Кіріспе
Саяси философия және реформа қозғалысы
Америка Құрама Штаттарындағы прогрессивизм – саяси философия және реформа қозғалысы. 21-ші ғасырда ол көбінесе әлеуметтік-демократиялық және американдық солшылдардың бір бөлігі саналатын саясатты жақтаушылық етеді. Жаңа ұлтшылдық және прогрессивті консерватизм сияқты оңшыл саясатта да көрініс берді. Ол 20-шы ғасырдың басындағы ең жоғары деңгейіне жетті. Орта және жұмысшы табының мүдделерін қорғайтын, реформалық сипаттағы бұл қозғалыс, модернизацияның әкелген ауқымды өзгерістеріне – ірі корпорациялардың өсуіне, ластануға және американдық саясаттағы жемқорлыққа жауап ретінде туындады. Тарихшы Алонзо Хэмби американдық прогрессивизмді «американдық қоғамның жаңғыруынан туындаған идеялар, ұмтылыстар мен мәселелерді қарастыратын саяси қозғалыс» деп сипаттайды. Ол 19-шы ғасырдың соңында пайда болып, ғасырдың бірінші жартысында американдық саясаттың тонын қалыптастырды. Прогрессивті экономикалық саясат әлеуметтік-экономикалық принциптерді және әлеуметтік демократия мен саяси прогрессивизмнің көзқарастарын қамтиды. Бұл көзқарастар көбінесе әлеуметтік әділеттілік тұжырымдамасына негізделген және мемлекеттік реттеу, әлеуметтік қорғау және қоғамдық игіліктерді сақтау арқылы адамның тұрмыс жағдайын жақсартуды мақсат етеді. Бұл идеяның мәні – капиталистік нарықтар мемлекеттік реттеудің шектеулі болуына рұхсат етілсе, ірі бизнеске, үлкен корпорацияларға және байларға артықшылық беретіндіктен, өзінен-өзі әділетсіз болады. Прогрессивті саясатқа жататындар: прогрессивті салықтар, байлықтың теңсіздігін азайтуға бағытталған табысты қайта бөлу, мемлекеттік қызметтердің кең ауқымды жиынтығы, барлық азаматтарға арналған денсаулық сақтау, еріксіз жұмыссыздыққа қарсы күрес, мемлекеттік білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, ең төменгі жалақы заңдары, монополияға қарсы заңдар, еңбек құқықтарын қорғайтын заңнама және еңбек одақтарының құқықтары. Қазіргі прогрессивті қозғалыс көбінесе секулярлық сипатқа ие болса, тарихи прогрессивті қозғалыс салыстырмалы түрде дінмен тығыз байланысты және діннен күш алған.
Прогрессивті дәуір
Тарихшылар нақты шекаралары туралы пікір таластырады, бірақ олар прогрессивтік дәуірді Алтын ғасырдың артықшылықтарына жауап ретінде 1890 жылдардан бастап, 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғысқа немесе 1929 жылы АҚШ-тағы Ұлы депрессияның басталуына дейін деп санайды. Прогрессивтік қозғалыстың негізгі принциптерінің көпшілігі қоғамның барлық салаларында тиімділікке және мемлекеттік саясатқа демократиялық бақылаудың қажеттілігіне бағытталған. Сыбайлас жемқорлықты және ысырапты жою, сондай-ақ жұмысшыларға өтемақы төлеуді, балалар еңбегі заңдарын жақсартуды, ең төменгі жалақы заңдарын, жұмыс аптасын шектеуді, прогрессивті табыс салығын және әйелдерге дауыс беру құқығын беруді прогрессивтер қолдады. Бірақ кейбір прогрессивтер үшін «тазалау» дегеніңіз Оңтүстіктегі афроамерикандықтардың сайлау құқығын жою еді.
Үлкен корпорациялар мен монополиялар: сенімсіздік пен реттеу
Көптеген прогрессивтер ірі корпорацияларды реттеу арқылы адам энергиясын индустриалды капитализмнің шектеулерінен босата алады деп үміттенді. Дегенмен, прогрессивтік қозғалыс корпорацияларды реттеу үшін қай шешімді қолдану керек деген мәселеде екіге бөлінді. Көптеген прогрессивтер өнеркәсіптік монополиялардың табиғи емес экономикалық институттар екенін, олар прогресс пен жақсарту үшін қажетті бәсекелестікті басатынын айтты. АҚШ-тың монополияға қарсы заңы бәсекеге қарсы мінез-құлықты (монополияны) және әділетсіз бизнес тәжірибелерін тыйымдайды. Теодор Рузвельт және Уильям Говард Тафт сияқты президенттер трасттарды таратуды қолдады. Олардың президенттік мерзімінде консервативті Тафт төрт жылдың ішінде 90 трастты жойды, ал Рузвельт жеті жарым жылда 44 трастты жойды. Бенджамин Парк Де Витт сияқты прогрессивтер қазіргі заманғы экономикада ірі корпорациялар, тіпті монополиялар да қажет және болатынын айтты. Ол ірі корпорациялардың мол ресурстары мен үлкен экономикалық артықшылықтарының арқасында АҚШ-қа шағын компаниялар бере алмайтын мүмкіндіктер ұсынатынын мәлімдеді. Алайда, бұл ірі корпорациялар өздерінің үлкен билігін теріс пайдалануы мүмкін. Федералды үкімет осы компаниялардың жұмыс істеуіне рұқсат беруі керек, бірақ оларды қоғамдық мүдделер үшін реттеуі керек. Президент Рузвельт бұл идеяны қолдады және оны өзінің «Жаңа ұлтшылдығы» тұжырымдамасына енгізді.
