Матфей 4:13 - Назареттен Капернаумға көшу туралы

Кіріспе

Матай 4:13 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының төртінші тарауының он үшінші аяты. Алдыңғы аятта Иса, Жақияның тұтқындалғанын естігеннен кейін Ғалилеяға оралды. Осы аятта ол Назареттен Қапарнаумға көшеді.

Талдау

Иса Матай 2:23-те өскен қала ретінде Назаретке қайтып келген деп есептеледі. Матай Исаның Назареттен неге кеткенін нақты айтпайды, бірақ Лұқа 4-те баяндалғандай, бұл қала тұрғындарының оны қабылдамауы себеп болуы мүмкін. Бұл жолдың түпнұсқа грек тіліндегі нұсқасында Назарет «Назара» деп жазылған. Жаңа өсиетте бұл жазу кездесетін жалғыз орын – Хиллдің айтуынша, бұл ғалымдарды Матай мен Лұқа басқа бір құжаттан көшіргеніне сендірді, мүмкін, гипотетикалық Q. Хилл сондай-ақ, бұл кейбіреулерді толық бас тарту эпизоды Q құрамында болған, бірақ Матайдың авторы оны шығарып тастауға шешім қабылдағанына сендірді. Исаның заманында Қапарнаум Ғалилея теңізінің солтүстік-батыс жағалауындағы маңызды қала еді, онда он мыңға жуық адам тұрған. Қаланың орналасқан жері туралы сипаттама Матай 4:15-те келтірілген Ишаядан тікелей алынған цитатадан келеді. Қапарнаум Нафтали аймағында, бірақ Забулонға жақын орналасқан. Бұл қала Ескі өсиетте есімдерінде жоқ, бірақ төрт Евангелияда да қала және Исаның оның синагогына баруы туралы айтылады. Матай ғана Исаның қалада тұрғанын көрсетеді. Ал қалған үшеуі оның тек уағыздап, шәкірттерімен кездескенін жазады. Бұл басқа Евангелиялармен және Матайдың өзінің басқа жерлерімен, әсіресе Матай 8:20-мен қайшы келеді, онда Иса тұрақты мекені жоқ, саяхаттап уағыздайтын адам ретінде бейнеленеді. Франс бұл қаланың үй емес, Иса мен шәкірттерінің кейде қайта оралатын операциялық база болғанын айтады. Гандри бұл пікірмен келіспейді. Оның ойынша, «тұрды» деген сөз Иса қалада үй салғанын нақты көрсетеді. Гандри Матай Исаның Қапарнаумға сапары туралы баяндамаларын Ишаядан келтірілген цитатаға сәйкес ету үшін толықтырғанын айтады. Матай 11:23-те Иса қалаға қарсы сөйлейді. Матай Исаның Қапарнаумды неге таңдағанын түсіндірмейді. Қала үлкен көлдің жағасында орналасқандықтан және Дамаскіден Мысырға дейінгі Виа Марис сауда жолындағы орналасуынан гөріп дамыды. Франс бұл үлкен қауымның уағыздауға көбірек мүмкіндіктер ұсынғанын айтады. Матай мұнда және бүкіл Евангелияда жергілікті су айдынын теңіз деп атайды. Оның құрамында тұщы су болғандықтан, қазіргі анықтама бойынша ол көл деп аталуы тиіс. Лұқа да, Иосиф та оны көл деп атайды, ал Марқ және Иоанн Матайға қосылып, оны теңіз деп атайды. Осы себепті «Ғалилея теңізі» деген атау әлі де стандартты болып табылады.

It is presumed that Jesus returned to Nazareth since Matthew 2:23 described it as the town where he was raised. Matthew does not specify why Jesus leaves Nazareth, but it might be because of his rejection by the residents of that town as described in Luke 4. The original Greek of this verse has Nazareth spelt as "Nazara". The only other place this spelling occurs in the New Testament is in Hill notes that this has led scholars to believe that both Matthew and Luke were copying from another document, likely the hypothetical Q. Hill adds that this has also led some to believe that the entirety of the rejection scene was in Q but that the author of Matthew decided to leave it out. At the time of Jesus, Capernaum was a sizeable town on the northwest shore of the Sea of Galilee, with a population of perhaps ten thousand. The description of the town's location comes straight from the quote from Isaiah that will be quoted in Matthew 4:15. Capernaum was located in Naphtali, but it was near Zebulun. The town is mentioned nowhere in the Old Testament, but both the town and Jesus' attendance at its synagogue feature in all four Gospels. Matthew is the only source that has Jesus actually living in the town. The other three have him only preaching and meeting his disciples there. This also seems to conflict with the other gospels and the rest of Matthew, especially Matthew 8:20, which portray Jesus as an itinerant preacher with no permanent home. France feels that the town was less a home and more a base of operations to which Jesus and the disciples would occasionally return. Gundry rejects this view. To him dwelt unambiguously means that Jesus set up house in the town. Gundry feels that the author of Matthew embellished the accounts of Jesus' visits to Capernaum to better fit the quote from Isaiah. Matthew 11:23 has Jesus speaking out against the town. Matthew does not mention why Jesus chose Capernaum to relocate to. The town was prosperous due to its location on the large lake and also its position on the Via Maris, the Damascus to Egypt trade route. France feels it was probably because the sizeable community offered more opportunities to preach. Matthew here, and throughout the Gospel, refers to the local body of water as a sea. As it contains fresh water, by modern definitions it is more properly a lake. Luke refers to it as a lake, as does Josephus, but Mark and John join Matthew in calling it a sea. As a result, "Sea of Galilee" is still the standard modern name.