Корнуолл мәдениеті: тарих, тіл және дәстүрлер

Кіріспе

Корнуолл мәдениеті туралы жалпы шолу

Корнуолл мәдениеті Ұлыбритания мәдениетінің бір бөлігі болып табылады, бірақ оның ерекше әдет-ғұрыптары, дәстүрлері және ерекшеліктері бар. Корнуоллдың көптеген берік жергілікті дәстүрлері сақталған. Ұзақ жылдар бойы төмендеуден кейін, Корнуолл мәдениеті күшті жаңаруды басынан өткерді және бүгінде Корнуоллдың мәдениеті мен тілін насихаттау үшін көптеген ұйымдар жұмыс істеп жатыр.

Тіл

Корнуолли тілі – кельт тілдерінің бірі, бритон тілімен тығыз байланысты, ал валлий және қазір жойылып кеткен кумбрик тілдерімен салыстырмалы түрде аздап байланысты. Бұлардың бәрі бұрын Ұлыбританияның көп бөлігінде қолданылған британ тілінен тікелей тараған. 1549 жылы ағылшын тіліндегі «Ортақ дұға кітабының» енгізілуінен кейін тіл құлдырауға ұшырады, ал 19 ғасырдың басында ол енді қоғамдық тіл ретінде қолданылмады (толықрақ талқылау үшін негізгі мақаланы қараңыз). 19 ғасырда зерттеушілер қалған оқшауланған сөйлеушілерден тілді зерттеуді бастады, ал 1904 жылы Генри Дженнер «Корнуолли тіліндегі нұсқаулық» атты кітабын жариялады, ол тілді жаңғыртудың бастамасы болды. Корнуолл халқының 1%-дан азы ғана осы тілде сөйлейді және «ана тілі» деп санаушылардың саны мыңдаған емес, жүздегенге жетеді, бірақ тіл Корнуолл мәдениетінде маңызды рөл атқарады. Кейбір шараларда корнуолли тілінде қысқа фразалар, ашылу сөздері, сәлемдесулер немесе аттар қолданылады. Осы тілде музыкалық дәстүр қалыптасқан, оны тіл білмейтіндер де тамашалай алады. Корнуоллдағы жер-су атауларының басым көпшілігі осы тілден алынған, сонымен қатар Корнуоллда тұратын көптеген адамдар бірнеше сөз немесе тіркес біледі, мысалы, «Kernow bys vyken!» («Корнуолл мәңгілік!»). Көптеген корнуолли үйлері, кәсіпорындары, балалары, үй жануарлары және қайықтары осы тілде аталады, сондықтан ол «ресми қоғамдық тіл» ретінде қолданылады және кез келген корнуолли тілінде сөйлейтін адамнан аударма сұралуы мүмкін. Тіл ресми іс-шараларда да қолданылады, Корнуолл кеңесінің ғимараты «Жаңа округтік залынан» «Лис Керноу» деп өзгертілді, ал аймақтың бірнеше депутаты Парламент палаталарында осы тілді қолданады. Олардың қатарында Эндрю Джордж, Дэн Роджерсон, Сара Ньютон және Скотт Манн бар, олардың барлығы әртүрлі уақытта патшайымға адалдық ант берген кезде осы тілді қолданды.

