Александр екі рет: Шашы қырқылған адамның трагедиясы
Alexandre bis
Богуслав Мартинудың «Александр Екі рет» операсы – сюрреалистік комедия. 1937-де жазылған, бірақ өмірінде көрсетілмеген шығарма. Тарихы, тұңғыш қойылымы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр бис (Александр екі рет; чех тілінде: Dvakrát Alexandr) – Бохуслав Мартинудың (H. 255) 1937 жылы француз тілінде жазылған түпнұсқа либреттоға жазылған бір актілі сюрреалистік комедиялық опера.
Alexandre bis (Alexander Twice; in Czech: Dvakrát Alexandr) is a surrealist comic opera in one act by Bohuslav Martinů, (H. 255), composed in 1937 to an original libretto written in French by fr.
Тарих
Опера Мартинюдің, ол кезде Парижде тұрған, 1937 жылғы Париж әлемдік көрмесінде қойылуы үшін жоспарланған. Алайда, түрлі кешігулер (соның ішінде Екінші дүниежүзілік соғыс) композитордың өмірінде оның қойылуына мүмкіндік бермеді. Операның тұңғыш қойылымы 1964 жылдың 18 ақпанында Мангеймдегі Ұлттық театр сахнасында өтті, дирижерлік Георг Кальдер жасады. Содан кейін ол Мартинюдің туған Чехословакиясында, Брнодағы Яначек театрында алғаш рет көрсетілді. Америкада алғаш рет 2014 жылдың қазан айында Манхэттендегі Джон Джей қылмыстық әділет колледжінде «Готэм камералық операсы» қойылым арқылы орындалды. Операның тақырыбы – «Шашы қырқылған адамның трагедиясы», ал сюрреалистік либретто 1900 жылдар шамасындағы Париждегі оқиғаларды бейнелейді. Мартиню Вурмсерден ән салатын мысық бар либретто сұрағанмен, ол Вурмсердің ән салатын портрет туралы ұсынысына келісті, ол буржуазиялық адалдықтан айырылғандығы туралы әңгімені баяндаушы ретінде көрсетеді.
The opera was intended by Martinů, who was then living in Paris, for performance at the Paris World Exhibition of 1937. However, various delays (including the intervening World War II) prevented its performance during the composer's lifetime. The opera's first performance was given at the Nationaltheater Mannheim on 18 February 1964, when it was conducted by Georg Calder. Shortly afterwards it was given its first performance in Martinů's native Czechoslovakia by the Janáček Theatre in Brno. It was first performed in America in October 2014 by Gotham Chamber Opera at the John Jay College of Criminal Justice in Manhattan. The opera is subtitled "The Tragedy of a Man who Had His Beard Cut", and the surrealist libretto is set in Paris about 1900. Although Martinů had asked Wurmser for a libretto including a singing cat, he compromised on Wurmser's suggestion of a singing portrait, which acts as narrator to a tale of bourgeois infidelity.
Қысқаша мазмұны
Опера 1900 жыл шамасында Париждегі буржуазиялық салонның бірінде өтеді. Қызметші Филомен үйді тазалап, өмірінен шағымданады. Сақалды күйеуі Александр Филоменнен чемодан әкелуін сұрайды және жасырын түрде, тіпті станцияға дейін, Америкадан келген өзімен аттас туысымен кездеседі. Қабырғадағы Александрдың портреті – адалдыққа қиянат жасалғанына ашуланып қарап тұрады. Арманның демалыста танысқан жігіті Оскар оған келіп, спорттық киіммен велосипед тебуге үйретуді ұсынады. Арманда оның құдалауын қабылдамайды, өзінің сыпайы және ар-ұяты бар екенін айтады. Оскар кетеді. Сақалсыз Александр туысы келіп, күйеуі Александрдың кеткенін түсіндіреді. Арманде оған бірден ғашық болып, оған бойұсынады, бұл Александрдың портретіне де, қызметші Филоменге де ұнамайды. Арманде өкінішпен толған арман көреді. Бірінші арманында екі Александр бір-бірін өлтіріседі. Екінші арманында неке құдайы, оны Филомен сомдап ойнайды, Арманды айыптайды және оны сақалды бишілер – шайтанның қолдары ұрлап кетеді. Үшінші арманында Оскар пайда болып, Армандемен роликтерде билейді. Таңертең қызметші Филомена салонды тазалап, өмірінен шағымданады. Александр күйеуі сақалсыз күйі кіріп, кеңсеге кетер алдында Армандемен қоштасады. Қоштасу кезінде ол әйелінің де өзгергенін байқайды. Ол кеткеннен кейін Оскар кіреді. Оның таң қалуынша, Арманда бұл жолы велосипедпен сабаққа шақыруын қабылдайды. Күйеуінің портреті жалғыз қалдырылып, күйеуінің әйелін азғырмауының жақсы екенін көрсететін моральдық сабақ береді.
The opera takes place in a bourgeois salon in Paris around 1900. The maid Philomène is cleaning and complaining about her life. The husband Alexandre, bearded, asks Philomène to bring in a suitcase and secretly leaves, allegedly for the station, crossing his cousin of the same name from America. Alexander's portrait on the wall is outraged by the game of betrayal. Oscar, a man Armande had met on holiday, comes to visit her. He is dressed in sportswear and offers her a lesson in cycling. Armanda rejects his courtship, pointing out that she is polite and respectable. Oscar leaves. The beardless Alexander cousin arrives and explains that Alexander husband has gone away. Armande falls in love with him at first sight and submits to him, which displeases the painting of Alexander and the maid Philomène. Armande then has dreams full of remorse. In the first dream, both Alexanders kill each other. In the second, the goddess of marriage, played by Philomène, condemns Armande and she is abducted by demons bearded dancers. In the third, the suitor Oscar appears and dances with Armande on roller skates. In the morning the maid Philomena cleans up in the salon and complains about her life. Alexandre husband enters, without his beard, and says goodbye to Armande before leaving for the office. During the farewell, he discovers that his wife has also changed. After his departure Oscar enters. To his surprise, this time Armanda accepts his invitation for a cycling lesson. The portrait of the husband is left alone and expresses the moral – that it is best if a husband does not tempt his wife.
Supraphon, 1982 (1984 LP, 1994 CD 11 2140 2 611) with cs, lt=Richard Novák, cs, WD=Q95398982, wd=Q95214963, Janáček Opera Orchestra of Brno, conductor: František Jílek (recording in Czech).