Кіріспе

Баттенберг – Германияның Гессен штатындағы Вальдек-Франкенберг ауданындағы шағын қала. Ол Фулданың саласы – Эдер өзенінің жағасында орналасқан, ол Везерге құяды және Ротхаар тауларының оңтүстік-шығыс жиегінде жатыр. Ең жақын ірі қалалар – Марбург, Зиген және Кассель, ал қала Франкфурт-на-Майне, Кельн және Дортмундтан шамамен бірдей қашықтықта. 1624 жылы Баттенберг Гессен-Дармштадт ландграфтығына (1806 жылдан бастап Гессеннің Ұлы Герцогтығы) Гессеннің ішкі аймағы ретінде қосылды. Бұл аймақ, Гессеннің батысындағы тар дәліз арқылы ғана Жоғарғы Гессенмен байланысты болған, дерлік анклав еді. "Гинтерланд" 1866 жылы Пруссия Корольдігіне қосылып, 1868 жылы бұрынғы Нассау Герцогтығының территорияларымен бірігіп, Гессен-Нассау провинциясын құрды. 1918 жылдан бастап қала Пруссияның еркін штатына, ал 1945 жылдан бері Гессен федералды штатына кірді. Баттенберг – ортағасырлық Баттенберг әулетінің (de) бастауы, ол Гессен әулетімен туыс емес және 1310 жылы жойылғанға дейін Баттенберг графтығын (de) басқарды. Сондай-ақ, Баттенбергтер әулеті (неміс тілінде "Хаус Баттенберг" = "Баттенбергтер үйі" деп аталады) – Гессен әулетінің Дармштадт тармағының морганаттық тармағы, ол 1918 жылға дейін Гессен-Дармштадт ландграфтығын (кейін Гессеннің Ұлы Герцогтығы) және Гессен-Кассель ландграфтығын (кейін Гессеннің сайлаушы аймағы) басқарды. Пруссияның 1866 жылы аннексиялауына дейін. Баттенбергтің сөзбе-сөз аудармасы – "Маунтбаттен" (Berg = тау), британдық патшалық отбасының мүшелері қолданады. Баттенберг торттары және, демек, Баттенбург белгілері де қаладан тікелей немесе жанама түрде өз аттарын алған.

Орналасқан жері

Баттенберг қаласының орталығы Эдербергландта (Ederbergland) жатыр, оған қаланың шығысында орналасқан Бургвальд та аймағы кіреді. Бұл аймақ Сауэрландтың және Ротхаргебирге тауларының оңтүстік жиегінде орналасқан. Теңіз деңгейінен 320-дан 650 метрге дейін биіктікте жатқан қаладан Едер өзені ағып өтеді.

Көршілес қауымдастықтар

Баттенберг солтүстігінде Бромскирхен қауымдастығымен, солтүстік-шығысында Альендорф қауымдастығымен, оңтүстік-шығысында Бургвальд қауымдастығымен (барлығы Вальдек-Франкенберг округінде), оңтүстігінде Мюнхгаузен-ам-Кристенберг (Марбург-Биденкопф округі) және батысында Хатцфельд (Вальдек-Франкенберг округі) және Бад-Берлебург (Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі Сиген-Витгенштейн округі) қалаларымен шектеседі.

Тарих

778 жылы Шарльдің саксон соғыстарының бір бөлігі ретінде Лайза және Баттенфельд маңында шайқастар өтті. Витгенштейн ақсүйек отбасының бір тармағы 1214 жылы өздерін «Баттенберг графтары» деп атауды бастады. 1232 жылы Баттенберг алғаш рет құжатта тіркелді, екі жылдан кейін қала құқығына ие болды. Алғашқы готикалық шіркеу 1249 жылы салынған. 1297 жылы қаланың иелігі Майнц архиепископтарына берілді. 1464 жылы Баттенберг аймағы Гессенге қарады. 1932 жылы Баттенберг Франкенберг/Эдер ауданының құрамына кірді. 1974 жылғы әкімшілік реформа аясында Франкенберг (Баттенбергті қоса) және Вальдек аудандары бірігіп, Вальдек-Франкенберг ауданын құрды. Баттенберг графының әулеті 1314 жылы тоқтатылып, олардың қамалы келесі ғасырларда бұзылды. Гессен герцогінің інісі Александр фон Гессен-Дармштадт, Польша Конгресінің бұрынғы әскери вице-министрінің жесірі Юлия фон Хаукеге үйленгенде, олардың қарым-қатынасы оның мәртебесіне лайық емес деп есептелді. Сондықтан оның қайнағасы оны 1851 жылы Баттенберг графессасы, ал 1858 жылы Баттенберг ханшайымы етіп тағайындады. Ол күйеуімен бірге, сол атақ пен есімді алып жүруге келісіп, Зегейм-Югенхайм маңындағы «Шлосс Хейлигенберг» сарайында тұрды. Оның ұлдары Людвиг Александр және Генрих Мориц екеуі де Британ империясына қызмет етті, олардың отбасылары 1917 жылы өз атын Маунтбаттен деп өзгертті (неміс тілінде «берг» сөзі «тау, төбе» деген мағынаны білдіреді).

Елтаңба

Баттенбергтің азаматтық елтаңбасын геральдикалық тұрғыдан былай сипаттауға болады: Per pale sable and argent. Бұл түстер қаланың бұрынғы иелері, Баттенберг графтарының (Витгенштейн графтарының бір тармағы) таңбаларынан алынған. Баттенбергтің елтаңбасының тамыры 13 ғасырға дейін жетеді, осылайша ол Гессендегі ең көне қалалық елтаңбалардың қатарына жатады. Дегенмен, ғасырлар бойында елтаңбада әртүрлі бейнелер пайда болған. Кейде мұнара, Баттенберг графы мен Майнц архиепископы, тек архиепископ немесе Майнц дөңгелегі бейнеленген. Бір нұсқада тіпті осы қарапайым құрамы көрсетілген, бірақ қара (sable) орнына қызыл (gules) түс қолданылған. Бұл жағдайда елтаңба Бавариядағы Бухлой қаласының қазіргі елтаңбасымен толықтай сәйкес келер еді.

Бала асырап алу

1954 жылы Бэттенберг Брюкс ауданындағы Обергеоргентал (Хорни Джиретин) қауымынан қуылып шығарылған судет немістерін қабылдады.