Кіріспе

Венесуэлалық инженер Хосе Гонсалес Ландер (13 қараша 1933 – 18 қаңтар 2000) – Венесуэланың Каракас қаласында туған инженер. Ол 1966 жылдан 1997 жылға дейінгі трица жылдан астам кезеңде Каракас метрополитенін жоспарлау, жобалау және құрылысын басқарғаны үшін танымал.

Ерте өмір

Хосе Октавиано Гонсалес Ландер Каракастың Ла Пастора ауданында бухгалтер Октавиано Гонсалес Бенатюльдің (1901-1948) және Жозефина Ландер Фернандестің (1902-1994) отбасында дүниеге келген. Жозефина президент Рауль Леонидің әйелі, бірінші леди Менка де Леонидің туысы болды. Гонсалес Ландердің адвокат Альфредо есімді інісі және Мария Жозефина есімді сіңлісі болды. 1948 жылғы қаңтарда ол 14 жасында әкесі инсульттан қайтыс болды. Ол Эскуэла Эксперименталь Венесуэла (бастауыш мектеп) және Лисео Андрес Белло (орта мектеп) мектептерін 1950 жылы бітірді.

Мемлекеттік қызмет

Гонсалес Ландер мырза өмірін мемлекеттік қызметке арнады. Ол инженерлік мектепте бірінші курсқа студент болып оқып жүрген кезінде инженер-ассистент болып жұмыс істеген. 1958 жылы Каракастағы Венесуэланың Орталық университетінен (Universidad Central de Venezuela) азаматтық инженер мамандығы бойынша бітірген. Оның бітіруі генерал Маркос Перес Хименестің диктатурасының соңғы жылдарындағы студенттік наразылықтарға байланысты екі жылға кешікті. Венесуэла үкіметі оған Массачусетс технология институтының аспирантурасына оқуға стипендия берді, онда ол көлік инженериясы және экономикасы саласын терең зерттеді. Венесуэлаға оралғаннан кейін Гонсалес Ландер Мемлекеттік жұмыстар министрлігінің Көліктік жоспарлау кеңсесіне тағайындалды, онда ол болашақ Каракас метро жүйесінің негізін қалады – қаланың шығыс және батыс бөліктерін байланыстыратын 20 шақырымдық жер астындағы қос рельсті теміржол желісі. Бұл жобаны жүзеге асыру үшін қоғамдық қолдауға 10 жылға жуық уақыт кетті. 1974 және 1977 жылдар аралығында, президент Карлос Андрес Перестің бірінші әкімшілігінің басында ол Жолдар бас директоры ретінде вице-министр міндетін атқарды. 1970 жылдардағы мұнай өрісінің нәтижесінде Каракастың қарқынды өсуі қалалық жол желісінің мүмкіндіктерін шектеді және заманауи тас жолдардағы автомобиль қозғалысының хаостық жағдайына байланысты жылдам транзит жүйесінің қажеттілігі айқын болды. Президент Перес үкіметі осы күрделі жобаның құрылысына толыққанды саяси және қаржылық қолдау көрсетуге шешім қабылдады. Бұл іске жетекшілік етуге Хосе Гонсалес Ландер таңдалды, ол 1977 жылы «Каракас метрополитені» анонимді компаниясын құрды – жүйенің құрылысын жоспарлап, іске асыратын және аяқталғаннан кейін оны пайдалануға беретін тәуелсіз мемлекеттік кәсіпорын (американдық транзиттік басқармасына ұқсас). Бұл елде 1960 жылдары Гури су электр стансасының құрылысы басталғаннан бергі ең ауқымды инфрақұрылымдық жобалардың бірі болды. Бірінші кезеңнің құрылысы өте сәтті аяқталды және 1983 жылдың 2 қаңтарында жолға шықты. Жобаның табысы Гонсалес Ландер мен оның командасының техникалық және басқарушылық шеберлігіне байланысты болды. Көптеген мемлекеттік жобалар нашар басқару және сыбайлас жемқорлық салдарынан тоқтап қалатын елде, Каракас метрополитені және Гонсалес Ландер мырза үлгі алуға лайық болды. Компанияны басқарған 20 жыл ішінде Гонсалес Ландер бірінші желінің және екі тармағының құрылысын қадағалады (Каракас метро станцияларының тізімін қараңыз). Оның басқаруымен аяқталған соңғы теміржол желісі 1994 жылы (3-желі) пайдалануға берілді, сонымен қатар ол 1 және 2-желілердегі ескірген вагондарды жаңалауды бастады. Компанияның табысы жүйенің жұмыс істеуі кезінде метро қызметінің тиімділігін көшірген және барлық жолаушылардың мақтауына ие болған қоректендіруші автобустар желісін құру арқылы жалғасты. Бұл қаладағы жоғары сыйымдылыққа ие автобустардың орталықтан басқарылатын жалғыз желісі болды, онда сол уақытқа дейін жеке меншікке тиесілі «житнейлер» жүріп келді. Оның өкілеттігі кезінде компания жүйенің болашақ дамуына негіз салды, 2010 жылға арналған кеңейту бағдарламасын жасады, ол екі қосымша метро бағытын және екі қолданыстағы желінің ұзартылуын қамтыды. Гонсалес Ландер 1997 жылы зейнеткерлікке шығып, өзі құрған компанияның құрметті президенті атағын алды.

