Реформацияның радикалдық бағыты және анабаптистер қозғалысы
Radical Reformation
Радикалды Реформация: 16 ғасырда Католик шіркеуі мен Лютердің реформасына қарсы шыққан анабаптистер, меннониттер тағы басқаларының қозғалысы. Тарихы, идеялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анабаптист қозғалысы мен протестанттық реформацияның бір уақытта жүргені.
Anabaptist movement concurrent with the Protestant Reformation
Радикалды реформация – Католик шіркеуінде де, Мартин Лютер және басқалар бастаған, кеңейіп келе жатқан протестанттық қозғалыста да байқалатын жемқорлыққа жауап ретінде туды. 16 ғасырда Германия мен Швейцарияда басталып, Радикалды реформация Еуропаның көптеген радикалды протестанттық топтарын дүниеге әкелді. Бұл термин Томас Мюнтцер, Андреас Карлштадт сияқты радикалды реформаторларды, Цвиккау пайғамбарларын, Гуттерлер мен меннониттер сияқты анабаптист топтарын қамтиды. Германияда, Швейцарияда және Австрияда көпшілік, қатаң қуғын-сүргінге қарамастан, Радикалды реформацияға көңіл білдірді. Католик, лютеран және реформат шіркеулеріне қарсы көтерілген еуропалықтардың қалған саны аз болғанымен, радикалды реформаторлар көп жазды, ал радикалды реформация туралы әдебиеттердің саны өте көп, бұл ішінара АҚШ-та радикалды реформацияның ілімдерінің таралуының нәтижесі.
The Radical Reformation represented a response to perceived corruption both in the Catholic Church and in the expanding Magisterial Protestant movement led by Martin Luther and many others. Beginning in Germany and Switzerland in the 16th century, the Radical Reformation gave birth to many radical Protestant groups throughout Europe. The term covers Radical Reformers like Thomas Müntzer and Andreas Karlstadt, the Zwickau prophets, and Anabaptist groups like the Hutterites and the Mennonites. In Germany, Switzerland and Austria, a majority sympathized with the Radical Reformation despite intense persecution. Although the surviving proportion of the European population that rebelled against Catholic, Lutheran and Reformed Churches was small, Radical Reformers wrote profusely, and the literature on the Radical Reformation is disproportionately large, partly as a result of the proliferation of the Radical Reformation teachings in the United States.
Тарих
Радикалды реформацияның алғашқы түрлерінің кейбіреуі мыңжылдық болды, олар әлемнің аяқталуының жақын уақытта болатынына назар аударды. Бұл әсіресе 1535 жылы Иоанн Лейденнің Мюнстер қаласын билеу кезінде көрінді, бірақ соңында Мюнстердің католик епискобы мен Гессеннің лютерандық ландгравының біріккен күштерімен басылды. Мюнстердегі көтерілістен кейін, Батенбургтегі шағын топ әскери анабаптист сенімдерін сақтауын жалғастырды. Зорлықсыз анабаптист топтары да мыңжылдық сенімдерге ие болды. Алғашқы анабаптистер өз реформацияларының христиандардың теологиясын да, өмірін де, әсіресе саяси және әлеуметтік қарым-қатынастарын тазартуға тиіс деп сенді. Сондықтан шіркеу мемлекеттен қолдау алмауы керек, ондықтан да, салықтардан да, жартас қылыштан да бас тартуы керек; христиандық – жеке адамның сенімі, оны ешкімге таңуға болмайды, керісінше, оған жеке шешім қабылдау қажет. Симонс Мюнстер қозғалысының қолдаған және іске асырған зорлық-зомбылығына қанағаттанбады, себебі ол оның христиандықтың өзегін бұрмалайды деп ойлады.
Some early forms of the Radical Reformation were millenarian, focusing on the imminent end of the world. This was particularly notable in the rule of John of Leiden over the city of Münster in 1535, which was ultimately crushed by the combined forces of the Catholic Bishop of Münster and the Lutheran Landgrave of Hesse. After the Münster rebellion, the small group of the Batenburgers continued to adhere to militant Anabaptist beliefs. Non violent Anabaptist groups also had millenarian beliefs. The early Anabaptists believed that their reformation must purify both theology and the lives of Christians, especially their political and social relationships. Therefore, the church should not be supported by the state, neither by tithes and taxes, nor by the use of the sword; Christianity was a matter of individual conviction, which could not be forced on anyone, but rather required a personal decision for it. Simons had no use for the violence advocated and practiced by the Münster movement, which seemed to him to pervert the very heart of Christianity.
