Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүкті әйелдің өзі жасаған, ресми медициналық жүйеден тыс аборт.
Abortion performed by a pregnant person themselves outside the recognized medical system
Өзінен-өзі жасалатын аборт (немесе өзін-өзі басқаратын аборт, кейде өзінен-өзі жасалатын түсік деп те аталады) – жүкті әйелдің өзі, немесе медициналық көмексіз басқа біреулердің көмегімен жасалатын аборт. Бұл термин заңмен рұқсат етілген, кейде рецептсіз сатылатын дәрілермен клиникалық емес жағдайда жасалатын аборттарды да қамтиды, бірақ жүктілікті тоқтату үшін басқа, ықтимал қауіпті әдістерді қолдануға жасалатын тырысуларды да білдіреді. Мұндай амалдар әйелдердің денсаулығына қауіп келтіруі мүмкін. Өзінен-өзі жасалатын (немесе өзін-өзі басқарылатын) аборт көбінесе жүктіліктің басында (соңғы менструациядан бастап алғашқы сегіз аптада) жасалуға тырысады. Соңғы жылдары өзінен-өзі жасалатын аборттардың нәтижесінде аналардың өлімі мен денсаулығына келген зиянның айтарлықтай азаюы мизопростолдың (саудалық атауы "Cytotec") қолжетімділігінің артуымен байланысты. Бұл дәрі – синтетикалық простагландин E1, арзан, кеңінен қолжетімді және көптеген мақсаттарда қолданылады, соның ішінде босанғаннан кейінгі қан кетуді емдеу, асқазан жарасын емдеу, жатыр мойнын дайындау және босануды стимуляциялау. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) жүктіліктің 12 аптасына дейін аборт жасау үшін мизопростолды қолданатын екі схеманы ұсынды: мифепристон мен мизопростолды стандартталған схема және тек мизопростолды қолдану схемасы. Мизопростолды жеке қолдану жүктілікті тоқтатуда 83%-ға дейін тиімді, бірақ мифепристонмен бірге қолданғанда тиімділігі артады.
A self induced abortion (also called a self managed abortion, or sometimes a self induced miscarriage) is an abortion performed by the pregnant woman herself, or with the help of other, non medical assistance. Although the term includes abortions induced outside of a clinical setting with legal, sometimes over the counter medication, it also refers to efforts to terminate a pregnancy through alternative, potentially more dangerous methods. Such practices may present a threat to the health of women. Self induced (or self managed) abortion is often attempted during the beginning of pregnancy (the first eight weeks from the last menstrual period). In recent years, significant reductions in maternal death and injury resulting from self induced abortions have been attributed to the increasing availability of misoprostol (known commercially as "Cytotec"). This medication is a synthetic prostaglandin E1 that is inexpensive, widely available, and has multiple uses, including the treatment of post partum hemorrhage, stomach ulcers, cervical preparation and induction of labor. The World Health Organization (WHO) has endorsed two regimens for abortion up to 12 weeks of pregnancy using misoprostol: a standardized regimen of mifepristone and misoprostol and a regimen of misoprostol alone. The regimen with misoprostol alone has been shown to be up to 83% effective in terminating a pregnancy but is more effective combined with mifepristone.
Сыналған әдістер
Әйелдер жүктілікті өздігінен тоқтату (немесе шақыру) үшін көптеген әдістерді пайдалана алады. Кейбіреулері қауіпсіз және тиімді болса, ал енді біреулері әйелдің денсаулығына зиян келтіруі мүмкін және/немесе жүктілікті тоқтатуда нәтижесіз болуы мүмкін.
Women can use many different methods to self manage (or self induce) an abortion. Some are safe and effective, while others are dangerous to the health of the woman and/or ineffective at terminating a pregnancy.
