Мануэль де Фальяның "Маэстро Педроның қуыршақ қойылымы" операсы – Сервантестің "Дон Кихотынан" алынған шығарма. Испандық мәдениет, неоклассицизм және музыкалық эволюция.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
El retablo de maese Pedro (Майстер Петрдің қуыршақ қойыны) – Мигель де Сервантестің «Дон Кихот» романынан алынған эпизод негізінде Мануэль де Фалланың испан либреттосына жазған, пролог пен эпилогтан тұратын бір актілі қуыршақ операсы. Либретто – «Дон Кихот» романының екінші бөлімінің 26-тарауының қысқартылған нұсқасы, сонымен қатар шығарманың басқа бөлімдерінен де кейбір шумақтар қосылған. Фалла бұл операны «Мигель де Сервантестің даңқына деген құрметпен» жазды және оны тапсырыс беруші, принцесса де Полиньяққа арнады. Опералық стандарттар бойынша оның қысқа ұзақтығы (шамамен 27 минут), опера орындаушысы үшін өте қиын рөл (ең көп сөздерді осы рөлде айту қажет) және қуыршақтарды пайдалануы себепті, ол стандартты опералық репертуарға кірмейді. Отто Майер Серра бұл операны Фалланың тікелей музыкалық ықпалы мен бояуы үшін «Андалузиялықтан» асып, кейінгі туындыларының «испандық неоклассицизміне» көшуді бастаған туынды деп сипаттады.
El retablo de maese Pedro (Master Peter's Puppet Show) is a puppet opera in one act with a prologue and epilogue, composed by Manuel de Falla to a Spanish libretto based on an episode from Don Quixote by Miguel de Cervantes. The libretto is an abbreviation of chapter 26 of the second part of Don Quixote, with some lines added from other parts of the work. Falla composed this opera "in devoted homage to the glory of Miguel de Cervantes" and dedicated it to the Princess de Polignac, who commissioned the work. Because of its brief length by operatic standards (about 27 minutes), its very challenging part for a boy opera performer (who has by far the most lines), and its use of puppets, it is not part of the standard operatic repertoire. Otto Mayer Serra has described this opera as a work where Falla reached beyond "Andalusianism" for his immediate musical influence and colour and began the transition into the "Hispanic neo classicism" of his later works.
Өнер тарихы
1919 жылы Виннаретта Сингер, әйгілі принцесса Эдмонд де Полиньяк, Фалладан өзінің салонында, өзінің әсем қуыршақ театрын пайдалана отырып қойылатын туынды тапсырды. (Оның басқа тапсырмаларына Игорь Стравинскийдің «Ренард» және Эрик Сатидің «Сократ» кірді, бірақ ешқайсысы оның жеке театрында тұңғыш рет көрсетілген жоқ.) Туынды 1923 жылы аяқталды. Фалла Сервантестің «Дон Кихот» романынан қуыршақ ойынын бейнелейтін бір эпизодты қоюға шешті. Дон Кихот қуыршақ қойылымын тамашалап, оқиғаға қатты тартылып, қиын жағдайдағы бойжеткенді құтқаруға тырысады, бірақ осы процесте кедей шебер Петердің қуыршақ театрын қиратады. Фалланың ханшайымның театры үшін алғашқы жоспары екі қабаттан тұратын, «ойындағы ойын» тәсілі болды: Кихот, шебер Питер және басқа да қатысушыларды бейнелейтін үлкен қуыршақтар, ал шебер Питердің қуыршақтары үшін кішкентай фигуралар. Үш әнші оркестрмен бірге сахнада емес, оркестр шұңқырында болады. 1923 жылғы 23 наурызда Севильяда өткен концерттен кейін, сол жылдың 25 маусымында Владимир Голшманн дирижерлік етіп, Париждегі үйінің музыкалық залында ханшайымның қуыршақтарымен орындалды. Гектор Дюфранн Дон Кихотты (Кихотты) орындады, Ванда Ландовска клавесинде ойнады (Фалла оған алғысын білдіру үшін 1926 жылы клавесин концертін жазды), ал Рикардо Виньес және Эмилио Пухоль суретшілер мен музыканттардың қатарында сахналық көмекшілер ретінде қызмет етті. Премьерада Франсис Пуленк те болды, ол Ландовскамен алғаш рет танысты; ол одан өзі үшін клавесин концерті жазуын сұрады, нәтижесінде оның «Concert champêtre» туындысы жарық көрді.
