Бұрхан әд-Дин Кермани – 15 ғасырдағы парсы дәрігері, Темұрлан немересі Ұлықбектің сарай дәрігері. Керман қаласында туып өскен, ата-анасы да дәрігер болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парсы дәрігері
Persian physician
Бурхан уд Дин Кермани немесе Бурхан әл Дин Нафис ибн ‘Ивад әл Кирмани – 15 ғасырдағы Керман қаласынан шыққан парсы дәрігері. Ол 1409-1449 жылдар аралығында Самарқанды билеген Тамерланның немересі, Улуғ Бектің сарай дәрігері болды.
Burhan ud Din Kermani or Burhān al Din Nafīs ibn ‘Iwad al Kirmanī was a 15th century Persian physician from Kerman. He was court physician to Ulugh Beg, the grandson of Tamerlane and the governor of Samarqand from 1409 to 1449.
Өмір
Кирмани Керман қаласында дүниеге келген. Оның әкесі және басқа да ата-бабалары белгілі дәрігерлер болған. Ол Керман қаласында медициналық білімін аяқтап, сонда дәрігер болып жұмыс істеді. Оның даңқы мен байлығы соншалықты зор болғандықтан, Тимурид әмірі Улуғбек оны Самарқанға шақырып, жеке дәрігері етіп тағайындады. Самарқанда тұрған кезінде ол медицина туралы бірнеше кітап жазды, олардың кейбіреулерін Керманға оралғаннан кейін аяқтады. Ол онда студенттерге медицина сабақтарын беріп, көптеген кітаптар жазды. Ол Нафиси/Нафиси/Нафисси әулетінің арғы тегі. 1424 жылы Кирмани Нажиб әл-Дин әл-Самранқандидің медициналық жинағына жазған түсіндірмесін Улуғбекке арнады, ал 1437 жылы ол қайтадан Улуғбекке Ибн Синаның «Медицина каноны» туралы танымал түсіндірмесін сыйлады. Кирманидің Нажиб әл-Дин әл-Самранқандидің еңбегіне жазған түсіндірмесі өте танымал болғандықтан, оған түсініктемелер жазылды, ол парсы тіліне аударылып, 18 ғасырда Муким Арзани оны кеңейтті. Ол ежелгі Парсыда «Жүрек-өкпе реанимациясын» (ЖӨР) «күшті қимылдар мен кеуде кеңеюі» (тыныс алуды қозғау және қолдау үшін) және «кеуденің сол жағын қысу» (жүрек қысымымен тең) комбинациясы ретінде алғаш сипаттаған адам. Ол 1449 жылы қайтыс болды.
Kirmani was born in Kerman. His father and other ancestors were renowned physicians. He finished his medical education in Kerman and worked as a physician there. His fame and fortune were so vast that Ulugh Beg, a Timurid king, requested his presence in Samarqand, and made him his special physician. During his stay in Samarqand, he wrote a number of books about medicine, some of which took so long that he finished them after he returned to Kerman. There, he taught medicine to students and wrote many books. He is an ancestor to the Naficy/Nafisi/Nafissi family. In 1424, Kirmani dedicated to Ulugh Beg his commentary on the medical compendium of Najib al Din al Samarqandi, and in 1437 he again dedicated to Ulugh Beg his popular commentary on The Canon of Medicine of Avicenna. Kirmani's commentary on Najib al Din al Samarqandi's treatise was so popular that commentaries were written on the commentary, and it was translated into Persian and amplified by Muqim Arzani in the 18th century. He is the first to describe "Cardiopulmonary Resuscitation" (CPR), in ancient Persia, as a combination of "strong movements and massive chest expansion" (for induction and support of breathing), and "compression of left side of the chest" (equivalent of cardiac compression). He died in 1449.
Оның шығармалары
1. Ибн Синаның "әл Тибб" кітабына жазған "Шарх Муджаз әл Канун", ол 841 жылы араб тілінде аяқталған. 2. "Шарх әл Асбаб ва әл Алама", араб тілінде жазылған. 3. Гиппократтың "Китаб әл-Фусул" кітабына жазған "Шарх әл-Амрад әл-Жузия", араб тілінде жазылған.
1. Sharh Mujaz al Qanun li Ibn Sina fi al Tibb, which he completed in 841 H. E., written in Arabic. 2. Sharh al Asbab wa al 'Alamat, written in Arabic. 3. Sharh al Amrad al Juz'iyah of Hippocrates' Kitab al Fusul, written in Arabic.