Халықаралық

Гонсалес Ландер Венесуэланың делегацияларын қоғамдық көлік және қала құрылысы саласындағы көптеген халықаралық ұйымдарда басшылық етіп, көп саяхаттады. 1974-1979 жылдары ол Панамерикандық автомобиль жолдары конгресінің Атқару комитетіне төрағалық етті. 1980 жылдың қазан айында Гонсалес Ландер Америкадағы көлік жүйелерін қарастыру жөніндегі панельге қатысуға шақырылды, оны Eno Transportation Center ұйымдастырды. Оның басшылығымен Каракас метрополитені Латын Америкалық метрополитендер мен жер асты жолдары қауымдастығын (ALAMYS) құруға көмектесті, оның алғашқы конференциясы 1986 жылы Каракаста өтті. Ол сондай-ақ Халықаралық қоғамдық көлік қауымдастығының (UITP) белсенді мүшесі болды, онда ол Атқару комитетінің мүшесі және түрлі шараларда қонақ спикер ретінде қатысты.

Таныс алу

Гонсалес Ландер кәсіби мансабында көптеген наградалар алды, оның ең маңыздылары – Венесуэла үкіметінен Франсиско де Миранда ордені және Либертадор ордені; Франция үкіметінен Құрмет Легионы ордені; Италия үкіметінен Италия Республикасының Еңбегі үшін ордені; және Нидерланды королевасы Беатрикс қолдарынан алған Оранж-Нассау орденінің командирі.

Жеке өмір

Отбасы мен жақын достары оны бала кезінде "Пепито" деп лақаптап шақыратын. 1960 жылы ол Каракаста Мария Изабель Маркано Каминоға үйленді және екі баласы болды. Ол аспирантурада оқыған кезеңін қоспағанда, отбасы әрқашан Каракаста тұрды. Гонсалес Ландердің сурет салу қабілеті де жоғары болған. 18 жыл бойы ол ондаған майлы бояумен салған картиналар жасады, көбінесе олар ХХ ғасырдың басындағы Каракастың қалалық көріністерін және отбасы мүшелерінің көптеген портреттерін бейнелейтін. Көптеген достары мен әріптестері оның 1971 жылғы ақырғы сары түсті VW қоңызын әдемі есте сақтайды, ол демалыс күндері онымен қаланың айналасын аралап жүрген. Алпыс жасқа келгенде денсаулығы нашарлап, бұл көп жыл бойы темекі шегудің салдарынан болды. Ол 2000 жылдың 18 қаңтарында 66 жасында Каракаста қайтыс болды.

Мұра

1998 жылғы 2 желтоқсанда Каракас қаласы "Инженер Хосе Гонсалес Ландер" Батыс автобус терминалын ашты, ол орналасқан жеріне байланысты "Ла Бандера" деп кеңінен танымал. Оның құрметіне метроның операциялық басқару орталығы мен оқу орындарын қамтитын ғимарат "Хосе Гонсалес Ландер" деп аталды. 2000 жылғы 22 маусымда Каракастың Колинас-де-Белло-Монте ауданындағы балалар саябағына Хосе Гонсалес Ландер есімі берілді. Барута муниципалитетінің мэрі, сол кезде Ивонн Аттас ханым, оның бюстінің ашылуымен өткен салтанатты шараға қатысты (кейін алынып тасталған). 2021 жылғы 22 шілдеде Венесуэла инженерлер қоғамы (Colegio de Ingenieros de Venezuela) Гонсалес Ландер есімін қоғамның Құрмет залының қабырғаларына жазды. Қоғам президенті Энцо Бетанкур мырза және Венесуэладағы Франция елшісі Ромен Надаль мырза салтанатты шарада сөз сөйледі.