In 1919 Winnaretta Singer, aka la Princesse Edmond de Polignac, commissioned from Falla a piece that could be performed in her salon, using her own elaborate puppet theater. (Her other commissions included Igor Stravinsky's Renard and Erik Satie's Socrate, although neither of those works had its premiere in her private theater.) The work was completed in 1923. Falla decided to set an episode from Cervantes' Don Quixote that actually depicts a puppet play. Don Quixote watches a puppet show and gets so drawn into the action that he seeks to rescue the damsel in distress, only to destroy poor Master Peter's puppet theater in the process. Falla's original plan for the Princess's theater was a two tiered, play within a play approach: large puppets representing Quixote, Master Peter, and the others in attendance, and small figures for Master Peter's puppets. The three singers would be with the orchestra in the pit, rather than onstage. After a concert performance in Seville on 23 March 1923, that is how it was performed with the Princess's puppets in the music room of her Paris estate on 25 June of that year, with Vladimir Golschmann conducting. Hector Dufranne sang Don Quijote (Quixote), Wanda Landowska played the harpsichord (Falla composed his 1926 Harpsichord Concerto for her in appreciation), and Ricardo Viñes and Emilio Pujol were among the artists and musicians serving as stagehands. Also at the premiere was Francis Poulenc, who met Landowska for the first time; she asked him to write a harpsichord concerto for her, and his Concert champêtre was the result.
Премьералар
Әлемдік премьерасы 1923 жылғы 23 наурызда Испанияның Севилья қаласындағы Сан-Фернандо театрында концерттік орындалыс түрінде болды. Оны композитор дирижерлік етті. Сахналық премьера 1923 жылғы 25 маусымда Париждегі Полиньяк ханшайымының сарайында өтті. Оны Владимир Голшман дирижерлік етті, Герменгильдо Ланц, Мануэль Анхелес Ортис, Хосе Виньес Рода және Эрнандо Виньес жасаған декорациялар мен қуыршақтар қолданылды. Сахналау Мануэль де Фалла басшылығымен жүзеге асырылды. Премьераға Полиньяк ханшайымының таңдаулы сарайын құраған ақындар, музыканттар және суретшілер қатысты. Бес күннен кейін Corpus Barga El Sol газетінде қатысушылардың портреттерімен бірге баяндама жариялады: Пол Валери, "күннің ақыны, әйелдердің иықтарының толқынында батып бара жатқан кемеге ұшыраған адам сияқты қимыл-қозғалыс жасады"; Стравинский, "мысықтардың арасындағы тышқан" және Пабло Пикассо "кешкі киімде, барлығымен қоршалған, [біреу] бас киімін бір қабағына түсіріп, бұрышта демалып отырғандай көрінеді" және суретші Хосе Мария Серт.
The world premiere was given as a concert performance on 23 March 1923 at the Teatro San Fernando, Seville, Spain. It was conducted by the composer. The staged premiere took place on 25 June 1923 at the Palace of the Princess of Polignac in Paris. It was conducted by Vladimir Golschmann, with sets and puppets by Hermenegildo Lanz, Manuel Ángeles Ortiz, José Viñes Roda and Hernando Viñes. The staging was under the direction of Manuel de Falla. The premiere was attended by the poets, musicians, and painters who comprised the exclusive court of the Princess de Polignac. Five days later, Corpus Barga published a report in El Sol with verbal portraits of some of those present: Paul Valéry, "the poet of the day, making gestures like a shipwrecked man drowning in the waves of feminine shoulders"; Stravinsky, "a mouse among the cats" and Pablo Picasso "in evening dress, and mobbed by everybody, [who] seems as though he is resting in a corner with his hat pulled down over one eyebrow", and the artist José Maria Sert.