Корнуолл әдебиеті мен фольклоры

Ежелгі бритондық ел мәдени тарихының көп бөлігін Англиядағы көршілес Девон және Сомерсет, сондай-ақ Уэльс және алыс Британиямен бөліседі. Корнуоллдың нақты мифологиясы мен тарихына қатысты тарихи жазбаларды тексеру қиын, бірақ Корнуолл тілінің ерте үлгілері, мысалы, Бодмин манумиссиялары, Бастапқы Корнуолл тілінің Ежелгі Уэльс тілінен айырылғанын көрсетеді, бұл көбінесе 577 жылғы Деорхам шайқасына дейін датыланады. Кейінгі орта ғасырларда үстемдік құрған ағылшын тілі мен мәдениетінің салдарынан тілдің тозуы және ықтимал құнсыздануына байланысты Корнуолл тіліндегі көптеген еңбектер жоғалды деп есептеледі, әсіресе Гласни колледжі мен Кранток колледжінің діни ошақтары таратылған кезде, олар ағылшындар тарапынан «уэльстік» (яғни, шетелдік) консерватизмдің қоймасы ретінде қарастырылды. Корнуолл халқының ағылшын үкіметінің саясатына наразылығы 1497 жылғы Корнуолл көтерілісі мен 1549 жылғы Доғалар кітабы көтерілісіне әкелді, бірақ олар сәтсіз аяқталды. Дегенмен, «Британия жырларының» маңызды бөлігі Корнуолл және Бретань халқына, сондай-ақ қазіргі «уэльстіктерге» қатысты. Бұл Джеффри Монмуттан бастап Мабиногионға дейін және король Артур туралы бритондық туындыларға дейін жалғасады, олар ерте бритондық елдің географиясына жиі және нақты сілтеме жасайды, мысалы, оның «Келливик в Черниудегі» астанасы және король Мергтің Тинтагельдегі аңыз теңіз бекінісі. Шекспир дәуірінде бұл ежелгі мәтіндер әлі де маңыздылығын сақтап, Ұлыбританияның королі Лир осы мәтіндердің негізінде жазылған, ол Корнуолл ұлтының негізін қалаушы Коринейді атайды; дәстүр бойынша, ол Плимут-Хоеде алып Гоэмаготпен күресіп, өз халқы үшін одан арғы жерді иеленді, бұл «Жарқыраған Джек» ертегісінің болу себебі болуы мүмкін. Корнуолл әдебиетінің ең ерте үлгілері Корнуолл тілінде жазылған, ал Корнуолл орта ғасырларда көптеген құмарлық пьесаларын жасады. Олардың көптеген үлгілері бүгінгі күнге дейін сақталған және тіл туралы құнды ақпарат береді: олар ашық ауадағы «plen a gwary» (ойнауға арналған орын) театрларында қойылды. Корнуоллдың бай фольклоры бар, көбінесе алыптар, русалкалар, пискилер немесе «побель веан» (кішкентай халық) туралы әңгімелер кездеседі. Бұл әңгімелер бүгінгі күнге дейін танымал, көптеген шараларда «әңгімеші» осы әңгімелерді айтады: мұндай мифтер мен әңгімелер, әсіресе балалар кітаптарында, үлкен жарияланымдық табысқа ие болды. «Жарқыраған Джек» ертегісі Корнуоллда орын алады.

The ancient Brittonic country shares much of its cultural history with neighbouring Devon and Somerset in England and Wales and Brittany further afield. Historic records of authentic Cornish mythology or history are hard to verify but early examples of the Cornish language such as the Bodmin manumissions mark the separation of Primitive Cornish from Old Welsh which is often dated to the Battle of Deorham in 577. Due to language erosion and possible suppression caused by the dominant English language and culture in the later medieval period, many works of Cornish language are thought to have been lost, particularly at the time of the dissolution of the religious houses of Glasney College and Crantock College, which were regarded as repertories of 'Welsh' (i. e., foreign) conservatism by the English. Cornish grievances against the policies of the English government led to the unsuccessful uprisings of the Cornish Rebellion of 1497 and the Prayer Book Rebellion of 1549. However, significant portions of the 'Matter of Britain' relate to the people of Cornwall and Brittany as they do to the modern 'Welsh' this extends from Geoffrey of Monmouth to the Mabinogion and the Breton derived tales of King Arthur which make frequent and explicit reference to the geography of the early Brythonic nation, such as his capital at 'Kelliwic in Cerniw' and the legendary sea fortress of King Mergh at Tintagel. By the Shakespearean period, these ancient texts still maintained a currency demonstrated by King Lear based on the ancient tale of Leir of Britain which names Corineus the eponymous founder of the Cornish nation; he traditionally wrestled the giant Goemagot into the sea at Plymouth Hoe and claimed the land beyond for his people; the probable origin of the tale of Jack the Giant Killer. The earliest Cornish literature is in the Cornish language and Cornwall produced a substantial number of passion plays during the Middle Ages. Many are still extant, and provide valuable information about the language: they were performed in round 'plen a gwary' (place for playing) open air theatres. There is much traditional folklore in Cornwall, often tales of giants, mermaids, piskies or the 'pobel vean' (little people). These are still surprisingly popular today, with many events hosting a 'droll teller' to tell the stories: such myths and stories have found much publishing success, particularly in children's books. The fairy tale Jack the Giant Killer takes place in Cornwall.