Тиімділік
Луи Брандейс сияқты көптеген прогрессившілдер американдық үкіметтерді халықтың қажеттіліктерін жақсырақ қамтамасыз етуге баптау үшін үкіметтік операциялар мен қызметтерді тиімдірек және рационалды етуді үміттенеді. Әйелдерге арналған он сағаттық жұмыс күніне қарсы заңдық аргументтер келтірудің орнына, ол "ғылыми принциптерді" және әлеуметтік ғалымдар ұсынған деректерді пайдаланды, бұл деректер ұзақ жұмыс уақытының жеке адамдар мен қоғам үшін қымбатқа түсетінін көрсетті. Прогрессившілдердің тиімділікке ұмтылысы кейде демократияға ұмтылысымен қақтығысты. Билікті сайланған шенеуніктерден алып, кәсіби әкімшілерге беру саясаткерлердің, ал олар арқылы халықтың даусын азайтады. Оқымысты сарапшылардың орталықтандырылған шешімдер қабылдауы және жергілікті округтердің ықпалының төмендеуі үкіметтің жемқорлығын азайтты, бірақ оны қызмет көрсететін халықтан алыстатып, оқшаулады. Тиімділікке басымдық берген прогрессившілдер тәуелсіз сарапшылардың жергілікті саясаткерлерге қарағанда жақсы шешімдер қабылдай алатынын жиі айтатын. Вальтер Липпман өзінің ықпалды "Дрифт және шеберлік" (1914) еңбегінде "ғылыми рухты" және "демократияның тәртібін" атап өтіп, қоғамдық пікірдің орнына сарапшылардың басшылығымен жүретін күшті орталық үкіметке шақырды. Прогрессивті реформалардың бір мысалы – қала басқарушысы жүйесінің пайда болуы, онда сайланған қалалық кеңестер белгілеген ережелер бойынша ақы төленетін, кәсіби инженерлер қалалық үкіметтің күнделікті істерін басқарды. Көптеген қалалар мемлекеттік департаменттердегі ысырап пен тиімсіздікті анықтау үшін сарапшылық зерттеулер жүргізетін муниципалдық "ақпараттық бюроларды" құрды. Жіті зерттеулерден кейін жергілікті және тіпті штаттық үкіметтер лауазымдар санын азайту және департаменттер арасындағы өкілеттіктердің қайталануын жою мақсатында қайта ұйымдастырылды. Қалалық үкіметтер жергілікті округ басшыларының билігін азайту және қалалық кеңестің билігін арттыру үшін қайта ұйымдастырылды. Үкіметтердің барлық деңгейлері қажеттіліктер туындағанда және кіріс пайда болғанда ақшаны кездейсоқ жұмсаудың орнына шығындарды жоспарлауға көмектесетін бюджеттерді жасауға кірісті. Иллинойс штатының губернаторы Фрэнк Лоуден штаттық басқаруды оңайлату кезінде "тиімділікке деген құштарлығын" көрсетті.
Үкіметтік сыбайлас жемқорлық
Сыбайлас жемқорлық үкіметте ысырапшылық пен тиімсіздіктің көзіне айналды. Орегон штатындағы Уильям Саймон У'Рен, Висконсин штатындағы Роберт М. Ла Фоллетт және тағы басқалар машиналық саясаткерлер мен саяси көсемдердің ықпалын әлсірету мақсатында заңдар қабылдап, штаттық және жергілікті басқаруды тазалауға күш салды. Висконсин штатында Ла Фоллетт партиялық көсемдердің кандидаттарды таңдау құқығын жойған ашық дауыс беру жүйесін енгізді. Орегон жүйесіне "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заң", халықтың референдумы және мемлекеттік қаржыландырылатын сайлаушыларға арналған буклет сияқты, Солтүстік-Батыс және Орта-Батыс штаттарына таратылған басқа да реформалар кірді. Оның шарықталу шегі 1912 жылға келді, одан кейін олар сәтсіз үшінші партия статусына түсті.
Білім
Джон Дьюи мен Лестер Уорд сияқты ертедегі прогрессивті ойшылдар білім берудің әмбебап және жан-жақты жүйесін прогрессивті күн тәртібінің басына қойды, себебі демократия табысты болуы үшін, оның басшылары, жалпы жұртшылық жақсы білім алуы керек деп есептеді. Прогрессивтілер мемлекеттік және жеке білім берудің барлық деңгейлерін кеңейту және жақсарту үшін көп еңбек етті. Олар қоғамның жаңаруы барлық балалардың міндетті түрде білім алуын қажет етеді деп сенді, тіпті ата-аналары қарсы болса да. Прогрессивтілер білім беру реформаларын бағалау үшін білім беру зерттеушілеріне жүгінді, білім берудің көптеген аспектілерін өлшеу арқылы, бұл кейін стандартты тестілеуге әкелді. Осы кезеңде қалыптасқан көптеген білім беру реформалары мен жаңалықтары 20-шы ғасырдың соңына дейін американдық білім берудегі пікірталастар мен бастамаларға әсер етуді жалғастырды. Прогрессивті дәуірдің американдық білім беруге қалдырған ең айқын мұраларының бірі – мектептер мен оқу бағдарламаларын реформалаудың үнемі жалғасып келе жатқан процесі, көбінесе қалалардағы белсенді халықтық қозғалыстардың нәтижесі. Прогрессивизм – "көз қарасынан туған нәрсе" болғандықтан, прогрессивті білім беру білім беру саясатында өте әртүрлі және кейде қарама-қайшы бағыттарды қамтиды. Прогрессивті дәуірдің осындай берік мұралары тарихшыларды әлі де қызықтырады. Прогрессивті дәуір реформаторлары "заттық оқытуды", мектеп округіндегі нақты топтардың қажеттіліктерін қанағаттандыруды, ұлдар мен қыздарға тең білім беру мүмкіндігін және дене жазасын болдырмауды баса назар аударды. Дэвид Гэмсон 1900-1928 жылдар аралығында үш қалалық мектеп округінде – Денвер (Колорадо), Сиэтл (Вашингтон) және Окленд (Калифорния) – прогрессивті реформалардың іске асырылуын зерттейді. Прогрессивті дәуірдегі білім беру реформасының тарихшылары көптеген прогрессивті саясат пен реформалардың өте әртүрлі және кейде тіпті қарама-қайшы болғанын атап көрсетеді. Мектеп округі деңгейінде қарама-қайшы реформалық саясаттар көбінесе айқын байқалады, бірақ Денвер, Сиэтл және Оклендтегі прогрессивті мектеп басшылары арасында шатасудың аз дәлелі бар. Бұл қалалардағы округ басшылары, соның ішінде Сиэтлдегі Фрэнк Б. Купер және Оклендтегі Фред М. Хантер, көбінесе сырттай қарама-қайшылықты реформалар жиынтығын қолданды. Жергілікті прогрессивті педагогтар ұлттық прогрессивті қозғалыстардан тәуелсіз жұмыс істеуге ұмтылды, өйткені олар оңай іске асырылатын реформаларды ұнатты және басқа қалаларда нәтижесін көрсеткен әртүрлі реформаларды араластыруға және үйлестіруге шақырылды. Реформаторлар кәсіби біліктілікті арттыруға және бюрократияландыруға баса назар аударды. Мұғалімдерді округтік саясаткерлер таңдаған ескі жүйе мұғалімдер үшін алынып тасталды және оның орнына нормалды мектепте (оқытушылар колледжінде) жоғары білімді талап ететін біліктілік жүйесі енгізілді. Үлкен қалалық мектеп жүйелерінің тез өсуі және күрделенуі әйел мұғалімдерге тұрақты жұмыспен қамтуға мүмкіндік берді және тәжірибелі мұғалімдерге жас мұғалімдерге кеңес берудің үлкен мүмкіндіктерін ұсынды. 1900 жылға қарай Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы әйелдердің көпшілігі кем дегенде 17,5 жыл мұғалім болып жұмыс істеді, бұл оқыту әйелдер үшін маңызды және ізденісті мансапқа айналғандығын көрсетеді.