Мифепристон және/немесе мизопростол
Ғылыми тұрғыдан зерттелген жалғыз тиімді өздігінен түсік жасату әдісі – мифепристон мен мизопростолдың немесе тек мизопростолдың қосындысын қабылдау болып табылады. Кейбір елдерде бұл таблеткалар дәріханаларда рецептсіз сатылуы мүмкін, бірақ кейбір дәріханаларда қолдану жөнінде дұрыс нұсқаулар берілмейді. Латын Америкасында әйелдер 1980 жылдан бері тек мизопростолмен өздігінен түсік жасауды жүзеге асырып келеді. Әйелдердің таблеткалармен өздігінен түсік жасау тарихына Аргентинадағы Socorristas және Мексикадағы Las Libres сияқты жобалар кіреді. Басқа елдерде таблеткаларға қолжеткізуді жеңілдетуші, дұрыс қолдану туралы нұсқаулар беруші және эмоционалдық, логистикалық және/немесе қаржылық қолдау көрсететін "қауіпсіз аборт желілері" бар. Кейбір әйелдер мифепристон және/немесе мизопростол тапсырыс беру үшін Women on Web және Aid Access сияқты онлайн-платформаларды пайдаланады, жүктілікті тоқтатудағы тиімділігі мен қауіпсіздігі және қызметке қанағаттану туралы мәліметтер бар. Әйелдерге арналған түсік таблеткаларын қолдану туралы нұсқаулар Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) және Gynuity Health Projects веб-сайттарында кеңінен қолжетімді.
The only scientifically studied effective self induced abortion method is ingesting a combination of mifepristone and misoprostol or misoprostol alone. In some countries, these pills may be available over the counter in pharmacies, although some pharmacies do not provide accurate instructions on use. In Latin America, women have reported self inducing abortions with misoprostol alone since the 1980s. The history of women self managing abortion with pills includes projects such as the Socorristas in Argentina and Las Libres in Mexico. Other countries have "safe abortion hotlines", which facilitate access to pills, provide instructions on proper use of the pills, and provide emotional, logistical, and/or financial support. Some women use online abortion pill help services such as Women on Web and Aid Access to order mifepristone and/or misoprostol, with reported effectiveness and safety in pregnancy termination and satisfaction in the service. Instructions on abortion pill use are widely available on the websites of the World Health Organization (WHO), Gynuity Health Projects,
Бірінші триместрдегі медициналық түсік жасау өте қауіпсіз және тиімді. Дәрілік түсік жасаудың жанама әсерлеріне жатырдың спазмдары және ұзақ қан кету жатады, ал жиі кездесетін жанама әсерлеріне – жүрек ауруы, құсу және диарея кіреді. Өзімен-өзі таблетка қолданатын әйелдердің көпшілігіне ультрадыбыстық тексеру немесе дәрігер қажет емес, бірақ жүктілік жатыр сыртында емес екеніне көз жеткізу үшін дәрігерге қаралу ұсынылуы мүмкін. Кейбір зерттеулер дәрілік түсік жасауға еркін қолжеткізу – қоғамдық денсаулық, адам құқықтары және репродуктивтік құқықтың маңызды принципі екенін көрсетеді.
First trimester medical abortion is highly safe and effective. The side effects of medication abortion include uterine cramping and prolonged bleeding, and common side effects include nausea, vomiting and diarrhea. The majority of women who use abortion pills on their own do not need an ultrasound or a clinician, although one may be recommended to ensure that the pregnancy is not ectopic. Some studies argue that unfettered access to medication abortion is a key tenet of public health, human rights, and reproductive rights.
Дене жарақаты, шөптер және басқа заттар
Өздігінен түсік жасау әдістері әлем бойынша әртүрлі болып келеді. Ең көп тіркелгендері: өсімдіктер мен шөптерді жеу, уытты заттарды ішу, жатырға дене күші қолдану арқылы жарақат келтіру, денеге физикалық зиян келтіру, жүктілікті аяқтау мақсатында алкоголь мен есірткі пайдалану, сондай-ақ, басқа да заттар мен қоспаларды ішу. Өсімдіктер, шөптер, дәрі-дәрмектер, алкоголь немесе басқа заттардың тиімділігін зерттеген ешқандай зерттеулер жоқ. Бұл әдістер жүкті әйелге жүктілікті тоқтатудан гөрі зиян келтіру ықтималдығы жоғары. Әйелдің денесіне немесе жатырына физикалық күш қолдану салдарынан дене жарақаттарының алдын алуға және тіпті өлімге әкелуі мүмкін, түсік жасауға емес.
Self induced abortion methods vary around the world. The most commonly recorded are ingestion of plants or herbs, ingesting toxic substances, causing trauma to the uterus, causing physical trauma to the body, using alcohol and drugs in an attempt to end the pregnancy, and ingesting other substances and mixtures. There are no known effectiveness studies for plants, herbs, drugs, alcohol, or other substances. These methods are more likely to cause bodily harm to the pregnant woman than to be effective in terminating a pregnancy. Causing physical trauma to a woman's body or uterus may also result in physical harm or even death to the woman instead of causing an abortion.
