Кіріспе

Сиқыр өнерінің жанры
Тамора Пирс кітабы
Көше сиқыры екі жанрға бөлінеді: дәстүрлі көше өнері және партизандық сиқыр.

Дәстүрлі көшелік қойылым

Көше магиясының алғашқы анықтамасы – бұл сиқыр өнерінің дәстүрлі түрі – көшпенділердің өнері. Онда сиқыршы жолдан өтетін адамдардан көрермендерді тартады және олар үшін толық қойылым қояды. Қарсылығында, сиқыршы қойылым барысында (әдетте "ағын шоу" деп аталады) немесе қойылым соңында сыйлық жинауға арналған ыдыс қойып, ақы алады. "Шапанын беру" термині соңғы трюк орындалғанға дейін шапанды беру әдетінен туындаған, бұл қойылым соңында көрермендерді "бутылкаға салудан" өзгеше. Көше магиясы көбінесе "қол" немесе "кесе" сиқырынан тұрады, яғни қолдың шеберлігінен. Ол карталармен, монеталармен, доптармен, шарфтармен немесе арқанмен орындалса да, тіпті кейде ақыл-ой сиқыры болса да, қатысқан заттарға қарамастан, көрерменді тарту және ұстау қабілеті заманауи шеберлер үшін иллюзиялардың өзінен де маңызды дағды болып саналады. Атақты үнді манго ағашы – бұл бұрынғы көше сиқыршыларының орындаған ежелгі және құрметті трюк. Ол қол сиқырының түрі емес екені анық, бірақ тіпті үлкен сахналық иллюзияларды да көшеде көрсетуге болатынын көрсетеді. Бұл трюкте сиқыршы манго тұқымын отырғызып, оны матамен жабады, құпия дұға оқиды және матаны уақыт-уақытпен алып тастап, екі немесе үш фут биіктіктегі ағашты көрсетеді. Апачилер де осыған қол жеткізді. Манго тұқымының орнына юка тұқымы отырғызылып, суарылды. Тұқымды жануардың терісімен жауып, бірнеше минут ішінде тамыр жарып, өсіп, гүлдейді. Антропологтар осы көше магиясының шамамен 3000 жыл бұрын пайда болғанын жазады және мұндай орындаушылардың континенттерде, әсіресе Еуропа, Азия/Оңтүстік Азия және Таяу Шығыста жазбалары бар. Бұл өте көне өнер стилі болғамен, оның тарихы баспа бетінде толыққанды жазылмаған. Сэмюэл Пепис өзінің күнделігінде осылай өнер көрсеткен сиқыршыларды көргенін айтады, ал Хиероним Бош, Уильям Хогарт және Питер Брюгельдің суреттерінде көше сиқыршыларын көруге болады. Реджинальд Скотттың "Сиқырды ашу" (1584) кітабының XIII бөлімі 16 ғасырда көшпенділер жасаған сиқырлы трюктерді сипаттайды. Нью-Йоркте тұратын суретші және сиқыршы Джефф Шеридан 60-жылдардың соңында басталған көше өнерінің өркендеуінен пайда болған АҚШ-тың ең танымал көше сиқыршыларының бірі саналады. Ол 1977 жылы "Көше магиясы" атты кітапты жазған, Джефф МакБрайдқа сабақ берген және Блейн Шериданның Централь паркте өнер көрсеткенін көргеннен кейін жас Дэвид Блейнге шабыттандырып, оқытқан орындаушылардың бірі болды. Йоркшир жұмыртқасы сиқыры – Ұлыбританиядағы дәстүрлі көше магиясының ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан түрі. Соңғы кезде басқа да орындаушылар өнерге қосқан үлесі үшін сиқыршылар қауымдастығынан мақтау алды. Джим Челини (Ричард Салливан) 1970 жылдардан бері толық уақыт көшеде өнер көрсетіп келеді және осы тақырыпта кітап ("Cellini: The Royal Touch") және DVD-лер ("Көшеде өнер көрсету өнері", 1-3 томдары) жариялаған. Газзо Мейси (Гарри Осборн) 1980 жылдардан бері толық уақыт көшеде өнер көрсетіп келеді және осы тақырыпта Газзо үшін жазылған кітапша ("The Art of Krowd Keeping", Дэнни Хастл мен Джим Уэллс жазған) және DVD ("Street Cups") жариялаған. Эрик Эванс 1990 жылдан бері толық уақытты маман және Ноулин Крейвермен бірге осы тақырыпта кітап жазды ("Сиқырдың құпия өнері").

Партизандық сиқыр

Екінші санатты "геррильялық сиқыр" деп атау орындырақ. Бұл – сиқыршының ақысыз көрермендер үшін қоғамдық орында (мысалы, тротуарда) бір немесе екі трюк орындауы арқылы сиқырлық иллюзияларды ұсынудың салыстырмалы түрде жаңа стилі. Бұл "шабуылдап, қашып кету" стиліндегі сиқырдың мақсаты – көрерменге олар көріп отырғанның спонтанды, репетицияланбаған және тәжірибелік екенін сезіндіру. Бұл "көшелік сиқыр" стилі Дэвид Блейнмен (бұл терминді танымал еткен) және соңғы кезде Крисс Эйнджел, Деррен Браун және Сирил Такаямамен байланысты. Форматы 1997 жылғы ABC телеарнасының "Дэвид Блейн: Көшелік сиқыр" атты арнайы бағдарламасынан бастап теледидарда жақсы көрсетілуі үшін жасалды. Көптеген сиқыршылар Блейннің материал таңдауын құрметтейді және оған қазіргі заманғы сиқыршының бейнесін жасағаны үшін алғыс айтады, бұл бейне Дэвид Копперфилд немесе Даг Хеннинг сияқты теледидар тарихындағы басқа сиқыршылардан ерекшеленеді. Алайда, сиқыр тарихшылары, мысалы, Джеми Иан Свисс, "геррильялық сиқырдың" негізінен теледидарда өнер көрсететін бірнеше адаммен және осы бағдарламаларды көретін әуесқой сиқыршыларға эффекттер сататын сиқыр дүкендерімен байланысты екенін атап көрсетеді. Юджин Бергер Джеми Иан Свисске былай деді: "Бір жағынан, бұл сиқырды ең нашарлаудың соңғы деңгейі: көшеде кездейсоқ адамдарға шабуыл жасау".