Әлеуметтік жұмыс
Прогрессивтілер әлеуметтік көмек және қайырымдылық жұмыстарын жылы жүректі әуесқойлар емес, білікті мамандар жүзеге асыруын қамтамасыз ету үшін оқу бағдарламаларын ұйымдастырды. Чикагодағы Халл Хаус үйінің жетекшісі Джейн Аддамс әлеуметтік жұмыскерлер мен еріктілер басқаратын, қаланың шұңқырларында орналасқан тұрғын үй-қоғамдық орталықтардың үлгісі болды. Осы ошақтардың мақсаты ересектерге білім беру және мәдени деңгейін арттыру бағдарламалары арқылы қала тұрғындарының өмір сүру деңгейін жақсарту еді.
Проституцияға қарсы іс-қимыл
Бұл барлық әлеуметтік салалардағы масштабты реформалар дәуірінде проституцияны жою прогрессивтілер үшін, әсіресе әйелдер үшін маңызды мәселе болды. Проституцияға қарсы қозғалысқа үш негізгі топ қатысты: христиандар, Прогрессивтік дәуір феминисттері және дәрігерлер. Проституцияға қарсы қозғалыста белсенділік танытқан көптеген адамдар осы топтардың әрқайсысынан алынған ұстанымдарды ұсынды. Ертедегі американдық әлеуметтік жұмыскерлердің ең танымал өкілдерінің бірі Джейн Аддамс проституция тақырыбына арналған кітап жазды. Оның "Жаңа ар-ождан және ежелгі жамандық" атты еңбегінде айтқанынша, әйелдердің проституцияға түсуіне себеп олардың алатын жалақының жеткіліксіздігі болды. Бірақ ол жас әйелдер ауылдық жерлерден қалаға көшіп келгенде, отбасылық бақылаудың және әйелдердің адалдығына қатысты ұстанымдардың жоқтығын да атап өтті. Көптеген проституциямен айналысқандар Америкада туғанымен, халық әйелдердің АҚШ-қа әкелініп, кейін проституцияға сатылғанына сенді. Проституцияға қарсы күрес иммигранттардың көптеп келуі, қалалардың өсуі, индустрияның дамуы және қалыптасқан моральдық нормалардың ыдырауына байланысты алаңдаушылықтың көрінісі болуы мүмкін.
Бала еңбегі туралы заңдарды қабылдау
Балаларды еңбекке тарту туралы заңдар жаңадан пайда болған өнеркәсіптерде балаларды тым көп пайдалануды болдырмау үшін қабылданды. Бұл заңдардың мақсаты жұмысшы табының балаларына мектепке баруға және білім алу арқылы өсуге мүмкіндік беру, соның арқасында адамзаттың әлеуетін дамыту және оның прогресін ілгерілету болды. Көбінесе зауыт иелері жұмыс күшін жоғалтудан қауырсынып, мұндай өзгерістерге қарсы болды. Әке-шешелер отбасын асырау үшін балаларының табысына сүйенді. Прогрессивтер балаларды еңбекке тартуға қарсы штаттық және федералдық заңдар қабылдады, бірақ АҚШ Жоғарғы Соты оларды күштен шығарды. Конституцияға енгізілген түзетулерге бизнес пен католиктер қарсылық білдірді; түзетулер Конгресс арқылы қабылданды, бірақ жеткілікті штаттар ратификацияламады. Балаларды еңбекке тарту 1930 жылдары «Жаңа саясат» арқылы толығымен тыйым салынды.
Ұйымдастырылған еңбек мақсаттарын қолдау
Еңбек одақтары 1916 жылға дейін тұрақты түрде өсіп, содан кейін соғыс кезінде қарқынды дамыды. 1919 жылы өткен ірі ереуілдер орта тапты наразылыққа толтырды, ал ереуілдердің сәтсіз аяқталуы жұмысшыларды көңілсіздікке ұшыратты. 1920 жылдары кәсіподақтар тоқырап қалды. 1924 жылы олар Роберт М. Ла Фоллеттің прогрессивтік партиясын қолдады, бірақ ол тек Висконсин штатында ғана өз қолдаушыларын сақтап қалды. 1907 жылдан кейін Самуэль Гомперстің басшылығымен Америка еңбек федерациясы демократтарды қолдауға бағытталды, олар республикашылардың бизнеске бағытталған төрешілерді тағайындауына қарсы, жақсы жағдай жасауға уәде берді. Теодор Рузвельт және оның үшінші партиясы да сегіз сағаттық жұмыс күні, фабрикалардағы қауіпсіздік және денсаулық жағдайын жақсарту, жұмысшыларға өтемақы төлеу және әйелдер үшін ең төменгі жалақы туралы заңдар сияқты мақсаттарды қолдады.
