likely to be a lion with gigantism.
Америка
Колумб дәуіріне дейінгі Мезоамерика мәдениеттеріндегі ең маңызды жануар – ягуар еді. Бұл дәстүрді сақтаған түрлі халықтардың дін қызметкерлері мен баяндамашылары ягуардың терісін киіп, "адам-ягуарға" айналу үшін ягуарға табынумен байланысты болды. Ацтектерде ягуар терісін киген маман жауынгерлер тобы "ягуар жауынгерлері" немесе "ягуар рыцарлары" деп аталды. Ягуар мен адам-ягуар бейнелері ежелгі Мезоамерика өркениеттерінің артефактілерінде ең көп кездесетін мотивтердің бірі болып табылады. Н. В. Томас 1911 жылғы "Британ энциклопедиясының" 11-ші басылымында Карл Фридрих Филипп фон Мартиус (1794–1868) бойынша, канайма – у қолданып қан кекшісінің міндетін орындайтын адам екенін, ал басқа да зерттеушілер канайманы қан кекшісі немесе каннибализммен айналысатын сиқыршының серігі болатын ягуар ретінде көрсетеді деп жазған. Ол сондай-ақ 1911 жылы Бразилиядағы кейбір еуропалықтардың бір жынысты жетінші бала тізбектей туғанда адам-ягуарға айналып, жылқы, ешкі, ягуар немесе шошқа түріне енеді деп сенгенін айтқан.
The foremost were animal in pre Columbian Mesoamerican cultures was the were jaguar. It was associated with the veneration of the jaguar, with priests and shamans among the various peoples who followed this tradition, wearing the skins of jaguars to "become" a were jaguar. Among the Aztecs, an entire class of specialized warriors who dressed in the jaguar skins were called "jaguar warriors" or "jaguar knights". Depictions of the jaguar and the were jaguar are among the most common motifs among the artifacts of the ancient Mesoamerican civilizations. N. W. Thomas wrote in the 11th ed. of the Encyclopaedia Britannica (1911) that, according to Carl Friedrich Philipp von Martius (1794–1868), the kanaima was a human being who employed poison to carry out his function of blood avenger, and that other authorities represent the kanaima as a jaguar, which was either an avenger of blood or the familiar of a cannibalistic sorcerer. He also mentioned that in 1911 some Europeans in Brazil believed that the seventh child of the same sex in unbroken succession becomes a were man or woman, and takes the form of a horse, goat, jaguar or pig.
Оккультизм және теология
Мысыққа айнала алатындардың шынымен бар екендігі және олардың табиғаттан тыс немесе діни әлемдерде пайда болғандығы туралы пікірлер ғасырлар бойы жиі кездеседі, көбінесе осы сенімдерді халық ауыз әдебиетінен толық ажырату қиын. 19 ғасырда оккультист Дж. С. Стрит мысық пен иттің денесін өзгертуге болатынын, адам денелері жүзетін деген пікірдегі "эфирлік сұйықтықты" қолдану арқылы осыны істеуге болады деп мәлімдеді. Католиктердің колдаған сиқыршыларды анықтау нұсқаулығы "Малеус Малефикарум" сиқыршылардың мысыққа айнала алатынын, бірақ олардың түрленуі - шайтандар жасаған иллюзия екенін айтады. Жаңа дәуірдің авторы Джон Перкинс әр адамның сана күші арқылы "яғуарға, бұтаға немесе кез келген басқа нысанға" айналу қабілетіне ие екенін мәлімдеді. Оккультист Розалин Грин "мысық ауыстырушылар" деп аталатын мысыққа айнала алатындардың ликантропия және оған байланысты сенімдерге негізделген "ауыстырушылар субмәдениетінің" немесе жасырын Жаңа дәуір дінінің бір бөлігі ретінде бар екенін айтады.
Assertions that werecats truly exist and have an origin in supernatural or religious realities have been common for centuries, with these beliefs often being hard to entirely separate from folklore. In the 19th century, occultist J. C. Street asserted that material cat and dog transformations could be produced by manipulating the "ethereal fluid" that human bodies are supposedly floating in. The Catholic witch hunting manual, the Malleus Maleficarum, asserted that witches can turn into cats, but that their transformations are illusions created by demons. New Age author John Perkins asserted that every person has the ability to shapeshift into "jaguars, bushes, or any other form" by using mental power. Occultist Rosalyn Greene claims that werecats called "cat shifters" exist as part of a "shifter subculture" or underground New Age religion based on lycanthropy and related beliefs.