Кіріспе

Джеймс I билік құрған кезеңдегі ағылшын сәулеті

Якобин стилі – Англиядағы Ренессанс сәулетінің екінші кезеңі, ол Елизавета стилінен кейін дамыды. Ол король Джеймс VI және I-нің есімімен аталады және оның билігімен (1603–1625 жылдары Англияда) байланысты. Джеймс билікке келген кезде сәулетте стильдік өзгеріс болған жоқ, өйткені Елизавета дәуіріндегі тенденциялар өз дамуын жалғастырды. Алайда, 1625 жылы оның қайтысы итальяндық ықпалмен, Иниго Джонс бастаған, классикалық сәулетке қарай маңызды өзгеріске алып келді. Осы стиль кейде Стюарт сәулеті немесе ағылшын бароккосы деп аталады (бірақ соңғы термин кейінірек басталған деп есептелуі мүмкін). Корольдік сарайдағылар үлкен, әсем үйлер салуды жалғастырды, тіпті Джеймс Елизаветаға қарағанда өзінің елді аралау сапарларына аз уақыт бөлді. Фламанд және неміс солтүстік манеризмнің ықпалы күшейді, бұл стильді енді бұрынғыдай кітаптардан емес, шақырылған шеберлер мен суретшілер орындайтын болды. Жаңа шіркеулердің салынуы өте шектеулі болды, бірақ ескі шіркеулерге көптеген өзгерістер енгізілді және көптеген діни емес ғимараттар салынды.

Сипаттамалары

Шотландия королі Джеймс VI (сонымен қатар 1603-1625 жылдар аралығында Англия королі Джеймс I), жаңа ғылымның ізбасары, Ренессанс мотивтерін алғаш рет еркін формада қабылдады, бұл мотивтер Италиядан тікелей емес, неміс және фламанд шеберлері арқылы Англияға жетті. Елизавета дәуірінің дизайн ережелері сақталғанымен, жоспарында да, көтеріңкілігінде де формалды дизайн тұрақты және біртілді қолданылды. Бағаналар мен пилястрлар, дөңгелек аркадалар және ашық қоршаулары бар жалпақ шатырлар кеңінен қолданылды. Бұл және басқа классикалық элементтер нағыз классикалық тазалық емес, еркін және фантастикалық стильде пайда болды. Олармен бірге Елизавета дәуірінің дизайнына тән призмалық рустикация және орамалар, баулар мен ромб тәрізді әшекейлік бөлшектері де үйлестірілді. Бұл стиль жиһаз дизайны мен басқа да сәндік өнерге әсер етті.

Тарих және мысалдар

Классикалық тәртіптердің көшірмелері Елизавета I патшайымның тұсында ағылшын сәулетіне енген, көбінесе Джон Шуттың 1563 жылы жарық көрген «Архитектураның бірінші және басты қағидалары» кітабына негізделген, ал 1579 және 1584 жылдары одан тағы екі басылым жарық көрді. 1577 жылы, Волатон Холлдың құрылысы басталуға үш жыл қалғанда, Ханс Вредман де Врис Антверпенде тәртіптердің үлгі кітабын шығарды. Автор Витрувийдің тәртіптерді сипаттауына сүйенгенімен, оларды бейнелеуде де, өз ұсыныстарында да еркіндік танытты. Бұл ұсыныстар өте әдепсіз болғандықтан, тіпті автордың өзі шіркеу канонынан хат жариялауға мәжбүр болды, онда оның архитектуралық жобалары дінге қарсы емес екені айтылды. Осындай басылымдар Якоб стилі сәулетінің формаларын бұрмалауына және алғаш рет Волатон Холлда (1580), Брамшилл үйінде, Гэмпширде (1607–1612) және Кенсингтондағы Голланд үйінде (1624) пайда болған белдеулік әшекейлер мен тесіктелген қырыштардың енгізілуіне себеп болды. Олардың көпшілігі орталық ошағы бар қарапайым зал және қонақ бөлмесінен тұратын үйлер болды, бұл британдық сәулеттің ерте Елизавета дәуірінен бергі ерекшелігі, ағаштан жасалған каркас, төменгі қабаты төмен және жоғарғы қабатында ашық қабырғалары бар, ал кеңістік сақтау үшін пайдаланылды. Майлс Стэндиш пен Джон Алденге тиесілі үйлердің археологиялық қалдықтарын 19-шы және 20-шы ғасырдың ортасында Плимут портынан бері орналасқан Массачусетс штатының Даксбери қаласында зерттеулер нәтижесінде, бастапқы үйлердің өте тар және кішкентай болғаны анықталды, олардың орташа ұзындығы шамамен қырық фут, ал ені он бес фут болды. Бұл көрсеткіштер ағылшын қарапайым халықтың (әсіресе, еоман және шағын фермерлердің) үйлерінің өлшемдерімен сәйкес келеді, бұл туралы Якоб дәуірінің сақталған салық тізімдері куәлік етеді. Америкадағы түпнұсқа Якоб стилі архитектурасының мысалдары: Барбадостағы Drax Hall Great House және St. Nicholas Abbey, сондай-ақ Вирджиния штатының Surry округіндегі Бэконның қамалы. 19-шы ғасырда Якоб готикасы немесе «Якобетан» стилі қысқа мерзімге танымал болды. Тамаша мысалдар – Кокс Холл, Уильямс Холл және Медбери Холл, олар Нью-Йорк штатының Женева қаласындағы Хобарт колледжінің төртбұрышының батыс және солтүстік жақтарын құрайды. Басқа да көрнекті колледж үлгілері Флорида университеті мен Флорида штаты университеті, екеуі де Уильям Август Эдвардс жобалаған.