Тыйым салу
Прогрессивтілердің көпшілігі, әсіресе ауылдық аймақтарда, спирттік ішімдіктерге тыйым салуды қолдады. Олар спирттік ішімдік сататын орындарды саяси жемқорлықтың бейнесі деп есептеп, әйелдер мен балаларға тиген зиянды айтысты. Олар спирттік ішімдіктерді тұтыну адамзаттың өркендеуіне кедергі келтіреді деп сенді. Прогрессивтер ең алдымен штаттық заңдар арқылы, содан кейін 1919 жылы АҚШ Конституциясына он сегізінші түзетуді қабылдау арқылы жетістікке жетті. Бірақ, тыйым салу толыққанды орындалмады, әсіресе қалаларда, онда заңға халықтың қолдауы өте аз болды және Аль Капоне сияқты белгілі қылмыстық топтар спирттік ішімдіктерді жасырын сату арқылы қылмыстық әрекеттер жасады. Президент Герберт Гувер бұл шараны «эксперимент» деп атады, ол федералды және жергілікті бюджеттерге үлкен салық шығындарын келтірді. 18-ші түзету 1933 жылы АҚШ Конституциясының жиырма бірінші түзетуімен күштен шығарылды.
Эвгеника
Кейбір прогрессивтілер евгениканы тым көп немесе нәтижесіз отбасыларға шешім ретінде ұсынды, тууды реттеу арқылы ата-аналардың ресурстарын аз, бірақ сапалы балаларға жұмсауына мүмкіндік береді деп үміттенді, ал Маргарет Сангер сияқты басқалары да оны қолдады. Прогрессивтілер сондай-ақ "жарамсыз" деп есептелгендерді міндетті түрде стерилизациялауды жақтады. Прогрессивті саясаткер Уильям Дженнингс Брайан эволюцияға қарсы күресінің негізінде евгеникаға қарсы болды. Америкалық құқық ғалымы Герберт Ховенкамп (MA, PhD, JD) "Прогрессивтер: расизм және қоғамдық құқық" атты мақаласында былай деп жазды: Прогрессивтерді нәсілдік тұрғыдан қарастырғанда, олардың мұраға алған көзқарастары мен өздері дамытқандары арасын ажырату өте маңызды. Прогрессивизмнің өркендеуі ғылыми расизмнің құлдырауымен бірге болды, ол XIX ғасырдың басынан бері американдық университеттерде оқытылып келді және Дарвиннің эволюция теориясы бойынша ғылыми пікірталасқа елеулі үлес қосты. Расистік пікірлерді генетика мен математика арқылы дәлелдеуге тырысқан евгеника – оның соңғы демі болды. Прогрессивтердің ең маңызды ерекшелігі – олар ғылыми расизмді тоқтатуға жауапты болды.
When examining the Progressives on race, it is critical to distinguish the views that they inherited from those that they developed. The rise of Progressivism coincided with the death of scientific racism, which had been taught in American universities since the early nineteenth century and featured prominently in the scientific debate over Darwin’s theory of evolution. Eugenics, which attempted to use genetics and mathematics to validate many racist claims, was its last gasp. The most notable thing about the Progressives is that they were responsible for bringing scientific racism to an end.
Сайлаушыларды тазарту
Прогрессивтер заңсыз дауыс берудің саяси жүйені бұрмалап, зақымдайтыны туралы бірнеше рет ескертті. Олар, әсіресе, ірі қалалық саяси көшбасшыларын, салон иелерін және округтік қызметкерлерін дауыс бюллетендерін толтырғандар ретінде айқындады. Дауыс беруді тазарту жолдарына тыйым салу (салондарды жабу мақсатында), сайлаушы тіркеу талаптары (қайталап дауыс беруді тоқтату үшін) және сауаттылық сынақтары (білімі жоқ сайлаушылардың санын азайту үшін) кірді. Прогрессивтік дәуірде Оңтүстік штаттарының барлығы қара нәсілді сайлаушыларды сайлау құқығынан айыру үшін түрлі шаралар қолданды. Көбінесе, сол штаттардағы прогрессивтік топтар сайлау құқығынан айыруды қолдады, көбінесе Қара белдеудегі ақтардың консерватизміне қарсы күресті. Бұл шараның басты себебі – ақтар сайлауды бақылау үшін қаралардың дауысын сатып алатын, ал қаралардың сайлау құқығын жою, ықпалды ақтарға қарсы іс-қимыл жасаудан оңай еді. Солтүстік штаттарында Роберт М. Ла Фолетт және Уильям Саймон У’Рен сияқты прогрессивтер әдеттегі азаматтың үкіметін бақылауға көбірек мүмкіндік алуы керек деп мәлімдеді. Орегон жүйесі – «Бастама, референдум және еске алу» Айдахо, Вашингтон және Висконсин сияқты көптеген штаттарға таратылды. Рочестер қаласы білім беру кеңесінің президенті Джордж М. Форбс сияқты көптеген прогрессивтер АҚШ-тағы үкіметті американ халқының тікелей дауысына жауап беретіндей етуді үміттенеді: [Біз] қазір демократияның құралдарын – тікелей сайлауды, бастаманы, референдумды, еске алуды, қысқартылған бюллетенді, комиссиялық үкіметті жасаумен айналысып жатырмыз. Бірақ біз осы құралдарды бауырластық сезімімен толыған адамдар қолданбаса, олардың ешқандай пайдасы болмайтынын түсінбейміз. [Әлеуметтік орталықтар қозғалысының идеясы] – әрбір қауымдастықта ауданның, шағын ауылдың немесе округінің және жалпы қаланың әл-ауқатымен тікелей және маңызды байланысы бар мекемені құру. Филип Дж. Этингтон тікелей демократияның осы жоғары көзқарасын қолдайды, ол «бастамалар, референдумдар және еске алулар, сондай-ақ тікелей праймериздер мен АҚШ сенаторларын тікелей сайлау ХХ ғасырдың алғашқы екі онжылдығында прогрессивтік буынның «тікелей демократиясының» негізгі жетістіктері болды» деді. Прогрессивтер әйелдердің сайлау құқығын қолдау арқылы сайлауды тазартуға тырысты, олардың пікірінше, әйелдер сайлаушылар таза болар еді. Оңтүстіктегі прогрессивтер сайлау кабинасынан жемқорлықпен айырылған қара нәсілді сайлаушыларды жоюды қолдады. Тарихшы Майкл Перманның айтуынша, Техас және Джорджияда «сайлау құқығынан айыру реформалар үшін күрестегі қару да, шақыру да болды». Вирджинияда «сайлау құқығынан айыруға ұмтылыс өздерін реформаторлар, тіпті прогрессивтер деп санайтын адамдар тарапынан бастау алды». Прогрессивтік қозғалыстың бүгінгі саясатқа тигізген әсері әлі де талқыланып жатыр, Алонзо Л. Хэмби сұрақ қояды: [Прогрессивизмнің] шулы дау-дамасынан қандай негізгі тақырыптар шықты? Демократия ма, әлде элитаризм бе? Әлеуметтік әділдік пе, әлде әлеуметтік бақылау ма? Шағын кәсіпкерлік пе, әлде шоғырланған капитализм бе? Американың сыртқы саясатының әсері қандай болды? Прогрессивтер оқшауланған ба, әлде араласушы ма? Империалистер ме, әлде ұлттық өзін-өзі анықтауды жақтағандар ма? Олар қандай болса да, олардың қозғаушы күші қандай болды? Моральдық утопизм бе? Шатас релятивистік прагматизм бе? Гегемониялық капитализм бе? Көптеген шаршаған ғалымдар «жетіп қалдық!» деп айқайлағаны таңқаларлық емес. 1970 жылы Питер Филен «прогрессивизм» термині мағынасыз болып қалды деп мәлімдеді.
