Германияның «Passat» желкенді кемесінің тарихы

Кіріспе

Passat – неміс төрт мачталы болаттан жасалған барьк кемесі және неміс кеме компаниясы F. Laeisz-тің әйгілі «Flying P Liners» желкенді кемелерінің бірі. Ол – қазірге дейін сақталған соңғы желге қарсы жүзіп жүрген кемелердің бірі. («Passat» атауы неміс тілінде «саудалық жел» деген мағынаны білдіреді.)

Тарих

Passat 1911 жылы Гамбургтегі Blohm & Voss кеме жасаушылығында құрылысы аяқталды. 1911 жылғы Рождество қарсаңында алғашқы сапарын бастады, бағыты – Кейп-Хорн және Чилидің нитрат порттары. Он жылдар бойы ол жалпы жүктерді тасымалдауға, ал нитратты кері әкелуге пайдаланылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Passat Икикеде уақытша тоқтатылып, 1921 жылы Марсельге жеткізілді, содан кейін соғыс өтемақысы ретінде Францияға берілді. Француз үкіметі кемені сатуға шығарды, ал Laeisz компаниясы оны 13 000 фунт стерлингке қайта сатып алды. 1932 жылға дейін Passat нитрат тасымалдаушы ретінде қолданылды, содан кейін Финляндияның Gustaf Erikson Line компаниясына сатылды. Кеме Оңтүстік Австралиядағы Спенсер шығанағынан Еуропаға астық тасымалдау үшін пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Passat өзінің үй порты Мариэхамн қаласында, Финляндияның Аланд аралдарында болды. 1944 жылы ол Стокгольмге сүйретіліп, сақтау кемесі ретінде пайдаланылды. 1948 жылы Erikson Line қайтадан астық саудасына кірісіп, Pamirмен бірге 1949 жылы Порт-Викториядан Кейп-Хорн айналып Еуропаға дейінгі соңғы Ұлы Астық Жарысына қатысты. Оның экипажында Нильс Яннаш болды, ол кейін Канаданың Атлантикалық теңіз мұражайының директоры болды. Барлығында Passat 39 рет Кейп-Хорн айналып өтті. Эдгар Эриксон (1947 жылы қайтыс болған Густаф Эриксонның ұлы) Passat пен Pamirді пайда табу үшін енді пайдалана алмайтынын анықтады, себебі кемедегі жұмысты реттейтін ережелер мен кәсіби одақтардың келісімдері өзгерді; желкенді кемелердегі дәстүрлі екі табельдік жүйе моторлық кемелерде қолданылатын үш табельдік жүйемен ауыстырылды, бұл көбірек экипаж қажеттігін білдірді. 1951 жылдың наурыз айында бельгиялық кеме бөлшектеушілер Passat пен Pamir үшін 40 000 фунт стерлинг төледі. Иесінің қаржылық қиындықтарына байланысты, қырық неміс кеме иесінен құралған консорциум кемелерді сатып алды. Келесі бес жыл бойы Passat (және Pamir) Еуропа мен Оңтүстік Американың шығыс жағалауы арасында, негізінен Аргентинаға, бірақ Кейп-Хорн айналасынан емес, жүзіп жүрді. 1957 жылы, Pamir Атлантиканың ортасында трагикалық жағдайда жоғалып кеткеннен кейін бірнеше апта өткен соң және қатты дауылға тап болғаннан кейін, Passat қызметтен шығарылды. Ол Pamir сияқты тағдырға ұшырауға жақын болды, себебі арпа жүгі ығысып кеткен. 1959 жылы Passat Балтық теңізіндегі Любек қаласының муниципалитеті сатып алды және қазір ол жастар хостелі, іс-шаралар өткізілетін орын, мұражай кемесі және Германияның Шлезвиг-Гольштейн федералды штатындағы Любек қаласының Травемунде ауданында орналасқан танымал орын болып табылады.

Passat was launched in 1911 at the Blohm & Voss shipyard, Hamburg. She began her maiden voyage on Christmas Eve 1911 toward Cape Horn and the nitrate ports of Chile. She was used for decades to ship general cargo outbound and nitrate home. Passat was interned at Iquique for the duration of World War I and sailed in 1921 to Marseille and was turned over to France as war reparation. The French government put her up for sale, and the Laeisz Company was able to buy back the ship for £13,000. Again she was used as a nitrate carrier until 1932 when Passat was sold to the Gustaf Erikson Line of Finland. The ship was then used in the grain trade from Spencer Gulf in South Australia to Europe. At the onset of World War II, Passat was at her home port Mariehamn in the Åland Islands of Finland. She was towed in 1944 to Stockholm to serve as a storage ship. In 1948 the Erikson Line reentered the grain trade, and together with Pamir she participated in the last Great Grain Race in 1949 from Port Victoria around Cape Horn to Europe. Among her crew was Niels Jannasch who later became the director of Canada's Maritime Museum of the Atlantic. All told, Passat rounded Cape Horn 39 times. Edgar Erikson (son of Gustaf Erikson, who died in 1947) found he could no longer operate either Passat or Pamir at a profit, primarily due to changing regulations and union contracts governing employment aboard ships; the traditional two watch system on sailing ships was replaced by the three watch system in use on motor ships, requiring more crew. In March 1951, Belgian shipbreakers paid £40,000 for both Passat and Pamir. After financial problems for the owner, a newly organized consortium of forty German shipowners purchased the ships. For the next five years Passat (and Pamir) continued to sail between Europe and the east coast of South America, primarily to Argentina, but not around Cape Horn. In 1957, a few weeks after the tragic loss of Pamir in mid Atlantic and shortly after having been severely hit by a storm, Passat was decommissioned. She had almost experienced the same fate as the Pamir when her loose barley cargo shifted. Passat was purchased in 1959 by the Baltic Sea municipality of Lübeck and is now a youth hostel, venue, museum ship, and landmark moored at Travemünde, a borough of Lübeck in the German federal state of Schleswig Holstein.

Бауырлас кемелер

Пасаттың нағыз бауырласы – «Пекин». «Памир» көбінесе Пасаттың бауырласы ретінде талқыланады, себебі екі кеме де 1950 жылдары бірнемесе неміс кеме иелерінің консорциумына тиесілі болып, олардың басқаруында болған. Лайсс компаниясы тапсырыс берген соңғы сегіз төрт мачталы барк – «Пангани», «Печили», «Памир», «Пасат», «Пекин», «Привалл», «Пола» (ешуақытта Лайсс туымен жүзбеген) және «Падуа» (қазір Ресей туымен «Крузенштерн» оқу кемесі ретінде) кемелерінің ұқсастығына байланысты оларды қате түрде «Сегіз қарындас» деп атаған. Осы сегіз кемеден «Пангани», «Печили», «Памир» және «Падуа» кемелерінің нағыз бауырлары болған жоқ.