Америкадағы еврей тілінің алғашқы ұстазы: Юда Монис өмірі мен еңбектері
Judah Monis
Жүда Монис – Солтүстік Америкадағы иврит тілінің алғашқы оқытушысы, Гарвардта сабақ берген, тұңғыш иврит оқулығын жазған. Дінінен бас тартып, даулы тұлға болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джуда Монис (4 ақпан 1683 – 25 сәуір 1764) – Солтүстік Америкадағы еврей тілінің алғашқы жоғары оқу орнының оқытушысы, 1722 жылдан 1760 жылға дейін Гарвард колледжінде сабақ берді және Солтүстік Америкада жарық көрген алғашқы еврей тілі оқулығының авторы. Монис американдық колониялардағы жоғары білім алған алғашқы еврей болды. Оның христиан дініне өтуі яһудилер мен христиандар арасында қырқыс пікір-таластарға себеп болды.
Judah Monis (February 4, 1683April 25, 1764) was North America's first college instructor of the Hebrew language, teaching at Harvard College from 1722 to 1760, and authored the first Hebrew textbook published in North America. Monis was also the first Jew to receive a college degree in the American colonies. His conversion to Christianity made him a figure of some controversy to both Jews and Christians.
Ерте өмір
Монис Италияда немесе Барбария мемлекеттерінде бұрынғы португалдық конверсолар отбасында дүниеге келді және Ливорно, Италия мен Амстердамдағы еврей академияларында білім алды. Амстердамда 1707 жылы ол Исаак Барух Розаның қызы Ханаға үйленді, және олардың Исаак есімді ұлдары дүниеге келді, ол бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Шамамен бір жыл өткен соң, оның әйелі Хана қайтыс болды, және Яһуда жалғыз қалды. 1715 жылы ол Нью-Йоркке (АҚШ) аттанды. Мұрағаттарда көрсетілгендей, Монис Ямайка мен Нью-Йорктегі еврей қауымдарына кітап оқыған.
Monis was born into a family of former Portuguese conversos in Italy or the Barbary States, and was educated at Jewish academies in Livorno, Italy and Amsterdam. In Amsterdam, in the year 1707, he married Hana, daughter of Isaac Baruch Rosa, and they had a baby boy, Isaac, who died after a few months. Approximately a year after that, his wife Hana died and Judah was now alone. During the year 1715, he left for New York, USA. Records show that Monis read for Jewish congregations in Jamaica and New York,
Гарвардта
Кембридждегі Гарвард колледжінде Монис 1720 жылы өнер магистрі дәрежесін алды, бұл американдық колонияларда еврейдің колледж дипломын және құрметті диплом алған алғашқы жағдайы болды. Бітіру рәсімі ретінде Монис "Еврей тілінің грамматикасы" деген атпен еврей грамматикасын жазды және 1720 жылы қолмен жазылған нұсқасын Гарвард корпорациясына "күдіксіз қарау үшін" ұсынды. Ғалымның Киелі кітапты түпнұсқа тілдерінде зерттеуі керек деген жалпы қабылдауға сәйкес, Гарвардтың барлық жоғары сынып студенттері еврей тілін оқуға міндетті болды. Осы ғасырдың соңында Езра Стайлз Йельде де ұқсас саясатты енгізді. Бұл қиын және жағымсыз курс ретінде қарастырылды, себебі қолжетімді оқулық болмады. 1722 жылдың 30 сәуірінде корпорация "Джуда Монис мырзаны еврей тілінің оқытушысы" етіп бекітуге дауыс берді, бұл Америкадағы алғашқы мұндай лауазым болды. Оған екі жылға жылына 50 фунт жалақы берілді. Монис өзінің қолмен жазылған грамматикалық нұсқаулығын пайдалана берді, бірақ баспа машиналарында еврей шрифтінің болмауы әрбір студенттің бүкіл мәтінді қолмен көшіруін қажет етті, бұл бір айға дейін созылатын ұнамайтын жұмыс еді. Монис Гарвардты Лондоннан еврей шрифтін импорттауға көндірді, ал 1735 жылы Гарвардтан алған қарызбен Бостондық Джонас Грин оқулықтың мың данасын басып шығарды, бұл Солтүстік Америкада басылған алғашқы еврей оқулығы болды. Монис кітаптарды өзінің Кембридждегі үйінен сатты, және ол келесі 25 жыл бойы барлық Гарвард студенттері үшін міндетті оқулық болды. Америкалық еврей тарих қоғамы басылған кітаптардың екі данасын, сондай-ақ қолмен жазылған нұсқаның біреуін сақтайды.
At Harvard College in Cambridge Monis received his Master of Arts in 1720, marking the first time a Jew had received a college degree in the American colonies and to receive an Honorary degree. As part of his graduation, Monis wrote a Hebrew grammar, entitled A Grammar of the Hebrew Tongue, and in 1720 submitted a handwritten copy to the Harvard Corporation for its "judicious perusal." According to the general assumption that a scholar should be able to study the Bible in its original languages, all upperclassmen at Harvard were required to study Hebrew. A similar policy was to be instituted at Yale by Ezra Stiles later in the century. This was regarded as a difficult and unpleasant course, one reason for this being that there was no textbook available. On April 30, 1722, the corporation voted "That Mr. Judah Monis be approved instructor of the Hebrew Language," the first such position in America. He was also granted a salary of 50 pounds a year for two years. Monis continued to use his handwritten grammar manual, but the unavailability of any Hebrew type for printing presses required that each student copy the entire text by hand, an unpopular job which took up to a month. Monis finally persuaded Harvard to import Hebrew type from London, and in 1735, with a loan from Harvard, Bostonian Jonas Green published a thousand copies of the textbook, the first Hebrew textbook printed in North America. Monis sold the books himself out of his Cambridge home, and it was a required text for all Harvard students for the ensuing 25 years. The American Jewish Historical Society possesses two copies of the printed books, as well as one of the handwritten copies.