[W]e are now intensely occupied in forging the tools of democracy, the direct primary, the initiative, the referendum, the recall, the short ballot, commission government. But in our enthusiasm we do not seem to be aware that these tools will be worthless unless they are used by those who are aflame with the sense of brotherhood. The idea [of the social centers movement is] to establish in each community an institution having a direct and vital relation to the welfare of the neighborhood, ward, or district, and also to the city as a whole. Philip J. Ethington seconds this high view of direct democracy, saying that "initiatives, referendums, and recalls, along with direct primaries and the direct election of US Senators, were the core achievements of 'direct democracy' by the Progressive generation during the first two decades of the twentieth century". Progressives fought for women's suffrage to purify the elections using supposedly purer female voters. Progressives in the South supported the elimination of supposedly corrupt black voters from the election booth. Historian Michael Perman says that in both Texas and Georgia "disfranchisement was the weapon as well as the rallying cry in the fight for reform". In Virginia, "the drive for disfranchisement had been initiated by men who saw themselves as reformers, even progressives". While the ultimate significance of the progressive movement on today's politics is still up for debate, Alonzo L. Hamby asks:
What were the central themes that emerged from the cacophony [of progressivism]? Democracy or elitism? Social justice or social control? Small entrepreneurship or concentrated capitalism? And what was the impact of American foreign policy? Were the progressives isolationists or interventionists? Imperialists or advocates of national self determination? And whatever they were, what was their motivation? Moralistic utopianism? Muddled relativistic pragmatism? Hegemonic capitalism? Not surprisingly many battered scholars began to shout 'no mas!' In 1970, Peter Filene declared that the term 'progressivism' had become meaningless.
Муниципальдік әкімшілік
Прогрессивтер көбінесе қалалық және штаттық басқаруға назар аударды, қалалардың қарқынды өсуімен қатар, наразылықтарды және қызметтерді жеткізудің жақсы жолдарын іздеді. Бұл өзгерістер құрылымды жүйеге алып келді, заң шығарушы орган ішінде шоғырланған билік енді жергілікті деңгейде көбірек назар аударатын болды. Жүйеге енгізілген өзгерістер құқықтық процестерді, нарықтық операцияларды, бюрократиялық басқаруды және демократияны тиімді басқаруға мүмкіндік берді, осылайша олар "Қалалық әкімшілік" санатына енгізілді. Бұл жүйедегі билік те өзгерді, себебі тиімді ұйымдастырылмаған билік енді осы қызметтерге мамандар, сарапшылар мен бюрократтарға берілді деп есептелді. Бұл өзгерістер ескі, нашар дамыған және дұрыс құрылмаған жүйеге қарағанда, мықтырақ қалалық әкімшілікке әкелді. Прогрессивтер алаңдаған орта таптың сайлаушыларын, сондай-ақ газеттер мен журналдарды проблемаларды анықтау және нақты мәселелерге реформалық көңіл-күйді шоғырландыру үшін жұмылдырды. Көптеген протестанттар салонды жемқорлықтың, зорлық-зомбылықтың және отбасылық қарым-қатынастардың бұзылуының ошағы деп қарады, сондықтан олар тыйым салу арқылы салондық жүйеден құтылуға тырысты. Басқалары, мысалы, Чикагодағы Джейн Аддамс, қоныс үйлерді қолдады. Алғашқы қалалық реформаторлардың қатарында 1890 жылдары Детройт қаласының мэрі болған Хэйзен С. Пингри және Огайо штатының Кливленд қаласындағы Том Л. Джонсон болды. 1901 жылы Джонсон әділ салық салу, Огайо қалалары үшін өз билігі және 3 центтік жол ақысы бағдарламасымен Кливленд қаласының мэрі болып сайланды. Колумбия университетінің президенті Сет Лоу 1901 жылы реформалық платформамен Нью-Йорк қаласының мэрі болып сайланды.
Қорғау
Прогрессивті республикашыл президент Теодор Рузвельт (1901–1909) кезінде, Джордж Перкинс Марш, Уильям Джон МакГи, Джон Мьюр, Джон Уэсли Пауэлл және Лестер Франк Уорд сияқты ғалым-философтардың идеяларының ықпалымен, АҚШ тарихындағы ең ірі мемлекеттік қаржыландырылатын табиғатты қорғауға қатысты жобалар жүзеге асырылды.
Ұлттық парктер мен жануарлар дүниесі қорықтары
1903 жылғы 14 наурызда президент Рузвельт Флорида штатындағы Пеликан аралында алғашқы ұлттық құс қорығын құрды, ол жабайы табиғатты қорғау жүйесінің бастауы болды. 1909 жылға қарай Рузвельт әкімшілігі бұрын-соңды көрілмеген 42 миллион акр (170 000 км²) АҚШ Ұлттық Ормандарын, 53 Ұлттық Жабайы Табиғат Паналарын және 18 "ерекше қызығушылық" тудыратын аймақтарды, мысалы, Үлкен Каньонды құрды.
