Кіріспе
Фантастикалық MUD.
Армагеддон, көбінесе Arm деп қысқартылатын, Zalanthas деп аталатын шөлді әлемде орналасқан фантастикалық MUD. Ол 1991 жылы Дан Брумлеве, Насри Хадж және Сантьяго Зорзопулос Иллинойс штатының Урбана қаласында құрылған. Ойыншылардан рөлдік ойынға назар аудару талап етіледі.
Орнату
Армагеддон әлемінің құрылысы Dark Sun, Dune және басқа да фантастикалық және ғылыми-фантастикалық туындылардан, мысалы, C. J. Cherryh-тің "Morgaine Stories" және Robert Asprin-нің "Thieves' World" сияқты шығармалардан күшті әсер алды, бірақ содан бері өсіп, дамыды. Осы элементтердің кейбіреулері әлі де науқанның бөлігі болғанымен, Wizards of the Coast компаниясымен бастапқы материалға байланысты туындаған даудан кейін, ағымдағы даму осы әсерлерді сақтауға бағытталмайды. Нәтижесінде, Wizards of the Coast компаниясының интеллектуалдық меншігі саналатын канктар сияқты кейбір қайшылықты материалдар алынып тасталды. Ойын әлемінде Аланнак және Түлүк деп аталатын екі қала-мемлекет бар. Аланнак ойынның басынан бері ойыншыларға қолжетімді болды, ал Түлүк тарихы бойында жиі жабылып, қайта ашылып отырады. Қала халқы күн көрісін табуға тырысатын қарапайым халықтан, билікке жол ашуға ұмтылатын дворяндардан және қалалардың Сиқыршы Патшаларының құқықтық актілерін орындайтын мемлекеттік қызметкерлерден тұрады.
Аллан
Алланак – бұл оқиға орналасқан бастапқы қала-мемлекет, және ұзақ тарихы бар, құлдыраған таптық қоғам. Бұрын белгілі әлемді билеген, бірақ содан бері өз шекарасына қайтып келді. Алланақтың кеңеюі мен осы аумақтардың кейіннен жоғалтылуы – барлығы ойыншылардың іс-әрекеттерінің нәтижесі. Алланак халқының көптеген бөлігі үшін, бұл құлдырау зорлық-зомбылық пен ләззатқа берілгендіктен байқалмады. Азаптаудың ашық көрсетілуі, қанаты қанға толы, құлқысыз аренадағы жарыстар және шектен тыс әдепсіздік – Алланак үшін тән нәрсе, ал тамплиерлер жазасыздықпен билік жүргізеді.
Тулук
Басқа қала-мемлекет – Тулук – жас, сергекті, касталық қоғам. Ойыншылардың ықпалымен болған оқиғалар Тулук халқының Аланнақтың басқыншылығынан құтылуына әкелді, бұл Тулукті саяси маневрлер орталығына айналдырды, өсу, кеңею және мүмкіндіктер сезімін сыйлады. Тулук үнсіз құпия басқарумен билік етеді, заң бұзған адамдар жай ғана жоғалып кетеді, бұл құпиялылық пен сенімсіздік атмосферасын қалыптастырады. Тулук оккупацияланған кезде, ақсүйектер қарапайым кастаға жасырыну үшін сүйенді. Бұл касталар арасындағы жақындыққа алып келді, ол бүгінге дейін сақталған, ақсүйектер мен қарапайым касталар көбінесе тығыз байланыста жұмыс істейді, бірақ касталар арасындағы жыныстық қатынасқа тыйым сияқты әлеуметтік шектеулер сақталады. Тулук тарихы ойыншылардың жетекшілігімен қалыптасқанына қарамастан, қызметкерлер бірауыздан 2015 жылдың 27 сәуірінде Тулукті ойыншылар үшін жабу туралы шешім қабылдады, бұл ойынды тастаған көптеген ойыншылардың кетуіне себеп болды. 2021 жылдың шілдесінде ол қайта ашылды.
Қаптал бекеттер мен рулар
Залантаста кішігірім бекіністер мен қауіпті орындар бар, олар көбінесе қала-мемлекеттерден тәуелсіздік сақтауға тырысады. Бұл елді мекендер даланың қауіптерін, сондай-ақ Алланак пен Тулуктың қатыгез саясатын және зорлық-зомбылығын қорғайды, бірақ көбінесе қатал және кешірімсіз жергілікті полициясы болады. Көшпелі тайпалар далада қиын жағдайда өмір сүреді, аңдардан, қарақшылардан және сиқыршылардан қорғанып, тірі қалу үшін күш салады.