Корнуол диалектісі жазуы

Корнуолл диалектісінде жазу 19 ғасырдан бері қолданылып келді; 20 ғасырда корнуол тіліне деген қызығушылықтың қайта жандануы нәтижесінде, оны меңгергендердің кейбіреуі осы тілде жазуға көшті. Өлеңдер, эсселер және әңгімелер газеттер мен журналдарда, мысалы, The Cornish & Devon Post басылымында жарияланды. Сонымен қатар, стандартты ағылшын тілінде жазылған әдеби туындылар да бар, олардың ішінде диалект сөйлейтін адамдардың әңгімелері, көбінесе корнуоллға тән юмормен келтіріледі. Корнуоллда шығарылатын және корнуолл өмірінің барлық саласын қамтитын "Cornish World" толық түсті журналы корнуолл эмигранттарының ұрпақтары мен жергілікті тұрғындар арасында кең таралды. Онда корнуол тіліндегі рубрика да бар.

Корнуолл жазушылары мен ақындары

Чарльз Косли Лансестонда дүниеге келген және Корнуолл ақындарының ең танымал өкілі болып саналады. Нобель сыйлығының иегері, жазушы Уильям Голдинг 1911 жылы Сент-Клумб-Майнор қаласында туды және 1985 жылдан 1993 жылы қайтыс болғанға дейін Труроның жанында тұрды. Басқа да көрнекті Корнуолл жазушыларының қатарында: "Q" псевдонімімен танымал Артур Куиллер Коуч, романдар жазушы және әдеби сыншы; саңырау-соқыр ақын Джек Клемо; модернист ақын Рональд Боттралл; эксцентрикті Виктория дәуірінің ақыны және дін қызметкері Роберт Стивен Хокер; ақын және сыншы Джеффри Григсон; көптеген романдар жазған Сайлас Хокинг; және романдар мен өлеңдер жазған Д. М. Томас бар.

Корнуолл туралы жазылған өлеңдер

Өткен шағир сэр Джон Бетджеман Корнуоллды өте жақсы көріп, ол оның өлеңдерінде маңызды орын алды. Ол Требетериктегі Сент-Энодок шіркеуінің қорымда жерленген. Ақын Лоренс Биньон «Құрбан болғандар үшін» (алғаш рет 1914 жылы жарияланған) өлеңін Пентир Пойнт пен Рмпс арасындағы жартастарда отырып жазған, ал 2001 жылы осы фактіні еске алу үшін тас тақта орнатылды. Тақтада «1914 жылы осы жартастарда құрбан болғандар үшін» деген жазу бар. Тақтада сонымен қатар өлеңнің төртінші шумағы (кейде «Ода» деп те аталады) жазылған. Англияда туған ақын Сильвия Кантарис 1971 жылы Ұлыбританияға оралып, 1974 жылы Хелстонға қоныстанды. 1986 жылы ол Корнуоллдың алғашқы қоғамдық жазушысы болып тағайындалды.