Талап қою
Сонымен қатар, Рузвельт 1902 жылы Ньюлендс су шаруашылығын жақсарту заңын бекітті, ол 13 (кейіннен 20) Батыс штатында суаруға субсидиялар берді. Тағы бір табиғатты қорғауға бағытталған заң – 1906 жылғы Ескі заттар заңы, ол президентке қорғауға лайық жерлерді ұлттық ескерткіштер деп жариялауға мүмкіндік беріп, кең аумақты жерді қорғады. Рузвельт 1907 жылдың 14 наурызында АҚШ-тың өзен жүйелерін, соның ішінде су электр қуатын дамыту, су тасқындарын бақылау және жерді мелиорациялау мәселелерін зерттеу үшін Ішкі су жолдары комиссиясын құрды.
Ұлттық саясат
ХХ ғасырдың басында Демократиялық және Республикалық партиялардың саясаткерлері, сондай-ақ Калифорниядағы Линкольн-Рузвельт Лигасының Республикашылдары және Теодор Рузвельттің Прогрессивті ("Бұл Моос") партиясы экологиялық, саяси және экономикалық реформаларды іске асырды. Осы мақсаттардың ең бастысы – тресттерді тарату, яғни аса ірі монополияларды жою, еңбек одақтарын қолдау, халық денсаулығын сақтау бағдарламаларын жүзеге асыру, саясаттағы жемқорлықты азайту және қоршаған ортаны қорғау болды. Прогрессивті қозғалысқа екі үлкен партия да, шағын партиялар да қолдау көрсетті. Мысалы, демократ Уильям Дженнингс Брайан 1896 жылы Демократиялық партия мен Халық партиясының кандидаттығына ие болды. Ал сол кездегі көптеген басқа да жетекшілер популизмге қарсы болған. Рузвельт 1912 жылы Республикалық партиядан шығып кеткенде, прогрессивизмнің көптеген зиялы лидерлерін, бірақ азаматтардың өкілдерін аз ғана алып кетті. Содан кейін Республикалық партия Герберт Гувер мен Уильям Говард Тафттың үлгісімен бизнеске және тиімділікке бағытталған прогрессивизмді жақтап, оған көбірек мән берді.
Мәдениет
Прогрессивті тенденцияның негізі, негізінен Джон Дьюи мен Уильям Джеймс дамытқан прагматизмнің ерекше философиясымен тікелей байланысты болды. Прогрессивті дәуір реформасы үшін маңызды болғандардың бірі – «распачтар» деп аталған тергеуші журналистер болды. Бұл журналистер орта таптың оқырмандарына экономикалық жеңілдіктер, саяси жемқорлық және әлеуметтік теңсіздік туралы хабарлады. Олардың мақалалары «МакКлюр журналында» және басқа да реформалық басылымдарда жарияланды. Кейбір распачтар корпоративтік заңбұзушылықтарға назар аударды. Ида Тарбелл «Standard Oil» компаниясының қызметін әшкереледі. Линкольн Стеффенс «Қалалардың ұясы» (1904) кітабында қалалық биліктегі жемқорлықты талдады. Рэй Станард Бейкер «Түстің ізбен жүру» (1908) еңбегінде нәсілдер арақатынастарын сынады. Басқа распачтар Сенатқа, теміржол компанияларына, сақтандыру компанияларына және патенттелген дәрілердегі алаяқтыққа шабуыл жасады. Романшылар корпоративтік теңсіздіктерді сынады. Теодор Драйзер «Финансшы» (1912) және «Титан» (1914) романдарында қатыгез бизнесмендердің суреттерін жасады. Социалист Аптон Синклер «Жуңғарда» (1906) Чикагодағы ет өңдеу өсімдіктерінің сипаттамаларымен оқырмандарды дүрліксітті, ал оның еңбегі азық-түлік қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған заңнаманы қолдауға ықпал етті. Жетекші зиялылар прогрессивті көзқарасты қалыптастыруға да үлкен үлес қосты. Лестер Франк Уорд «Динамикалық социология» (1883) еңбегінде прогрессивті қозғалыстың философиялық негіздерін баяндап, Герберт Спенсер мен Уильям Грэм Самнердің қолдаған «бейтараптық» саясатын сынады. Торстейн Веблен «Бос уақыт сыныбының теориясы» (1899) еңбегінде байлардың «көзге түсетін тұтынуына» шабуыл жасады. Педагог Джон Дьюи үш буынға созылған мектептерге әсер еткен, балаға бағытталған педагогика философиясын, яғни прогрессивті білім беруді қанағаттандырды.
XXI ғасырда
Қазіргі прогрессивизмді 19-20 ғасырлардағы тарихи прогрессивизмнен көптеген маңызды айырмашылықтарды қамтитын деп қарастыруға болады. Қазіргі прогрессивизмнің кейбір көзқарастары осы қабылданған айырмашылықтарды атап көрсетеді, мысалы, Принстон экономикасының профессоры Томас К. Леонард "Американдық консерватор" журналында тарихи прогрессивизмді былай бағалаған: "бір қарағанда, 21-ші ғасыр прогрессивістеріне туыс екенін айту қиын. Бүгінгі прогрессивтілер нәсілдік теңдік пен азшылықтардың құқықтарын баса назар аударады, АҚШ империализмін айыптайды, әлеуметтік ғылымдарда биологиялық идеялардан бас тартады және дінге құлшыну мен дін таратуға шамалы қызығушылық танытады". Қорытындысы, тарихи прогрессивизм де, қазіргі қозғалыс та еркін нарықтың экономикалық теңсіздікке алып келетінін мойындайды және американдық жұмысшы табын қорғау үшін оны жақсарту қажет деп санайды.