Ақындар
2019 жылға қарай әлемде шамамен 56 миллион аборт жасалды, оның 25 миллионын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) қауіпсіз емес немесе ең аз қауіпсіз деп санайды. ДДҰ ұсынған әдістерді оқытылған мамандар қолданса, аборт қауіпсіз деп есептеледі, егер осы екі талаптың біреуі ғана орындалса, қауіпсіздігі төмендейді, ал екеуі де орындалмаса, қауіпсіздігі ең төмен болады. Өздігінен жасалған аборт қолданылған әдістерге байланысты қауіпсіз немесе қауіпсіз болуы мүмкін. Өздігінен жасалған аборттың таралуын немесе деңгейін өлшеу қиын. 2018 жылы АҚШ-та 10 аборттың біреуі өздігінен жасалған деп есептелді. 2005-2012 жылдар аралығында Латын Америкасында қауіпсіз емес аборттан туындаған асқынулардың саны 31%-ға төмендеп, 1000-нан 7,7-ге дейін 5,3-ке дейін азайды. Зерттеушілер бұл Латын Америкасында мизопростолдың кеңінен қолжетімді болуымен байланысты болуы мүмкін деп санайды. 2019 жылдың соңында АҚШ-та өздігінен жасалған аборттардың саны артып келе жатыр деген хабарлар пайда болды, бұл бір жағынан консервативті саясаттың клиникалық абортқа қолжетімділікті шектеуі мүмкін деген қорқынысқа, екінші жағынан телемедицинаның медициналық бақылауы мен рецепттерінің, сондай-ақ пошта арқылы тапсырылатын дәрі-дәрмектердің қолжетімділігі мен ыңғайлылығының артуына байланысты.
as of 2019, an estimated 56 million abortions occurred worldwide, of which 25 million are considered by the WHO to be less safe or least safe. Induced abortion is considered safe when WHO recommended methods are used by trained persons, less safe when only one of those two criteria is met, and least safe when neither is met. Self induced abortions can be safe or unsafe depending on the methods used. It is difficult to measure the prevalence or rate of self induced abortions. as of 2018, in the United States, the estimate was that one in 10 abortions is self induced. While maternal morbidity and mortality from unsafe abortion has continued to increase due to population growth, in Latin America, from 2005 to 2012, there was a 31% decrease in the number of complications from unsafe abortion, from 7.7/1,000 to 5.3/1,000. Researchers believe that this may be due to the wide availability of misoprostol in Latin America. In late 2019, it was reported that rates of self induced abortion in the United States were rising, partly due to fears that more conservative policies would limit access to clinical abortion, and partly due to the increased availability and convenience of telehealth medical supervision and prescriptions and mail order drugs.
Тарих
Америка Құрама Штаттарында өздігінен түсік жасауға тырысу жиі тіркелген. 20 ғасырдың басында абортқа қарсы күрескен Маргарет Сэнгер өзінің автобиографиясында 1912 жылы осындай әрекеттен жарақат алған әйелге көмекке шақырылғанын жазды. "Нью-Йорк Таймс" газетіне жазған хатында гинеколог Уолдо Л. Филдинг:
The practice of attempted self induced abortion has long been recorded in the United States. Turn of the 20th century birth control advocate Margaret Sanger wrote in her autobiography of a 1912 incident in which she was summoned to treat a woman who had nearly died from such an attempt. In a letter to The New York Times, gynecologist Waldo L. Fielding wrote:
Чарльз Джуетт 1901 жылы "Акушерлік практикасы" атты кітап жазды. Онда ол: "Танси майы мен рута майына көптеген адамдар аборт жасау үшін сенеді, және олардың қолданылуынан болатын өлім жағдайларын күнделікті кездестіруге болады. Көп мөлшерде танси майы эпилепсияға ұқсас құрылыстарды тудыруы мүмкін дейді; жақында менің әріптесімнің бірі осындай жағдаймен кездесті", - деп жазды. 