Драма және басқа да әдеби шығармалар

Корнуолл орта ғасырларда "Ординалия" сияқты көптеген құмарлық пьесаларды шығарды. Олардың көпшілігі әлі күнге дейін сақталған және корн тілі туралы құнды мәліметтер береді. Басқа да атақты пьесалар – Беунанс Мериасек және Беунанс Ке, бұл Ұлыбританияның кез келген жергілікті тілінде жазылған және қасиетті адамның өмірін тақырыбына алған жалғыз екі пьеса. Көптеген романдар мен әдеби сын еңбектерінің авторы Сэр Артур Куиллер Коуч Фуэйде тұрды: оның романдарының көп бөлігі Корнуоллда өтеді. "The Outsider" (1956) және "The Mind Parasites" (1967) еңбектерімен танымал жазушы Колин Уилсон, Мевагиссиден алыс емес Горран Хевен ауылында, Корнуоллдың оңтүстік жағалауында тұрды. Тарихшы және ақын А. Л. Роуз Сент-Остелдің жанында дүниеге келді. Томас Хардидің "Корнуолл королевасы" (1923) пьесасы Тристан туралы әңгіменің нұсқасы болып табылады; Ричард Вагнердің "Тристан мен Изольда" операсының екінші актісі, сондай-ақ Гилберт пен Салливанның "Пензанс қарақшылары" және "Рудигор" оперетталары Корнуоллда өтеді. Артур туралы аңызға арналған Tomb Raider: Legend видео ойынының бір деңгейі Корнуоллда, король Артурдың қабірінің үстіндегі қарапайым мұражайда өтеді. Kneehigh Theatre театр труппасы Корнуоллда белсенді жұмыс істейді. Көптеген ауылдарда әуесқой театр үйірмелері бар, ал ашық аспандағы Минак театры кеңінен танымал. "Жарқыраған Джек" ертегісі Корнуоллда орын алады.

Корнуолл символдары

Сент-Пиран туы, қара фондағы ақ крест, Корнуоллда жиі кездеседі. Сонымен қатар, қара фондағы 15 алтын безаннан тұратын Корнуолл герцогтығының гербы да қолданылады. Осы екі символдың арқасында қара, ақ және алтын түстер Корнуоллдың символы саналады. Чох (корн тілінде = palores) де Корнуоллдың символы ретінде қолданылады. Корн поэзиясында чох Корнуоллдың рухын бейнелеу үшін пайдаланылады. Сондай-ақ, король Артурдың чох түрінде өмір сүретіні туралы корн аңызы бар. "Chough" корн халқына лақап ата ретінде де қолданылған. Корнуоллмен тығыз байланысты тағы бір жануар – "Лионсестің ақ аты". Артур аңыздарында жер толқындарға батқанда ақ атта құтылып, аман қалған және Корнуоллға қоныстанған атты айтады. Кейде, әсіресе оның радикалды түрлерінде, корн ұлтшылдығын бейнелеу үшін ескірген темір (анвил) қолданылады. Бұл 1497 жылғы Корнуолл көтерілісінің екі көшбасшысының бірі болған "Майкл Ан Гоф", яғни "Төгіш" есімді адамға сілтеме жасайды. Балық, қалайы және мыс бірге Корнуоллдың үш негізгі "дәстүрлі" саласын көрсететін символикалық мағынаға ие. Қалайы корн мәдениетінде ерекше орынға ие, "Станнари Парламенті" және "Корн пеннилері" корн қалайы өнеркәсібінің бұрынғы қуатына куәлік етеді. Корн қалайы зергерлік бұйымдар жасау үшін жоғары бағаланады, көбінесе кен машиналарының немесе кельттік ою-өрнектерінің бейнесі салынған. Корнуоллдың ресми гүлі болмаса да, көптеген адамдар корн қызыл гүлін (Erica vagans) ұнатады. Соңғы жылдары Перран құмдарындағы жыл сайынғы Сент-Пиран күні шеруіне нарцисстер танымал болды, бірақ оларды жергілікті нарцисс өсіруші сыйға тартқан және ол Уэльстің ұлттық гүлі саналады.