Табыс теңсіздігін азайту
1970 жылдан бері АҚШ-та табыс арасындағы теңсіздік күшейіп келеді. Прогрессивтердің пікірінше, кәсіподақтардың әлсіреуі, тиімсіз саясат, жаһандану және басқа да себептер табыстардың арасындағы айырмашылықты тудырды. Табыс теңсіздігінің өсуі прогрессивтерді заңнама әзірлеуге жетеледі, оған Уолл-стритті реформалау, салық кодексін реформалау, сайлау науқанын қаржыландыруды реформалау, заңдағы кемшіліктерді жою және үй шаруашылығы қызметін сақтап қалу сияқты шаралар кіреді.
Уолл-стриттің реформасы
Прогрессивтер Уолл-стриттің күшейтілген реттелуін талап ете бастады, себебі олар дерегуляция мен тәртіп сақтаудың әлсіреуі 2008 жылғы қаржы дағдарысына алып келді деп санады. Манхэттеннің орталық бөлігінде басталган "Уолл-стритті басып алу" қозғалысы қаржылық манипуляцияларға жоғары беделді жауап болды. 2010 жылы қабылданған Додд-Франк қаржылық реттеу актісі қаржы институттарына қадағалауды күшейтіп, жаңа реттеуші органдар құруға мүмкіндік берді, бірақ көптеген прогрессивтер оның жалпы бағыты қаржы институттарына тұтынушылар мен мемлекеттің есебінен пайда көруге әлі де мүмкіндік береді деп есептейді. Басқалардың арасында Берни Сандерс банктік қызметті қатаңрақ реттеген Гласс-Стигалл заңын қайта қолдануды және нарық үлесі бірнеше "құламайтын" ірі корпорацияларда шоғырланған қаржы институттарын таратуды ұсынды.
Денсаулық сақтау реформасы
2009 жылы Конгресс прогрессивті тобы (CPC) заңға айналдыруды көздеген денсаулық сақтаудың бес негізгі принципін белгіледі. CPC бүкіл елде мемлекеттік медициналық сақтандыру опциясын, қолжетімді денсаулық сақтауды, сақтандыру нарығын реттеуді, жұмыс берушілерге міндетті медициналық сақтандыру ұсынуды және балаларға арналған жан-жақты қызметтерді енгізуді талап етті. 2010 жылдың наурыз айында Конгресс пациенттерді қорғау және қолжетімді күтім туралы заңды қабылдады, ол көбінесе Обамакеар деп аталады, бұл АҚШ денсаулық сақтау жүйесінің қолжетімділігі мен тиімділігін арттыруға бағытталған. Кейбір прогрессивтілер бұл заңды ішінара сәттілік деп есептесе де, көптері демократтардың ұлттық мемлекеттік медициналық сақтандыру опциясын іске асырудағы сәтсіздігінің мысалы ретінде денсаулық сақтау реформасын жеткілікті деңгейде жүзеге асырмағанын айтты. Соңғы онжылдықтарда бір төлеушілі медициналық сақтандыру прогрессивтілер үшін денсаулық сақтау реформасының маңызды мақсатына айналды. 2016 жылғы Демократиялық партияның ішкі сайлауында прогрессивті президенттік үміткер Берни Сандерс миллиондаған американдықтардың әлі де денсаулық сақтандыруға тым көп төлеп жатыр деген сенімін білдірді және тағы миллиондаған адамға қажетті күтім көрсетілмейді деп мәлімдеді, соның салдарынан бір төлеушілі медициналық сақтандыру жүйесі мәселесін көтерді. 2016 жылдың қараша айында Колорадо штатында ColoradoCare (69-шы түзету) деп белгіленген бір төлеушілі медициналық сақтандыру жүйесін енгізуге әрекет жасалды. Сенатор Сандерс 69-шы түзетуті қолдау үшін Колорадода митингтер өткізді. Жоғары деңгейдегі қолдауға қарамастан, 69-шы түзету қабылданбады, Колорадо тұрғындарының 21,23% ғана қолдады, ал 78,77% қарсы дауыс берді.
Ең төменгі жалақы
Инфляцияға қарай түзетілгенде, ең төменгі жалақы 1968 жылы 2020 долларымен шаққанда сағатына шамамен 9,90 долларға жеткен. Прогрессивтілер жалақының тоқтап қалуы табыс теңсіздігін күшейтеді және ең төменгі жалақыны көтеру – теңсіздікпен күресудің қажетті қадамы деп санайды. Сенатор Берни Сандерс және Конгресс депутаты Александрия Окасио-Кортес сияқты белгілі прогрессивті саясаткерлер федералдық деңгейде жалақыны сағатына 15 долларға көтеруді жақтады. Бұл қозғалыс Калифорния штатында сәттілікке жетті, онда ең төменгі жалақы 2021 жылы сағатына 15 долларға жететіндей жыл сайын 1 долларға көтеру туралы заң қабылданды. Нью-Йорк жұмыскерлері де осындай заң қабылдануы үшін лобби жасап жатыр, ал көптеген адамдар 15 доллар үшін күрес қозғалысы аясында ең төменгі жалақыны көтеруді талап етуде.
Экологиялық әділдік
Қазіргі заманғы прогрессивтілер қоршаған ортаны күшті қорғау және ластануды азайту немесе тоқтату шараларын жақтайды. Мұның бір себебі – экономикалық теңсіздік пен нашар экологиялық жағдайлардың тікелей байланысы. Экономикалық тұрғыдан әлсіз топтар ластану мен қоршаған ортаның нашарлауының зиянды әсерлеріне пропорционалды түрде көбірек ұшырайды.
Әлеуметтік әділдік
XXI ғасырда АҚШ-тағы прогрессивтілер теңдік қоғамды қалыптастыруға және американдық қоғамдағы әртүрлі топтар арасындағы айырмашылықты – нәсілдер арасындағы, гендерлік және әлеуметтік-экономикалық кешірімдерді қысқартуға бағытталған заңдарды қабылдауды жақтасады. Прогрессивтілер жүйелік теңсіздіктерді жою үшін қылмыстық әділет жүйесін реформалауды, сондай-ақ жұмысқа орналастыру және тұрғын үй салаларындағы кемсітушілікке қарсы күресті қолдайды.