1994 жылғы "Анасыз: Заңсыз аборттан қалған мұра" деректі фильмінде Луис Герстли, доктор медицинасы, кейбір әйелдер тігіс инелерінен басқа, велосипед дөңгелектерінің спицаларын немесе қолшатырдың тіректерін қолданғанын айтты. "Олар металлдан жасалған, ұзын және жұқа кез келген нәрсені пайдаланатын", - деді ол. Ол мұндай процедураның жиі кездесетін салдарының бірі - бұл заттың жатырды тесіп, ішекті зақымдауы, содан кейін әйелдер перитонит пен инфекциядан қайтыс болуы екенін айтты. Кейін ол кейде калий перманганаты таблеткаларын қолданғанын айтты. Таблеткалар қынапқа енгізілген, онда қатты күйік болған, тіпті тіндерде тесік пайда болуы мүмкін. Оның сөзінше, таблеткалар жараны тігуге тырысқан дәрігерлерге қиындық туғызған, өйткені "тіндер майды тігуге ұқсас болған". Доктор Милдред Хансон 2003 жылғы "Таңдау дауыстары: Роу мен Уэйдке дейін аборт жасаған дәрігерлер" деректі фильмінде калий перманганаты таблеткаларын қолдану туралы да айтты. Ол: "Әйелдер қатты қан кетуге ұшырады, себебі бұл қынаптың үлкен тесіктерін ашты", - деді. Доктор Дэвид Рубен Африканың көптеген әйелдері өздігінен түсік жасау үшін ағаштан жасалған "аборт таяғын" қолданатынын айтады, және олар көбінесе оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізеді. 1968 жылы жүргізілген зерттеуде АҚШ-та жылына 500 мыңнан астам заңсыз аборт жасалғаны анықталды, олардың бір бөлігі әйелдердің өздері жасаған. Зерттеу көрсеткендей, өздігінен түсік жасау салдарынан қайтыс болған әйелдердің саны, басқа біреу жасаған аборттан қайтыс болғандардан көп болған. 1979 жылғы зерттеуде өздігінен түсік жасауға тырысқан көптеген әйелдер ауруханаға түсік тастаған немесе спонтанды түсік тастаған деген сылтаумен жатқызылғаны белгілі болды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бағалауынша, әлемде әлі де жылына шамамен 25 миллион қауіпсіз емес аборт жасалады. Аналардың өлімінің 4,7%-дан 13,2%-ы қауіпсіз емес аборттан туындайды. Осы өлім-жұлымның және мүгедектіктің барлығын жыныстық білім беру, отбасылық жоспарлау және қауіпсіз аборт қызметтерін ұсыну арқылы болдырмауға болады.
Charles Jewett wrote The Practice of Obstetrics in 1901. In it, he stated, "Oil of tansy and oil of rue are much relied on by the laity for the production of abortion, and almost every day one may read of fatal results attending their use. Oil of tansy in large doses is said to excite epileptiform convulsions; quite recently one of my colleagues met such a case in his practice." In the 1994 documentary Motherless: A Legacy of Loss from Illegal Abortion, Louis Gerstley, M. D., said that, in addition to knitting needles, some women would use the spokes of bicycle wheels or umbrellas. "Anything that was metal and long and thin would be used," he stated. He stated that a common complication from such a procedure was that the object would puncture through the uterus and injure the intestines, and the women would subsequently die from peritonitis and infection. Later in the film, he mentioned that potassium permanganate tablets were sometimes used. The tablets were inserted into the vagina where they caused a chemical burn so intense that a hole may be left in the tissue. He claimed the tablets left the surrounding tissue in such a state that doctors trying to stitch up the wound couldn't do so because "the tissue was like trying to suture butter." Dr. Mildred Hanson also described the use of potassium permanganate tablets in the 2003 documentary Voices of Choice: Physicians Who Provided Abortions Before Roe v. Wade. She said, "the women would bleed like crazy because it would just eat big holes in the vagina." Dr. David Reuben mentions that many African women use a carved wooden "abortion stick" to induce, which has often been handed down. A study concluded in 1968 determined that over 500,000 illegal abortions were performed every year in the United States, a portion of which were performed by women acting alone. The study suggested that the number of women dying as a result of self induced abortions exceeded those resulting from abortions performed by another person. A 1979 study noted that many women who required hospitalization following self induced abortion attempts were admitted under the pretext of having had a miscarriage or spontaneous abortion. WHO estimates that approximately 25 million abortions continue to be performed unsafely each year. and between 4.7% – 13.2% of all maternal deaths can be attributed to unsafe abortion. Almost every one of these deaths and disabilities could have been prevented through sexual education, family planning, and the provision of safe abortion services.