Корнуолл зерттеулері

1970 жылы құрылған Корнуолл зерттеулері институты 2004 жылдың қазан айында Тремфтегі Корнуолл кампусындағы біріктірілген университеттерге көшірілді: институт Эксетер университетінің бөлімшесі болып табылады. Әдебиеттің толыққанды шолуын Алан М. Кенттің "Корнуолл әдебиеті" кітабында табуға болады: ол орта ғасырлық мистик пьесалардан бастап, Корнуолл ландшафтына сіңген жаңағы әдеби туындыларға дейін барлығын қамтиды. Эксетер университетінің корнуолл тілі кафедрасының профессоры, тарихшы Филип Пейтон "Корнуолл: Тарих" кітабын жазды, сондай-ақ корнуолл зерттеулері сериясын редакциялады. Саутгемптон университетінің ерте замана тарихы бойынша аға оқытушысы Марк Стойл өзінің "Батыс британиялықтар" кітабында "Корнуоллдықтар ағылшын ба?" деген сұрақ қояды, бұл кітап корнуолл тарихын зерттеп, ерте замандағы корнуоллдықтардың ерекшелігін ашады. Адам құқықтары ұйымы Cornwall 2000-нің өкілі Джон Ангаррак өзіндік күштерімен екі кітап шығарды: "Шынжырларды үзу" және "Біздің болашағымыз – тарих". Екеуі де корнуолл тарихы мен ұлттық сананы қайта қарастыратын, тарихи еңбектер емес, көзқарас білдіретін туындылар. The Federation of Old Cornwall Societies – Корнуоллдың тарихына қызығушылық танытқан қоғамдардың бірлестігі, олар көптеген кітаптар жариялаған.

Сәулет

Корнуоллдың дәстүрлі сәулеті табиғи тас, әсіресе Корнуолл граниті, шифер және жергілікті ақ әктаспен жууды кеңінен пайдалануымен, сондай-ақ қарапайым әсемдігімен сипатталады. Ол Атлантикалық Бретань, Ирландия және Уэльс, сондай-ақ көршілес Девон сәулетімен мәдени және стильдік ұқсастықтарды бөліседі. Сент-Айвс сияқты батыс Корнуолл қалаларының сәулеті қатты гранитті қолдануымен және кельттік христиандықпен байланысты ертедегі жартастық шөлдердің болуымен ерекше көзге түседі. Екі мың жылдан астам уақыт бойы тас сәулетін үздіксіз пайдалану, Карн-Юнидегі және Чайзаустердегі романо-британдық қоршалған аула үйлерімен басталады. Бұл аймақтық ерекшелік Саксон Англиясының көбінесе тікбұрышты, ағаштан жасалған сәулетінен өзгешеленеді және көбінесе дөңгелек немесе цилиндр тәрізді пішіндерге ие – мысалы, бекіністер, дөңгелек үйлер және жергілікті жерде «дөңгелектер» деп аталатын қоршалған елді мекендер. Олардың ықпалы ортағасырлық дәуірдің соңында Лансестон және Рестормель қамалының салынуында байқалады. Ортағасырлық ұзын үйлер ертедегі Корнуоллдың «Тре» шағын ауылдарындағы фермалар мен оларға байланысты егістік жүйелерінің әдеттегі тұрғын үй түрі болды, бұл нормандық жаулаудан бұрын пайда болған сияқты. Ұзын үйлердің ерекшелігі – адамдар мен бағалы малдың бір шатыр астында орналасуы, бұл форма Атлант мұхитының солтүстік-батыс Еуропасы бойынша кеңінен таралған: Франция (Longère), Бретань (Ty Hir), Нормандия, Девон және Оңтүстік Уэльс (Ty Hir). Корнуолл мен Девонның шіркеу сәулеті Оңтүстік Англияның қалған бөлігінен әдетте ерекшеленеді: көптеген ортағасырлық шіркеулер ортағасырлық кезеңнің соңында бір немесе екі наурызбен және батыс мұнарасымен қайта салынды, наурыздардың ені негізгі залмен бірдей болды және аркадалардың тіректері бірнеше стандартты типтердің бірінен жасалды. Санкт-Герман монастырь шіркеуі Корнуолл епископының бұрынғы резиденциясы ретінде осы ерекшеліктерді бірнеше кезеңде көрсетеді. Көбінесе осы шіркеулерде вагондардың шатырлары сақталған. Типикалық мұнара үш қабаттан тұрады және көбінесе бұрыштардан артқа жылжытылған тіректері бар. Қасиетті кезеңдегі шіркеулер, сондай-ақ шпильдері бар шіркеулер сирек кездеседі. 17-18 ғасырлардағы шіркеулер өте аз. Көптеген Корнуолл шіркеулерінде Норман қаріпінің ерекше түрі бар, оны кейде Алтарнун түрі деп атайды. Бөлмелердің ұштарындағы ою-өрнектің стилі де танымал корнуоллдық.

