Кіріспе
Гендельдің үш актідегі операсы "Флавио, ре де' Лонгобарди" ("Флавио, Ломбардтардың патшасы", HWV 16) – Джордж Фридерик Гендельдің үш актідегі опера сериясы. Либретто авторы Никола Франческо Хейм, ол Матео Нористің "Флавио Куниберто" шығармасына сүйене отырып итальян тілінде жазған. Бұл Гендельдің Корольдік музыка академиясы үшін төртінші толыққанды операсы болды. Алғашқыда Гендель операны операдағы Эмилия кейіпкерінің атымен атауды жоспарлаған. "Флавио" Гендельдің осы кезеңдегі операларына қарағанда ерекше қысқа. Ол сонымен қатар мәтін мен музыкада трагедия мен комедияның шеберлікпен үйлесімімен және Гендельдің сол замандағы барлық негізгі дауыс категорияларына – сопрано, контральто, кастрато, тенор және басқа – басты рөлдер берген сирек операларының бірі ретінде ерекшеленеді. Опера 1732 жылғы 18 сәуірде композитордың жетекшілігімен төрт рет қайта қойылды. 1967 жылғы 2 шілдеде Геттингенде қайта жаңғырылып, орындалғанға дейін тағы да қойылған жоқ. Гендельдің заманынан бері Ұлыбританияда алғаш рет 1969 жылғы 26 тамызда Англиядағы Темзадағы Абингдон қаласындағы "Юникорн" театрында көрсетілді. Басқа қойылымдардың ішінде "Флавио" 2007 жылы Нью-Йорк қалалық операсында және 2009 жылы Англияның гастрольдік операсында орындалды.
the opera
Flavio, re de' Longobardi ("Flavio, King of the Lombards", HWV 16) is an opera seria in three acts by George Frideric Handel. The Italian language libretto was by Nicola Francesco Haym, after Matteo Noris's Flavio Cuniberto. It was Handel's fourth full length opera for the Royal Academy of Music. Handel had originally entitled the opera after the character of Emilia in the opera. Flavio is unusually concise for an opera by Handel of this period. It is also notable as a skillful blend of tragedy and comedy, both in the text and the music, and for being one of Handel's few operas to feature leading roles for all major voice categories of his day – soprano, contralto, castrato, tenor and bass. The work was revived on 18 April 1732, under the direction of the composer, for four performances. There were no further revivals until it was rediscovered and performed in Göttingen on 2 July 1967. The first UK performance since Handel's time was on 26 August 1969 at the Unicorn Theatre in Abingdon on Thames, England. Among other productions, Flavio was performed at the New York City Opera in 2007 and by English Touring Opera in 2009.
Қысқаша мазмұны
Мәтін: Ломбардия, аңыз заманында. Ломбардия патшасы Флавий, сонымен қатар Британия патшасы да. Оның екі сенімді, қарт кеңесшісі бар: Лотарио және Угоне. Лотариодың қызы Эмилия, Угоне ұлы Гвидоға күйеуге берілген. Угонедің тағы бір қызы Теодата бар, ол жас және айрықша сұлулығымен белгілі. Теодатаның құпия сүйіктісі бар, Витиге, патша сарайының қызметкері.
1-ші акті
Витиге таңертең сүйіктісі Теодатаның бөлмесінен шығып кетеді. Екеуі бір-бірімен жылы лебіздер айтысып қоштасады. Гвидо мен Эмилияның үйлену рәсіміне олардың жақын туыстары қатысады. Жаңа үйленген жұп қуаныштарын жырлап, кешкі тойды асыға күтеді. Угоне өзінің қызы Теодатаны патшаға таныстырады. Флавио оның сұлулығына тәнті болып, оған патшайымның (операда көрсетілмейтін) күтімшісі болуды ұсынады. Патша Флавио Британиядағы әкімшісінің ауруға шалдыққандықтан қызмет ете алмайтынын және оны алмастыру қажеттігін естіп біледі. Патша бұл лауазымды кеңесшісі Лотариоға ұсынады, бірақ шешімін өзгерткен соң, оның орнына Угонеге ұсынады, себебі ол әкесінің жолынан кетуімен, өзінің сүйкімді қызы Теодатаны оңай шақыра алады деп ойлайды. Лотарио патшаның өзіне ұсынған маңызды лауазымнан бас тартқанына ашуланып, наразылық білдіреді. Флавио Теодатаның сұлулығын өзінің сарай адамы Витигеге мақтап айтады, бірақ король Теодатаның құпия сүйіктісі екенін білмейді. Витиге оның тартымдылығын азайтуға тырысып, патшаға оның көңіліне түспейтінін айтады. Дегенмен, бұл патшаның құштарлығына ешқандай әсер етпейді. Угоне ұлы Гвидоға Лотарио өте қорлағанын, оның бетіне сапалақ түсіргенін айтады. Оның ар-намысы жекпе-жекке талап етеді, бірақ ол енді мұндай шайқасқа шыдамайды, сондықтан ұлының өзінің орнына соғысуын талап етеді. Гвидо жаңа әйелінің әкесін өлтіруге міндетті екенін мойындауға мәжбүр болады. Эмилия Гвидомен кездескенде, ол оның көзіне қарауға ұялады. Ол не болғанын түсінбейді, бірақ оған деген махаббатын мәңгілік сақтайтынын айтады, қандай жағдай болса да.