Анабаптист емес радикалды реформаторлар
Реформацияшылардың көпшілігі анабаптист болғанымен, кейбіреулері анабаптистік дәстүрдің бағытынан өзгеше болды. Томас Мюнтцер неміс шаруалар соғысына қатысты. Андреас Карлштадт теологиялық тұрғыдан Гулдрих Цвингли мен Мартин Лютермен келіспеді, зорлық-зомбылыққа қарсылық танытып, ересек жастағы сенушілерді қайта шомылдырудан бас тартып, нәрестелерді шомылдырудан да бас тартты. Каспар Швенкфельд пен Себастьян Франк неміс мистикасы мен руханияттың ықпалында болды. 17 ғасырдағы Англияда ағылшын азамат соғысы мен ағылшын революциясының қауырсынында ағылшын диссиденттері сияқты Радикалды реформацияға ұқсас немесе оның бір бөлігі саналатын бірнеше қозғалыстар пайда болды. Осы қарсыластардың бірі, континенттік Радикалды реформациямен ұқсас бағытта дамыған, Джордж Фокс пен Маргарет Фелл басқалармен бірге жетекшілік еткен, көбінесе квакерлер деп аталатын Достар діни қоғамы еді.
Though most of the Radical Reformers were Anabaptist, some did not identify themselves with the mainstream Anabaptist tradition. Thomas Müntzer was involved in the German Peasants' War. Andreas Karlstadt disagreed theologically with Huldrych Zwingli and Martin Luther, teaching nonviolence and refusing to baptize infants while not rebaptizing adult believers. Kaspar Schwenkfeld and Sebastian Franck were influenced by German mysticism and spiritualism. In 17th century England, the tumultuous climate of the English Civil War and English Revolution saw the emergence of several movements that were influenced by or could be considered part of the Radical Reformation, such as the English Dissenters. One of these dissenting groups that developed along convergent lines with the continental Radical Reformation was the Religious Society of Friends, commonly known as Quakers, led by George Fox and Margaret Fell, among others.
Басқа да қозғалыстар
Анабаптистерден басқа, тағы да радикалды реформациялық қозғалыстар анықталған. Әсіресе, радикалды реформацияны зерттеуші, жіктеуші Джордж Хантстон Уильямс, унитаризмнің алғашқы түрлерін (социниандар сияқты, сонымен қатар Микаил Сервет және поляк бауырлары) және көптеген христиандар қабылдаған Никеялық Христиантануды мойындамайтын басқа да бағыттарды радикалды реформацияның бір бөлігі деп санаған. Сервет пен Фауст Социн арқылы үштікке қарсылық көріне бастады.
In addition to the Anabaptists, other Radical Reformation movements have been identified. Notably, George Huntston Williams, the great categorizer of the Radical Reformation, considered early forms of Unitarianism (such as that of the Socinians, and exemplified by Michael Servetus as well as the Polish Brethren), and other trends that disregarded the Nicene Christology still accepted by most Christians, as part of the Radical Reformation. With Servetus and Faustus Socinus, anti Trinitarianism came to the foreground.
Нанымдар
Бұл қозғалыстың наным-сенімдері Сенушілер шіркеуінің наным-сенімдерімен сәйкес келеді. Католиктерден және Магистерлік лютерандық және реформацияланған (Звинглиандық және кальвинистік) протестанттық қозғалыстардан өзгеше, Радикалды Реформацияның кейбір өкілдері "көрінетін шіркеудің" "көрінбейтін шіркеуден" бөлек тұратындығы туралы идеядан бас тартты. Осылайша, шіркеу тек Иса Мәсіхке иман келтіріп, осыны ересектерге шомылдыру арқылы дәлелдеген, шағын ғана сенушілер қауымынан тұрды, бұл "сенушілер шомылдыруы" деп аталды. Магистерлік реформаторлар католик шіркеуінің білімді элитасын өздерінің білімді элитасымен алмастыруды көздесе, радикалды протестанттық топтар "шіркеу" институтының билігін, көбінесе, Киелі кітапқа қайшы деп санап, толығымен мойындамады. Алғашқы христиандықты іздеу одан әрі жалғасқанда, христиандықтың алғашқы ғасырларындағы шіркеу мен Рим империясы арасындағы шиеленістің қалыпты жағдай екендігі, шіркеутің мемлекеттік сакрализммен байланыспауы, нағыз шіркеудің әрқашан қуғынға ұшырауы және Константин I-нің дінге келуі таза христиандықтан бұрғын жасаған Ұлы тайып кету болды деген пікірлер айтылды.
The beliefs of the movement are those of the Believers' Church. Unlike the Catholics and the more Magisterial Lutheran and Reformed (Zwinglian and Calvinist) Protestant movements, some of the Radical Reformation abandoned the idea that the "Church visible" was distinct from the "Church invisible." Thus, the Church only consisted of the tiny community of believers who accepted Jesus Christ and demonstrated this by adult baptism, called "believer's baptism". While the magisterial reformers wanted to substitute their own learned elite for the learned elite of the Catholic Church, the radical Protestant groups rejected the authority of the institutional "church" organization, almost entirely, as being unbiblical. As the search for original Christianity was carried further, it was claimed that the tension between the church and the Roman Empire in the first centuries of Christianity was normative, that the church is not to be allied with government sacralism, that a true church is always subject to be persecuted, and that the conversion of Constantine I was, therefore, the Great Apostasy that marked a deviation from pure Christianity.