Cornish vernacular architecture is characterised by its use of abundant natural stone, especially Cornubian granite, slate, and local white lime washing and its plain unadorned simplicity, sharing cultural and stylistic similarities, with the architecture of Atlantic Brittany, Ireland and Wales, as well as neighbouring Devon. The architecture of west Cornish towns such as St Ives is particularly distinctive for its use of solid granite and featuring also the type of early promontory hermitage particularly associated with Celtic Christianity. Early and continuous use of stone architecture over more than two thousand years, begins with the Romano British enclosed courtyard houses at Carn Euny and Chysauster is regionally distinct from the largely rectangular timber derived architecture of Saxon England and often features characteristically rounded or circular forms – such as the ringforts, roundhouses and enclosed settlements known locally as "rounds" – the influence of which can be detected up to the building of Launceston Castle and Restormel Castle in the later medieval. The medieval longhouse was the typical form of housing in early Cornish 'Tre' dispersed settlements of small hamlets of farmsteads and associated field systems apparently originating from before the time of the Norman conquest. The longhouse form is notable for its combined accommodation of humans and precious livestock under a single roof in a form found distributed across northwestern Atlantic Europe; France (Longère) Brittany (Ty Hir), Normandy, Devon and South Wales (Ty Hir)
Ecclesiastical architecture of Cornwall and Devon typically differs from that of the rest of southern England: most medieval churches in the larger parishes were rebuilt in the later medieval period with one or two aisles and a western tower, the aisles being the same width as the nave and the piers of the arcades being of one of a few standard types; the former monastery church at St Germans demonstrates these features over several periods as the former seat of the bishop of Cornwall. Wagon roofs often survive in these churches. The typical tower is of three stages, often with buttresses set back from the angles. Churches of the Decorated period are relatively rare, as are those with spires. There are very few churches from the 17th and 18th centuries. There is a distinctive type of Norman font in many Cornish churches which is sometimes called the Altarnun type. The style of carving in benchends is also recognisably Cornish.

Музыка

Корнуоллдың қазіргі уақытқа дейін сақталған бай және жанды халық музыкасы дәстүрі бар. Корнуоллдық музыканттар интеркельт фестивальдеріне тұрақты қатысады, ал Корнуоллдың өзінде Перранпорттың халық фестивалі, Лоуендер Перран сияқты бірнеше көңілді интеркельт фестивальдері өтеді. Аймақтың өлшеміне қарағанда, Корнуолл кельт музыкасы салыстырмалы түрде кең таралған құбылыс. Жақында жүргізілген есептеулерге сәйкес, 100-ден астам топ негізінен немесе толығымен Корнуолл халық музыкасын орындайды. Дәстүрлі билер (корн биі) музыкамен тығыз байланысты. Мұндай би шаралары Troyls (ceilidh сияқты би кештері) немесе Nozow looan (бретондық Fest Noz сияқты би кештері) түрінде өтеді. Апекс Твин – Корнуоллда негізделген электронды музыка әртісі, бірақ ол Ирландияда уэльс ата-анасынан дүниеге келген. Көптеген басқа поп-музыканттар Корнуоллда тұрады, бірақ олардың көпшілігі басқа жерлерден келген. Lanner and District Silver Band – Корнуолл, Ұлыбританиядағы Ланнерде орналасқан Корнуолл мыс тобы және концерттерімен кең танымал. Корнуолда, әсіресе бұрынғы кен өндіру аймақтарында көптеген мыс және күміс топтары бар: Камборн қалалық тобы – осының жарқын мысалы. Соңғы кезде кейбір топтар, мысалы, Hanterhir, классикалық Корнуолл халық музыкасын рок музыкасы сияқты басқа жанрлармен үйлестіріп орындауда.