Сиқыршылар
Сиқыршылар, құпия күштерді қолданушылар, қорқыныш, жек көру және ұнатпаушылықпен қарастырылады. Түлүк оларды тыйым салады, ал Алланак олардың элементалистерін бағалы тастармен мойындықтармен бағындырады; екі қала-мемлекет те сиқыршыларды аяныссыз өлтіреді. Күшті болу үшін сиқыршылар өз элементтерін меңгеруі керек, ал сиқыршылар болса, олардың туа біткен зор күштерін игеруі тиіс. Армагеддондағы сиқыр жүйесінде бұрын сегіз түрлі сиқыр класы болған, олардың жетісі элементализмге, ал сегізіншісі сиқыршылыққа негізделген. Бірақ бұл кластар субкластарға айналдырылды, бұл ойыншыларға негізінен сиқырсыз дағдылары бар кейіпкерлерді ойнауға мүмкіндік берді. Қазір ол алты элемент бойынша он бес элементалист субкласын қамтиды, ал бұрын ойналатын бір элемент енді қолжетімді емес. Субкластар әр элементтің бар сиқырларын бөліп алады. Сонымен қатар, төрт сиқыршылық субкласы бар, олардың әрқайсысы бастапқы сиқыршының сиқыр тізімінің шамамен төрттен бірін қамтиды.
Мөлдер
Армагеддонға қараңғы күннің әлемінде кездесетін адам мен кішкентай адамның будандастырылған нәсілі кіреді. Олар негізінен Алланак пен Тулук ареналары үшін гладиаторлық құлдар ретінде ақсүйек үйлерде өсіріледі. Армагеддоннан алынған ойынға қатысу ережелері мүлдердің өрбуге қабілетсіздігіне байланысты, көбінесе мағынасыздық сезімінен күйреп қалатынын көрсетеді.
Ойынның ерекшеліктері
Жанрлық конвенциядан ауытқу ретінде Армагеддонда деңгейлер жоқ; ойыншы кейіпкерінің күрестік шеберлігі, ағаш өңдеу немесе сауда жасау сияқты қабілеттері, қолдану арқылы дамитын дағдылармен өлшенеді. Ойыншының дағды деңгейі оған төменгі деңгейден жоғарыға қарай: жаңа бастаушы, шәкірт, саяхатшы, жетілген, шебер – сияқты деңгейлер арқылы хабарланады. Дағдыларды үнемі қайталау және қателіктер арқылы жетілдіруге болады. "Perma death" – ойынның маңызды элементі; Армагеддонда ойыншы кейіпкері өлгенде, ол бір реттік, қайта келмейтін жағдай болып табылады. Бұл факторлар ойыншыларға өлімнен шынайы қорқыныш сезімдерін беруге және кейіпкерлерінің әлеммен өзара әрекеттесуіне, сандық дағды пайызынан гөрі көбірек мән беруге көмектесуге арналған. Ойын операторлары кейіпкерлерді операторлардың қателіктері, ойын қателіктері немесе кісі өлтірушілердің арасындағы келісім салдарынан қайта тірілтеді. Алайда, ойыннан тыс араздық жағдайында қайта тірілту қызметі көрсетілмейді. Ойыншылар өз кейіпкерлерінің егжей-тегжейлі сипаттамасын беруі керек. Армагеддонның көптеген жайттарында ойынды кейіпкерлер мен олардың өзара әрекеттесуін адамдық түсініктің орнына, күшті үлгілеуге тырысуынан айырмашылығы, сипаттамалар "жазық" мәтін түрінде болады және "олардың әсері алгоритмдік реттелмейді". Ішкі даулардың нәтижесінде MUD ойыншылардың мінез-құлқы туралы ережелерді жасады, олар кибержақындыққа қатысты, кез келген ойыншы екінші ойыншы кейіпкерімен жыныстық қарым-қатынас жасау үшін алдын ала келісім беруі керек. 2019 жылдың қыркүйегіне дейін ойыншылар екіншілік кейіпкерлерді ойнай алатын, бұл ересектер мен бала кейіпкерлері арасындағы кибержақындыққа алып келді. Ойын кейіпкерлердің ең төменгі жасын 16 жасқа көтерді.
Техникалық инфрақұрылым
Armageddon DikuMUD-ге негізделген және негізінен C тілінде, JavaScript элементтерімен жазылған. Ол рөлдік ойындарға бағытталған MUD-тар үшін көбірек қолданылатын MU* жүйелерінің орнына DikuMUD инфрақұрылымына негізделгендіктен ерекшеленеді. 2006 жылы Армагеддонның үлкен жаңартылуы – «Армагеддон қайта туылды» (немесе қауымдастықта көбінесе «Армагеддон 2.0» деп аталады) жарияланды. 2012 жылдың 15 мамырында жоба ресми түрде тоқтатылды. 2010 жылдың соңғы аптасында 245, 2015 жылдың соңғы аптасында 208, 2016 жылдың соңғы аптасында 171 ойыншы болды. 2021 жылғы ойыншылардың орташа саны аптасына шамамен 150 адамды құрайды, бұл қазіргі уақытта ашық басқа рөлдік MUD-тармен салыстырғанда аз немесе шамалас көрсеткіш.
