Кіріспе

Микроұлттық өнер жобасы

Ладония (Ladonien) – 1996 жылы суретші Ларс Вилкс пен жергілікті билік арасында екі мүсінге байланысты ұзақ жылдарға созылған сот дауының нәтижесінде жарияланған микроұлт. Оның талап етілетін аумағы Швецияның оңтүстігіндегі Куллаберг табиғи қорығының бір бөлігін құрайды.

Тарих

1980 жылы суретші Ларс Вилкс Швецияның солтүстік-батысындағы Куллаберг табиғи қорығында екі мүсіннің құрылысын бастады: Нимис (латынша "әртүрлі", 75 тонна ағаштан жасалған құрылым) және Аркс (латынша "бекініс", тастан жасалған құрылым). Мүсіндердің орналасқан жеріне жету қиын болғандықтан, олар екі жыл бойы табылмайды. Осыдан кейін жергілікті кеңес мүсіндерді табиғи қорықта салуға тыйым салынған ғимараттар деп жариялап, оларды бөлшектеп алып тастауды талап етеді. Жергілікті кеңеспен болған қақтығыстарға қарамастан, жергілікті қоғамның көп бөлігі, әсіресе туризм саласындағы қызметкерлер мүсіндерді қолдайды. Вилкс кеңестің шешіміне шағымданады, бірақ сотта жеңіледі. Ол бірнеше рет шағымданып, соңында швед үкіметі кеңестің пайдасына шешім шығарады. Бірақ осы уақыт аралығында Нимис Вилкске тиесілі болғанда, суретшілер Кристо мен Жанна Клодқа сатылады. Жозеф Бьюи қайтыс болғаннан кейін, ол 1984 жылы оны сатып алады. 1996 жылдың 2 маусымында жергілікті кеңеске наразылық ретінде Вилкс Нимисті қоршаған аумақты Ладония деген тәуелсіз, егемен ел деп жариялайды. 1999 жылы тағы бір мүсін, Омфалос (Дельфидегі ғибадатханадағы Омфалос мүсінінің атымен аталады, "дүние орталығын көрсетеді") жасалады. Ол тас және бетоннан жасалған, биіктігі 1,61 метр, салмағы 1 тонна. Көркемөнер мен мәдениетті дамыту үшін құрылған Гилленстернская Крапперуп қоры Вилксті осы мүсінді салуда айыптап полицияға шағымданады. 1999 жылдың тамызында аудандық сот оны алып тастауға бұйрық береді. Қор сонымен қатар Нимис пен Арксты да алып тастауды талап етеді, бірақ сот оның талабын қабылдамайды. Қор бұл шешімге Жоғарғы Сотқа шағымданады, бірақ Жоғарғы Сот оның шағымын қабылдамайды. Полиция Вилксті мүсінші деп анықтай алмайды, бірақ аудандық сот оның мүсінші екенін растайды. Омфалосты алып тастау да даулы мәселе болады. Вилкске мүсінді алып тастаудың қанағаттанарлық жолын табуға бұйрық беріледі. Ол 2001 жылдың 10 желтоқсанында, Нобель күні мен Нобель сыйлығының 100 жылдығында оны жарылғызуды ұсынады және округтік кеңеске рұқсат сұрайды. Округтік кеңес 7 желтоқсанда шешім қабылдайды, бірақ оны 10 желтоқсанға дейін құпия сақтайды. Осы уақытқа дейін тағы бір суретші Эрнст Биллгрен Вилкстен Омфалосты сатып алып, оған зақым келтірмеуді өтінеді. 9 желтоқсанның таңертеңгісінде (DYKMA, Enforcement Administration келісімшарты бойынша) кран қайығы жіберіліп, мүсін алынып тасталады (құны 92 500 швед кронасы, есебі Вилкске жіберіледі). Жаңа иесінің өтінішіне қарамастан, мүсін тасымалдау кезінде зақымдалады. Осыған жауап ретінде 2002 жылы Enforcement Administration сатиралық түрде "Жылдың өнер адамы" деп жарияланады. Содан кейін Вилкс тағы да округтік кеңеске өтініш білдіріп, Омфалос тұрған жерге ескерткіш орнатуға рұқсат сұрайды. Кеңес 8 сантиметрден аспайтын ескерткіш орнатуға рұқсат береді. Бұл орындалып, ескерткіш 2002 жылдың 27 ақпанында ашылады. 2006 жылы 10 жылдығын тойлау кезінде Нейробаш тобы Ладонияда өнер көрсетеді. 2022 жылдың тамызында Ладонияның Чикагода MicroCon 2023 өткізетіні хабарланды.