Фестивальдар

Корнуоллда би мен музыканың ұзақ дәстүрі бар. Ең танымал дәстүр – Хелстон Фурри. «Фурри» термині мұндай биді немесе оған байланысты әуенді сипаттау үшін қолданылады. Бұл топтар «crowders and horners» деп аталады және әдетте скрипка, сыбызғы немесе crowdy crawn сияқты халық аспаптарымен, сондай-ақ мыс, қамыс және көтеріп жүруге болатын басқа да аспаптардың алуан түрлі жиынтығынан тұрады. Падстоу 'Обби 'Осс' фестивалі 1 мамырда, кельт халқының Белтайн мерекесі күні өтеді. 1991 жылы қайта жаңғырған Пензанстағы Голован фестивалі жазғы күн тоғызының кең таралған дәстүрінің бір бөлігі болды, онда жазғы күн тоғызы кешінде төбелерде от жағылды. Жазғы күн тоғызында от жағу дәстүрі жалғасуда, бірақ бұрынғыдай, әр төбеде отты көру мүмкіндігі азайған. Лоуендер Перран қазан айының соңында Перранпортта өткізіледі. Бұл – алты келт ұлтының музыканттары мен бишілерінің жиыны. Тарихи тұрғыдан Корнуолл Бретаньмен тығыз байланыста болған, және бұл музыкада көрініс береді. Корнуолл және бретон тілдері Тюдор дәуіріне дейін өзара түсіністікке ие болды, ал Корнуолда Доғалар кітабына қарсы көтеріліске дейін көптеген бретондықтар тұрған. Мифтер, әулиелер, билер мен әуендер көбінесе Бретаньмен ортақ. Ортағасырлық Бретаньде қолданылған «Кроаз Ду» (Қара Крест) туы Корнуолл туының дәл кері нұсқасы екені айтылады, бірақ мұның себебі белгісіз. Бретон тулары Корнуолда танымал және көбінесе автомобиль бамперлерінде және музыкалық шараларда Корнуолл туымен бірге көрінеді. Бұл байланыс бүгінгі күні Корнуолл мен Бретань фестивальдарымен, мысалы, Фалмуттағы (Аберфал) «AberFest» және Корнуолл мен Бретань қалаларының туыстық қарым-қатынасы арқылы жалғасуда. 1928 жылы құрылған Горсет Керноу (немесе Горсед) Уэльстің Горседке ұқсас, және шын мәнінде Генри Дженнердің өтініші бойынша Уэльстің Горседі құрды. Корнуолл Горсеті ашық Горсеттегі жарыстар арқылы өнерді және корнуолл тілін насихаттайды.

Корнуолл пленкасы

Корнуоллдың шағын, бірақ дами жұзылып келе жатқан киноиндустриясы бар, ол негізінен корнуолл тілі мен мәдениетіне бағытталған. Корнуоллда көптеген қысқа және толық метражды фильмдер түсірілді. Корнуолл киноиндустриясын War rag (корнуолл тілінде "алға" деген мағынаны білдіреді) сияқты ұйымдар қолдайды. Кельт кино және телефестивалі корнуоллдық киношілердің туындыларын қамтиды және 2006 жылы Фалмут қаласында өткізілді. Goel Fylm Kernow / Корнуолл кинофестивалі жылына бір рет өткізіледі және корнуолл немесе ағылшын тілінде түсірілген фильмдерді қоса алғанда, корнуолл киносын дамытуға көмектеседі. Goel Fylm Kernow сонымен қатар семинарлар, көрсетілімдер және "Govynn Kernewek" конкурсын ұйымдастырады. Бұл конкурста қатысушылар корнуолл тілінде түсірілетін фильмдерге қатысты өз идеяларын ұсына алады. Конкурстың жүлде қоры фильмді түсіру үшін қаржылық, материалдық және техникалық қолдаудан тұрады. Осы сыйлықтан кейін түсірілген фильмдердің қатарында Керноудың "Кик Асс Кунг Фу Квинс" (2004) фильмі бар. Корнуолл тіліндегі жалғыз толық метражды фильм – Hwerow Hweg (Ащы-тәтті), ол ағылшын тіліндегі нұсқасымен бірге түсірілді. Ол 2002 жылы Корнуолл кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және 2003 жылғы Кельт кинофестиваліне қатысты. Бұл тілде бірнеше қысқаметражды фильмдер де түсірілген.