Кейінгі орындалуы
Фалла бұл шығарманы 1922 жылы өзі құрған камералық оркестр – Orquesta Bética-мен Испания бойынша сәтті гастрольдеп, көпке таныстырды. "El retablo de maese Pedro" Фалла үшін үлкен жетістік болды, премьерадан кейін бірнеше жыл ішінде Еуропа бойынша қойылымдар мен жаңа постановкалар өтті. 1926 жылы Париждегі Opéra Comique Фалланың 50 жылдығын "La vida breve", "El amor brujo" және "El retablo de maese Pedro" бағдарламаларымен атап өтті. Бұл қойылымда Фалланың жақын досы, суретші Игнасио Зулоаганың жаңа эскиздері және Зулоаганың жекжаттысы Максим Детомас жасаған жаңа қуыршақтар пайдаланылды. Бұл постановкада әншілер мен эпизодтық рольдердегі актерлер үлкен қуыршақтардың орнына шықты, ал Фалла мен Зулоага жеке қатысып, Зулоага Санчо Панза, ал Фалла қонақүй иесінің рөлін ойнады. Сондай-ақ 1926 жылы сәуір айында Луис Бунюэль Амстердамда операны режиссерлік етті, кейбір рөлдерде нақты актерлер ойнады. Кейінгі қойылымдарда қуыршақтардың орнына әншілер мен актерлер жиі қолданылды. Хосе Каррерас 1958 жылы Хосе Итурбидің дирижерлігімен Гран Театр дель Лисеуда өткен қойылымда Trujamán атты бала-баяндамашы рөлінде опералық дебютін жасады, ол кезде ол 11 жаста болған. 2004 жылы бұл опера Хофстра университетінде Сервантес мамандарының бас қосуы үшін орындалды.
Falla went on to tour the piece quite successfully throughout Spain with the Orquesta Bética, a chamber orchestra he had founded in 1922. El retablo de maese Pedro was a great success for Falla, with performances and new productions all over Europe within a few years of the premiere. In 1926 the Opéra Comique in Paris celebrated Falla's 50th birthday with a program consisting of La vida breve, El amor brujo, and El retablo de maese Pedro. That performance used new designs by Falla's close friend, the artist Ignacio Zuloaga, and new marionettes carved by Zuloaga's brother in law, Maxime Dethomas. For this production singers and extras replaced the large puppets, and Falla and Zuloaga took part personally, with Zuloaga playing Sancho Panza and Falla playing the innkeeper. Also in 1926, in April, Luis Buñuel directed the opera in Amsterdam, using real actors for some of the roles. Later performances have frequently used singers and actors to replace the puppets. José Carreras made his operatic debut at age 11 as the boy narrator, Trujamán, in a 1958 production conducted by José Iturbi at the Gran Teatre del Liceu. In 2004 it was performed at Hofstra University for a gathering of Cervantes specialists.
Ensemble: flute (doubling piccolo), 2 oboes, English horn, clarinet, bassoon, 2 horns, trumpet, percussion (bell, tenor drum, rattles, tambourine, tam tam, xylophone), timpani, harpsichord, harp lute (or harp), strings.
Музыкалық талдау
Музыкалық тіл Фалланың бұрынғы туындыларындағы андалузиялық үлгіні қалдырып, орта ғасыр мен Ренессанс дәуірінің көздеріне бұрылады; Фалла өз баяндамашысы үшін ескі испан селоларындағы әнмен жарияланған хабарламаларды, яғни "прегондарды" бейімдеді. Фалла барокко гитаришісі Гаспар Санцтан, 16 ғасырдың органшысы және теорияшысы Франсиско Салинастан, сондай-ақ испан халықтық дәстүрлерінен (бірақ Андалузия емес, Кастилия халық музыкасынан) мотивтер алды, оған өзінің көркем ойлары да қосылды. Шағын оркестр үшін жасалған оның аранжировкасы, сол кездегі жаңашылық болған клавесиннің ерекше дыбысын қамтыды, өте жеке және түпнұсқалы стильде тартымды, өткір, неоклассикалық және ерекше виртуоздықпен ерекшеленді. Соның нәтижесінде, сырттай қарапайым болғанымен, өте бай музыкалық туынды дүниеге келді. Музыка мен мәтіннің үйлесімі – бұл туындының ең үлкен жетістігінің бірі: испан тілі бұрынғыдай емес, мұнда өзінің нағыз музыкалық бейнесін табады.
The musical idiom abandons the Andalusian taste of Falla's earlier work in favor of medieval and Renaissance sources; for his narrator, Falla adapted the sung public proclamations, or "pregones", of the old Spanish villages. Falla borrowed themes from the Baroque guitarist Gaspar Sanz, the 16th century organist and theorist Francisco Salinas, and Spanish folk traditions (but Castilian folk music, not Andalusian), in addition to his own evocative inventions. His scoring, for a small orchestra featuring the then unfamiliar sound of the harpsichord, was lean, pungent, neo classical in a highly personal and original way, and pointedly virtuosic. The output is a completely original piece of music, apparently simple, but of a great richness. The match of music and text is one of the greatest achievements of the work: as never before Spanish language finds here its genuine musical expression.