Анықтама
Александрия Окасио Кортес, Берни Сандерс және Элизабет Уоррен сияқты прогрессивті саяхатшылардың танымалдылығы артуымен, «прогрессивті» термині, әсіресе 2016 жылғы Демократиялық партияның ішкі сайлауларында, үлкен мәдени маңызға ие бола бастады. 2015 жылдың қазан айындағы дебатта CNN модераторы Андерсон Купердің ұстанымдарын өзгертуге дайындығы туралы сұрағына жауап берген Хиллари Клинтон өзін «істі аяқтауды ұнататын прогрессивті» деп атады, бұл Берни Сандерстің жақтастары мен сол жақтағы басқа да сыншыларды ашуландырды. Сенатор Джон Феттерман 2023 жылдың соңында туындаған Газадағы соғыс және оңтүстік шекарадағы заңсыз көші-қонның күшеюі сияқты мәселелердегі сыртқы және ішкі саясатын жұмсартты, бұл оның прогрессивті екендігіне күмән тудырды. Терминнің нақты мағынасы туралы сұрақтар 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Дональд Трамптың сайланғаннан бері Демократиялық партияда және одан тыс жерлерде де жалғасып келеді, кейбір кандидаттар оны партияның сол қанатымен байланысты екенін көрсету үшін пайдаланады.
Прогрессивті партиялар
XX ғасырдың басындағы алғашқы прогрессивті қозғалыстан кейін, тағы екі қысқа ғұмырлы партия да өзін прогрессивті деп жариялады.
Прогрессивті партия, 1912 жыл
Алғашқы саяси партия, Прогрессивті партия, 1912 жылғы президенттік сайлауда Теодор Рузвельтті сайлау мақсатымен құрылды. Рузвельт Уильям Говард Тафтқа қарсы республикалық партияның кандидаттығына ие бола алмағаннан кейін партия құрылды және 1920 жылға қарай таратылды.
Прогрессивті партия, 1924 жыл
1924 жылы Висконсин сенаторы Роберт М. Ла Фоллетт Прогрессивтік партия тізімі бойынша президенттікке кандидат болды. Ла Фоллетт өзінің күресі арқасында жұмысшы кәсіподақтарының, неміс-американдықтардың және социалистердің қолдауын жеңіп алды. Ол тек Висконсин штатын жеңіп алды, ал партия басқа аймақтарда тарап кетті. Висконсинде ол 1940-жылдарға дейін ықпалды күш болып қала берді.
Прогрессивті партия, 1948 жыл
1948 жылы бұрынғы вице-президент Генри А. Уоллес АҚШ президентіне сайлау науқаны үшін үшінші партияны құрды. Ол екі партияны кертартпа және соғыс тудырушы деп есептеді, сонымен қатар ұлттық келісімге айналған "суық соғыс" саясатына қарсы болған солшыл дауыс берушілердің қолдауын алды. Көптеген либералдар, "Жаңа мәміле" саясатын қолдаушылар, әсіресе Өнеркәсіптік ұйымдар конгресі партияны сынады, олардың пікірінше, партия коммунистердің ықпалында болып, олардың бақылауына өтіп жатқан. 1948 жылы сайлауда 2% дауыс жинағаннан кейін партия әлсіреп, жойылды.
Ұлттық саясат
Блум, Джон Мортон Республикалық Рузвельт. (1954) ж. TR саясатты қалай жүргізгенін зерттейтін очерктер жинағы.
Брендс, H. W. T. R.: Соңғы Романтик (2019) үзінді.
Клементс, Кендрик А. Вудро Вильсонның президенттігі (1992) онлайн.
Brands, H. W. T. R.: The Last Romantic (2019) excerpt
Clements, Kendrick A. The Presidency of Woodrow Wilson (1992) online
Колетта, Паоло. Уильям Говард Тафттың президенттігі (1973) онлайн.
Купер, Джон Милтон Жауынгер және дін қызметкері: Вудро Вильсон және Теодор Рузвельт. (1983), әсерлі екі өмірбаян онлайн.
Эдвардс, Барри С. "Хуверді картаға қою: 31-ші президент прогрессивті ме?". Конгресс және Президенттік 41#1 (2014) 49–83 бб. онлайн.
Гоулд, Льюис Л. Теодор Рузвельттың президенттігі (1991) онлайн.
Edwards, Barry C. "Putting Hoover on the Map: Was the 31st President a Progressive?." Congress & the Presidency 41#1 (2014) pp 49–83 online
Gould, Lewis L. The Presidency of Theodore Roosevelt (1991) online
Харрисон, Роберт. Конгресс, прогрессивті реформа және жаңа американдық мемлекет (2004) үзінді және мәтіндік іздеу.
Хофстадтер, Ричард. Америкалық саяси дәстүр (1948), 8–10 тараулары Брайан, Рузвельт және Вильсонға арналған. Үзінді және мәтіндік іздеу.
Линк, Артюр Стэнли. Вудро Вильсон және прогрессивті дәуір, 1910–1917 (1972), стандартты тарих; онлайн.
Моррис, Эдмунд Теодор Рекс. (2001), Теодор Рузвельт туралы өте жақсы жазылған өмірбаян, 1901–1909 жылдарды қамтиды. Үзінді және мәтіндік іздеу.
Моури, Джордж Э. Теодор Рузвельт және прогрессивті қозғалыс. (2001) 1912 жылғы қозғалыстың стандартты тарихы; онлайн.
Сандерс, Элизабет. Реформаның тамыры: Фермерлер, жұмысшылар және американдық мемлекет, 1877–1917 (1999) үзінді және мәтіндік іздеу; 904 б.; толық ғылыми өмірбаян; Пулитцер сыйлығының иегері; онлайн, 2-ші басылым. 1965 ж.
Hofstadter, Richard. The American Political Tradition (1948), ch. 8–10 on Bryan, Roosevelt and Wilson. excerpt and text search
Link, Arthur Stanley. Woodrow Wilson and the Progressive Era, 1910–1917 (1972), standard history; online
Morris, Edmund Theodore Rex. (2001), very well written biography of Theodore Roosevelt covers 1901–1909 excerpt and text search
Mowry, George E. Theodore Roosevelt and the Progressive Movement. (2001) standard history of 1912 movement; online
Sanders, Elizabeth. Roots of Reform: Farmers, Workers and the American State, 1877–1917 (1999) excerpt and text search
; 904pp; full scale scholarly biography; winner of Pulitzer Prize; online 2nd ed. 1965