Тағам

Корнуолл өзінің пастилерімен (көбінесе ет қосылған пирог) танымал, бірақ шафранды бұршақ, Корнуоллдың ауыр (Hevva) торты, Корнуолл файрингтері (кеспе), Корнуолл фаджы және Корнуолл мұздығы да жиі кездеседі. Корнуоллдың қатырылған майы – бұл сплиттер мен бәліштерге арналған танымал қосымша. Кремді джемге дейін немесе кейін жағу керек пе деген пікірлер әртүрлі. Қатырылған май көбінесе «күннің нұры мен жаңбыр» ретінде (наның үстіне сироппен) беріледі. Корнуоллда стаут сияқты көптеген сыра түрлері пісіріледі, сондай-ақ шағын көлемде сидр мен шарап өндірісі де бар.

Сыртқы спорт және ойындар

Корнуоллдағы спортты қараңыз. Корнуолл күресі Корнуоллда пайда болған, бірақ орта ғасырларда бүкіл Ұлыбританияға, содан кейін әлемге, әсіресе Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және АҚШ-қа тарады.

Үй ішіндегі ойындар

Euchre – Корнуоллда кең таралған карта ойыны, көбінесе екі командадан құралған төрт ойыншыға арналған. Оның шығу тегі нақты белгісіз, бірақ кейбіреулер оның Корнуоллде пайда болғанын және Корнуоллдықтардың Америка Құрама Штаттарына көшіп баруы арқасында танымал болғанын айтады. Қазір Корнуоллда бірнеше лига жұмыс істейді. Сонымен қатар, көптеген ауылдарда вист және пабтардағы викториналар да танымал.

Дәстүрлі киім

Корнуоллдағы әйелдер үшін "дәстүрлі киім" – бала қыздарының немесе балықшы әйелдерінің костюмі. Оған "гук" деп аталатын капот кию (олар белгілі бір ауданға немесе қауымға тән болған), алжапқыштар мен жүн шальдар кіреді. Ерлер балықшылардың көйлектерін, Гернси свитерлерін (Корнуоллде "сорттық көйлек" деп аталған) және ұзын кесілген жейделерді киеді. Корнуолл килті соңғы кезде танымал болды, және олар түрлі корнуолл тартандары немесе қара түсте қолжетімді. "Корнуолл" килті туралы алғашқы дерек 1903 жылға қатысты, сол жылы Кэрнарвонда өткен Кельт конгресіне Корнуолл делегаты Л.К.Р. Дункомб Жюэлл делегаттарға Корнуоллдың кельт екенін көрсету үшін көк түсті килт киіп келді. Кейбір адамдар қара килтті киімнің дәстүрлі нұсқасы деп санайды, ал кейбіреулер Корнуолл герцогының жеңіл жаяу әскері 19 ғасырда кейде қара килт кигенін айтады (бұл ирланд шафран килтіне ұқсас болуы мүмкін). Корнуоллда ең көп қолданылатын килт – былғарыдан жасалған, Корнуолл герцогтігінің қалқан стиліндегі споранмен шотланд стиліндегі плисселі килт. Корнуоллдың ұлттық тартанын 1963 жылы Э.Е. Мортон Нэнс Корнуоллмен байланысты түстерді пайдаланып жасады. Пенвиттен тартанның фрагменттері табылған.