Үкімет

Ладонияның үкіметін патшайым мен президент бірлесіп басқарады. Президент пен вице-президент үш жыл сайын сайланады, ал патшайым, таққа отырғаннан бастап, өмір бойы билік етеді. 2018 жылдан бастап Президент лауазымын Уақытша Президент Ескі Аяқ Киім иеленеді, ал Вице-президент лауазымы 2019 жылы жаңа сайлаулар өткізілгенге дейін бос. Вилкс, мемлекеттік хатшы, микромемлекеттің күнделікті іс-әрекеттерін жүргізеді немесе бақылайды, оның ішінде жаңа азаматтық алу өтініштерін өңдеу және Ладонияның онлайн «газетіне» фотосуреттер мен жаңалықтар жариялау. Ладонияның заң шығарушы органы – Министрлер кабинеті, олар пікірталасқа қатысып, ұсыныстар бойынша интернет арқылы дауыс береді. Ладонияның көптеген министрліктері көркемдік мәнге ие және есімдері әдемі. 2018 жылдан бастап Ладонияның Министрлер кабинеті премьер-министр лауазымын құру үшін конституцияға түзету енгізу туралы шешім қабылдады. Премьер-министрлікке үміткерлерді қазіргі Министрлер кабинетінің мүшелері ұсынады және олардың арасынан таңдап алады. Бұл түзету Президент пен Вице-президент лауазымдарын жояды. Бұл қадам өткен сайлауда болған сайлау алаяқтығының алдын алу мақсатында жасалды. Ладония үкіметінің дипломатиясы туралы келесіні айтуға болады. 2008 жылы Ladonia Herald Вилкс арқылы Ладонияның KREV, Тибет, Бьорн Социалистік Республикасы (Ладонияны танитын тағы бір шведтік микроұлт), Лакота ұлты, Оңтүстік Корея және Италия, Ресей, АҚШ сияқты әлемдік қауымдастықпен танылған елдерді мойындағанын жариялады. Швецияға қатысты «Ладония бұл елді де-факто мойындады, себебі 1) біз Швециямен соғыстамыз, 2) бізде консулдық бар және елшіміз болған» делінген. Дегенмен Ладония Швецияның «шынымен бар екеніне» сенбеді, өйткені ол «ешқашан жарияланбаған».

Демография

Ладония құрылған кезде оның халқы болмаған. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, 50-ден астам елден 22 858 ладониялық азамат бар. Ладонияның шекарасында тұратын азамат жоқ, бірақ бұрын кем дегенде бір резиденциялық азамат болған. Ладонияның онлайн азаматтыққа қабылдауын Эстонияның электрондық резиденттігімен салыстыруға болады. Бұл виртуалды резиденция бағдарламасы, орнықты мемлекеттердің микромемлекеттерге ұқсас стратегияларды қабылдауы мүмкін екенін көрсетеді, сондай-ақ постұлттық дәуірде азаматтық қандай болуы мүмкін екенінің мысалы болып табылады. Хоганас туристік бюросы мәліметінше, Ладонияны жыл сайын шамамен 40 000 адам басып барады.

Нимистер

Нимис – Швециядағы Сканн округінің солтүстік бөлігіндегі Хоганас муниципалитеті, Куллаберг табиғи қорығында жағалау бойында орналасқан ағаш мүсіндерінің сериясы. Олар бірнеше ағаш мұнаралармен байланысқан үлкен, ағаштан жасалған лабиринт тәрізді құрылым және көбінесе құрылыс үшін жағалаудан жиналған ағаштар қолданылған. Бұл құрылысты суретші Ларс Вилкс 1980 жылы бастады, және ол швед билігі мен суретші арасындағы ұзаққа созылған сот дауының нысаны болды. Табиғи қорық аумағында құрылыс салуға рұқсат болмағандықтан, Сканн округінің әкімшілік кеңесі Нимисті бұзуға тырысты, оның танымал туристік орынға айналғанына қарамастан. Нимистің Швеция тарапынан ресми түрде мойындалмауы оны табуды қиын жасайды – Швецияда оны көрсететін ресми белгілер жоқ, сондай-ақ ол карталарда да көрсетілмейді. Дегенмен, оны Google Maps-тен табуға болады. Нимис Арилд қаласынан солтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым, ал Молье қаласынан одан да алыс орналасқан. Оған тек аяқпен, ағаштар мен қоршауларға сары N әрпімен белгіленген, тозығы жеткен жолмен жетуге болады. Жол Химмельсторптан – XVIII ғасырда сақталған шаруа қожалығынан басталады, бірақ шапшаң түрде тік және тасты құлпыра жолға айналып, жағалауға түседі. Мағлұматтарға сәйкес, жыл сайын, әсіресе жаз айларында, Нимиске мыңдаған жергілікті және халықаралық туристер келеді.