2-ші акті
Флавио сүйкімді Теодатаға өзіне келуді бұйырды және оны азғыруға тырысып жатыр, бірақ оның әкесі бөлмеге кіріп, өзінің абыройын жоғалтуды наразылық білдіреді. Патша Угонеді қызымен қалдырады, ол Витигемен жасырын қарым-қатынасын тауып алған болуы керек деп қате сенеді және бәрін мойындайды. Бұл Угонеге өз отбасының абыройының жоғалғанын одан да қатты қайғыруға себеп болады. Лотарио қызы Эмилияға Гвидомен некеде болғанының жарамсыз екенін айтады және одан оны тастап кетуін талап етеді. Ол Гвидоға әкесі не істеуді сұрайтынын айтады, бірақ Гвидоны сүйеді деп ешқашан тоқтамайтынын айтады. Гвидоның оған деген махаббаты мен әкесінің абыройына кек алу міндеті оны екіге бөліп тастайды. Патша өзінің сарай қызметкері Витигеге Теодатаға барып, патшаның оны жақсы көретінін айтып, оны өзіне әкелуге бұйырады. Витиге мен Теодата осы қиын жағдайда ең жақсы стратегия оның патшаны қабылдамау, бірақ оған қосылу екенін шешеді. Гвидо Лотарионы дуэльге шақырады. Қарт адам, өзінің үлкен тәжірибесі жеңіске жетуіне мүмкіндік береді деп, оны мазақтап қабылдайды, бірақ өлімге ұшырайды. Емелия үрейленіп, өліп бара жатқан әкесіне тап болады. Ол Гвидоның кінәлі екенін айтады, содан кейін өледі. Эмилия кек алуды уәде етеді.
3-ші акт
Эмилия мен Угоне екеуі де патшаға барады, ол әкесінің өлтірілуі үшін әділдік талап етеді, ал ол ұлының іс-әрекетін өзіне жасалған құрметсіздікті жоюмен қанағаттандырылғанымен ақтауға тырысады. Флавио мәселені қарастыратынын айтады, бірақ шын мәнінде ол қазір Теодатаны баурап алуға тырысып жатыр. Витиге Теодатаны патшаға әкеледі де, Флавио оның нағыз патшайымы болатынын жариялағанда, оны қызғаныштан ашуға буып жібереді. Эмилия Гвидомен кездеседі, ол оған қылышын ұстатып, өзін-өзі өлтіруге ақыл қосады. Ол қылышты алады, бірақ оны өлтіре алмай, кетеді. Витиге мен Теодата оның патшаға қатысты мінез-құлқы туралы пікір таластырады, ал Флавио жасырын түрде тыңдайды. Теодата Витиге оны Флавиопен ойнауға кеңес бергенін айтады, бірақ Витиге оның осы шамаға дейін бармағанын мәлімдейді. Флавио тығылған жерінен шығып, олардың екеуі де оны алдағанын және жазаланатынын жариялайды. Флавио енді жақсы патша сияқты даналық танытуы керектігін түсінеді. Ол Эмилияны шақырып, оның тілегін орындағанын айтады; ол Гвидоны әкесін өлтіргені үшін дарға асты, тіпті ол кесілген басын бірден көре алады. Эмилия есінен танып, ол есінен танығанда патша Гвидоны оның жанына шақырады, осылайша ол оянғанда олар қуанышпен қайта табысады. Ол Витигеге жазасын жариялайды: өзіне ұнамайтын қызға, Теодатаға үйленуге мәжбүр болады, және оны оған ұсынады. Осылайша, екі жұп махаббат иесі де үйленеді, Угоне губернаторлық лауазымын атқару үшін Ұлыбританияға кетеді, ал Флавио әйеліне адал болып қалады.