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та мамандар өздігінен түсік жасатудың медициналық тұрғыдан қауіпсіз, бірақ заң тұрғысынан тәуекелді екенін хабарлайды. 1973 жылғы Жоғарғы Соттың Roe v. Wade шешімі, 2022 жылғы Dobbs v. Jackson Women's Health Organization ісінде күшін жойғаннан кейін, АҚШ-та абортқа қол жеткізуді жеңілдетті. Дегенмен, онлайн немесе медициналық емес жолдармен таблеткалар арқылы аборт жасаған әйелдер тұтқындалу қаупіне тап болуы мүмкін. АҚШ-та өздігінен түсік жасағандығы үшін әйелдерді сотқа тарту жиі кездеспейді. Алайда, АҚШ-та онлайн тапсырыс берген таблеткалармен жүктілігін өздігінен тоқтатуы үшін бірнеше адам тұтқындалды, олардың ішінде Пурви Патель, Дженни Линн МакКормак және Кенлиссиа Джонс болды. Бұл әйелдер өздігінен түсік жасатуды тікелей қылмыстық санайтын заңдар, ұрыққа зиян келтіруді қылмыстық санайтын заңдар, өздігінен түсік жасаған адамдарға қатысты қолданылған қылмыстық аборт заңдары және басқа да заңдық негіз табылмаған жағдайларда қолданылған түрлі заңдар бойынша сотталды. 2022 жылы Техас штатының Лизелл Эррерасына "өздігінен түсік жасау арқылы адам өліміне себеп болды" деген айып тағылды. Ол өзі аборт жасаған ба, әлде басқа біреуге көмектескен бе, әлі анық емес. Техас университетінің заң профессоры Стивен Влэдек атап өткендей, штат заңдары ананы өз баласын түсік жасаған үшін қылмыстық жауапкершілікке тартпайды. 2022 жылдың 10 сәуірінде Техас округінің прокуроры кісі өлтіру айыбын тоқтату туралы мәлімдеді. 2019 жылға дейін жеті штат өздігінен түсік жасатуды тікелей қылмыстық санайтын заңдарға ие, 11 штат жүкті әйелге тиісті бостандық бермейтін ұрыққа зиян келтіруді қылмыстық санайтын заңдарға ие, ал 15 штат өздігінен түсік жасаған әйелдерге қолданылатын қылмыстық аборт заңдарына ие. Ұлттық заңгерлер гильдиясы мен Американдық медицина қауымдастығы өздігінен түсік жасатуды қылмыстық етуді айыптайтын резолюциялар қабылдады.
In the United States, experts report that self induced abortion can be medically safe but legally risky. The 1973 Supreme Court decision Roe v. Wade, which was overturned in the 2022 case Dobbs v. Jackson Women's Health Organization, made abortion more readily available throughout the U. S., yet women who have abortions with pills ordered online or through non clinical means may face risk of arrest. It is not common for women in the United States to be charged for the crime of self inducing an abortion. However, a small number of people in the U. S. have been arrested for ending their own pregnancies with pills ordered online, including Purvi Patel, Jennie Linn McCormack, and Kenlissia Jones. These women were prosecuted under a variety of laws including laws directly criminalizing self induced abortions, laws criminalizing harm to fetuses, criminal abortion laws misapplied to people who self induce, and various laws deployed when no other legal authorization could be found. In 2022, Lizelle Herrera of Texas was charged with murder after the authorities alleged that she caused "the death of an individual by self induced abortion". It was unclear whether she had an abortion herself or helped someone else with it. According to University of Texas law professor Stephen Vladeck, the state law exempts the mother from criminal homicide charges for aborting her own child. On 10 April 2022, the district attorney of Texas announced that the murder charges would be dismissed. As of 2019, there are seven states with laws directly criminalizing self induced abortion, 11 states with laws criminalizing harm to fetuses that lack adequate exemptions for the pregnant woman, and 15 states with criminal abortion laws that could be applied to women who self induce an abortion. Both the National Lawyers Guild and the American Medical Association passed resolutions condemning the criminalization of self induced abortion.