Кіріспе

Калико матасы, әдетте жарқын гүлді суреттермен басылған.

Чинц (/tʃ//ɪ//n//t//s/) – 16-шы ғасырда Голкондада (қазіргі Хайдарабад, Үндістан) пайда болған, ағаштан жасалған қалыптармен басылған, боялған немесе глазурланған калико матасы. Матаға гүлдер мен басқа да әртүрлі суреттер, әдетте ашық, қарапайым фонға түрлі түстермен басылады.

Атауы

Атауы "дақты", "көзге жарасатын", "себілген" немесе "шашыратылған" деген мағына беретін " , " сөзінен туындаған. 1600 жылдар шамасында португал және голланд саудагерлері Үнді қымызын Еуропаға аз көлемде әкеліп отырды, бірақ ағылшын және француз саудагерлері оны көп мөлшерде жібере бастады. 1680 жылға қарай Англияға жылына миллионнан астам қымыз импортталды, ал Франция мен Голландия Республикасына да шамамен осындай мөлшерде жеткізілді. Бұл алғашқы импорттар көбінесе перделерге, жиһаз маталарына, төсекке арналған жамылғылар мен ілгектерге қолданылды (Сэмюэл Пепис әйеліне жиынтық сатып алған). Киім ретінде кию дәстүрі, оларды ауыстырып, шаруа қыздарына бергенде басталып, олар олардан көйлек тігіп, алғашқыда астар ретінде киген болуы мүмкін. 17 ғасырдың соңында импортталған қымыз еуропалықтар арасында өте танымал болғандықтан, француз және ағылшын фабрикалары алаңдады, себебі олар қымызды қалай жасау керектігін білмеді. 1686 жылы Франция барлық қымыз импортын тоқтатты. 1720 жылы Ұлыбритания Парламенті "импортталған қымызды киім ретінде киюге және төсек, орындық, жастық немесе басқа да үй жиһаздарында пайдалануға тыйым салатын" заң қабылдады. Испания Англия мен Франциядан кейін калико импортына тыйым салды. Алғаш 1717 жылы Азия маталарына тыйым салынды. Содан кейін 1728 жылы Испанияға Азия маталарының еуропалық көшірмелерін әкелуге тыйым салынды. Бұған қоса, екінші жарлықтың мақсаты Англияның үлгісімен жергілікті, импортты алмастыратын тоқу және басу өнеркәсібін дамыту болды. Бірақ, қымызға тыйым салынғанмен, заңнамадағы олқылықтарға тап болдық. Версаль сарайы заңнан тыс болды және сәнді жас сарайлықтар қымыз киюді жалғастырды. 1734 жылы Пондичерриде (Үндістан) орналасқан француз теңіз офицері М. де Болиеу, қымыз матасының әр кезеңіндегі нақты үлгілерімен бірге, қымызды бояу процесін егжей-тегжейлі түсіндіретін хаттарды химиялық досына жіберді. Оның хаттары мен үлгілерін бүгін Париждегі Ұлттық табиғи тарих мұражайында көруге болады. 1742 жылы тағы бір француз, әке Coeurdoux, үндістерді католицизмге көндіруге тырысқанда, қымыз жасау процесінің егжей-тегжейін ұсынды. 1759 жылы қымызға қойылған тыйым алынды. Осы уақытқа қарай француз және ағылшын фабрикалары қымыз өндіре бастады. Еуропалықтар алғашқыда үнділік үлгілерді қайта жасады, кейіннен өзіндік ою-өрнектер қосты. Белгілі бір бренд – [[Toile#Toile de Jouy]], ол Франциядағы Жуи-ан-Жозас қаласында 1700-1843 жылдар аралығында өндірілді. Соңында бұл сөз ағылшын тілінде өнеркәсіптік басу арқылы жасалған мақта матасын сипаттау үшін қолданылатын болды.