Жыныстық қатынас
2023 жылдың 24 ақпанында бұрынғы ойыншы ойын ішінде және одан тыс жерде болған сексуалдық қысым туралы мәліметтерді жариялады және Армагеддон әкімшісі Шалуунштің жауапты екенін көрсетті. Бұл бұрынғы ойыншының ойыннан тоқтатылуына себеп болды. 27 ақпанда "Армагеддон" командасы Шалуунш өз еркімен қызметтен кеткенін хабарлады және басқа ешқандай түсіндірме бермеді. Көпшіліктің наразылығына байланысты, команда ойынның жалпы талқылау форумын бірнеше күнге жапты. Форум қайта ашылғанда, тек ойынды және қауымдастықтың мәдениетін жақсарту бойынша ұсыныстар қабылданатын болды. Шалуунштің ерікті түрде кеткені туралы алғашқы хабарлама өзгертіліп, ол ойыншыларға дөрекілік танытқандықтан жұмыстан босатылғаны айтылды, сондай-ақ ол өзінің қызметтен кетуі туралы хабарламаны қалай жариялау керектігін өзі шешуге мүмкіндік алды.
Жыл мезгілдері туралы хабарландыру
2023 жылдың 7 желтоқсанында ойыншылар санының үздіксіз төмендеуіне байланысты, 32 жылдық тарихтан кейін ойын бірнеше айға тоқтатылып, маусымдық үлгіде қайта іске қосылатыны жарияланды. Бірінші маусым 50 жылдық уақытқа секіріп, Алланак қаласына шолу жасауды көздейді. Жарияланған мәлімдемеге сәйкес, әрбір оқиға әртүрлі уақыт пен әлемнің бөлігіне назар аударады, ойналатын аймақты біріктіреді, ал ойын маусымдар арасында жабылады, бұл қызметкерлерге жоспарлауға және дайындалуға уақыт береді. Сонымен қатар, қызметкерлерге активті маусым кезінде кейіпкерлерді ойнауға рұқсат етілмейді, және жүйелендіріліп, жаңартылады. Ресми талқылау форумындағы сұрақ-жауаптарда бұл шешім жоғарыдан берілгенін және ойын қызметкерлерінің көпшілігімен кеңеспегенін анықтады. "Армагеддон" ойынының продюсері Брокр, ойынды тек шақыру арқылы қолжетімді етуді қарастырған басқа да нұсқалар болғанын мәлімдеді. Бұл жарияланғаннан кейін ойыншылар саны ең төменгі көрсеткішке жетті. Бұл жаңалық ойыншылар арасында зор дау тудырды. Ойын бастапқыда 2024 жылдың 10 сәуірі мен 10 мамыры аралығында қайта ашылуы жоспарланған, бірақ 2024 жылдың 19 сәуірінде ойын 2024 жылдың 15 маусымында ашылатыны хабарланды.
Қабылдау
Армагеддон "жоғары сапалы рөлдік ойындарды" жеңілдететін "күрделі және кәсіби" MUD ретінде мақталып келді. Дегенмен, бұл мақтаулар The MUD connector немесе Sub Reddit r/MUDs сияқты Армагеддон туралы ақпарат жариялайтын сайттардағы көптеген жағымсыз пікірлерге көлеңке түсірді. Жағымсыз пікірлердің арасында көптеген дау-жанжалдар бар, олар ең көп r/MUD-да айтылады, және бұл дау-жанжалдар ойынның және оның әкімшілігінің ойыншылар қауымына келтірген көптеген проблемаларын толық көрсетеді. Мысалы, Шаллуанш есімді әкімшілік қызметкерге қатысты сексуалдық қысым көрсету туралы айыптаулар бар. 2013 жылдың басында Армагеддон ережелерінің бақылауынан тыс, MUD туралы еркін талқылауға арналған жеке талқылау алаңы құрылды. Ол құрылғалы бері 800-ден астам мүше жинады, олардың ішінде бірнеше белгілі бұрынғы ойыншылар мен әкімшілік қызметкерлері, соның ішінде ойынның бұрынғы продюсері де бар, ол ойын әкімшілігінің ең жоғары деңгейіндегі тұлғаны білдіреді. Ойыннан кеткен ойыншылар мен әкімшілік қызметкерлері Apocalypse MUD деп аталатын жаңа ойын құрып, ойнады.
Қызықты орындар
1994 жылы Армагеддон Ұлттық Астаналық Фринет желісінде telnet сеанстары үшін ең танымал 20 бағыттың бірі болды. MUD әкімшілігі әкімшілердің жауапкершілігі мен басымдықтарын көрсететін миссиялық мәлімдемеге ие екендігімен мақтанады, оның ішінде тұрақтылық, ойын тепе-теңдігі, дәйектілік және "таң қалдырарлық фактор" (Gee Whiz Factor) бар. Армагеддонның дамуына үлкен үлес қосып, оны жарнамалаған ғылыми фантастика және фэнтези жазушысы Кэт "Санвиан" Рэмбо.