Кіріспе

1978 жылғы Boney M. синглы Boney M. әні

"Распутин" – Германиядағы поп және евродиско тобы Boney M. әні. Ол 1978 жылдың 28 тамызында олардың үшінші студиялық альбомы Nightflight to Venus (1978) альбомынан екінші сингл ретінде жарық көрді. Топтың авторы Фрэнк Фариан, сондай-ақ Джордж Рейам және Фред Джеймен бірлесіп жазған бұл ән 20 ғасырдың басында Ресей патшасы Николай II және оның отбасының досы және кеңесшісі Григорий Распутин туралы айтады. Ән Распутинді әуесқой, мистикалық емші және саяси манипулятор ретінде бейнелейді.

Құрамы

Әннің мәні Распутиннің Николай II сарайындағы ықпалына қалай жеткенімен байланысты, патшайым Александра Федоровнаның Григорий Распутиннің гемофилиямен ауырған ұлы, Ресей тағының мұрагері Алексейді емдей алады деген үмітін көрсетеді, соның салдарынан Алексейдің жеке емшісі болып тағайындалады. Распутин осы лауазым арқылы, әсіресе Александрамен зор ықпалға ие болды. Бұл туралы әнде де айтылады: "Патшайым үшін ол алаяқ емес еді". Сондай-ақ, Распутиннің Александрамен жақын қарым-қатынаста болғаны туралы да айтылады: "Ра Ра Распутин, орыс патшайымының жары, жоғалып кеткен мысық еді". Бұл Распутиннің саяси қарсыластары оның беделін түсіру үшін таратқан кең таралған қауесет. Бұл Распутиннің патшайыммен тығыз байланысынан туындады. "Распутин" әні оның күшті тұлғасы туралы замандас әңгімелерін қайтадан баяндайды: "Ол зор да күшті еді, көздерінде отты жарқындық" "Ол кітапты уағыздаушыдай оқи алатын, құштарлық пен отқа толы" Ән Распутинді орыс элитасының арасында өте танымал тұлға ретінде көрсетеді, бұл тарихи фактілермен дәлелденген: "Мәскеу қыздары үшін ол өте жақсы жігіт еді". Ән Распутиннің босқындыққа ұмтылғанын да көрсетеді, бұл да сол кездегі қауесеттердің бірі: "Бірақ ол қызбен кездескенде өте жақсы еді". "Ол Ресейдің ең ұлы махаббат машинасы" делінеді. Ән Распутиннің саяси билігі "мемлекеттік істердің барлығында" патшаның өзінен де жоғары болғанын айтады, бұл оның замандастарының басты аргументтерінің бірі болды. Әннің ара бөлімінде оның әрекеттері көтере алмайтын деңгейге жеткенде, "жоғары лауазымды адамдар" оның құлауын жоспарлағаны, бірақ "әйелдер" олардан оны тастап кетпеуді өтінгені айтылады. Ән "ол қатыгез еді" десе де, әйелдер "оның құшағына құлай берді" дейді. Әннің соңында 1916 жылдың 16 желтоқсанында Феликс Юсупов, Владимир Пуришкевич және Дмитрий Павлович жасаған Распутиннің өлтірілуіне әкелген оқиғалардың танымал сипаттамасының өңделген нұсқасы келтіріледі. Әнде олар оны "бізге келіңіз" деп шақырғаны, содан кейін Юсуповтың сарайындағы қастандық туралы кең таралған мәлімет айтылады: Распутиннің өлтірушілері оны уланған шараптан аман қалғаннан кейін атқылап өлтірді. Тарихшы Саймон Себаг Монтефиоре бұл әнді "20 ғасырдың басындағы орыс сарай саясатына тамаша кіріспе" деп сипаттады. Ән Распутиннің беделін түсірген және оның өлтірілуіне әкелген көптеген жағымсыз қауесеттерді дәл қайталайды, бірақ оның Александрамен қарым-қатынасы болғанына нақты дәлел жоқ. Франк Фарианның американдық досы Билл Суишер, сол кезде Германияда әскери қызметте болған, әннің ара бөлімінде жаңалықтарды оқитын диктор рөлінде дауыстап сөйлейді. Суишер сондай-ақ "Ма Бейкер" және "Эль Люте" сияқты Boney M. әндерінде де қатысқан.

Әнділік

AllMusic журналисі Дональд А. Гуариско оны "балалайкаларды қолданып, өзінің ерекше ритмдік гитара мотивін құратын, аңызға айналған ресейлік тарихи тұлғаға жасалған құрмет" деп сипаттады. Оның әуені 1970-ші жылдары "Kâtibim" дәстүрлі түрік әнімен ұқсас болғандықтан пікірталас тудырды, бірақ топ одан ешқандай элемент алған жоқ деп мәлімдеді.

Қабылдау және мұра

Ән Германия мен Австрияда хит-парадтардың басына шықты және Ұлыбритания мен Швейцарияда 2-орынды иеленді. Бұл Boney M. үшін Австралияда тағы бір №1 хит болды, оларға сол елдегі екінші (және соңғы) хит-парадтың жолаушысын сыйлады (алғашқысы – "Вавилон өзендері"). AllMusic-тің Дональд А. Гуариско бұл туындыны "Nightflight to Venus" альбомындағы "ең ерекше, ең есімді және қызықты музыкалық элементтердің үйлесімі" деп атады, содан кейін оны альбомнан "таңдаулы тректердің" бірі ретінде таңдады. Дегенмен, ән альбомның кеңестік басылымынан алынып тасталды және 1978 жылдың желтоқсан айында Мәскеуде өткен он концертте Boney M-ге оны орындауға тыйым салынды. 1979 жылы Польшаға сапар барысында, топ үкіметтік шенеуніктердің тыйым салуына қарамастан, әнді орындады. Сопоттағы концерттегі көрсетімнен ән шығарылғаннан кейін келесі күні ұлттық телеарнада көрсетілді, бірақ радиода толық және тікелей эфирде берілді. Әнді түрлі музыкалық стильдерде басқа да бірнеше топтар кавер жасайды. Финляндиялық Turisas фолк-металл нұсқасын жазды, ал американдық Boiled in Lead оны фолк-панк ән ретінде орындады. Британдық комикс Николай Данте 1997 жылғы 2000 AD журналындағы "Ресейдің ең ұлы махаббат машинасы" атты әңгімесінің тақырыбы үшін әннің мәтінінен бір шумақ алды. Вашингтондағы Ra Ra Rasputin би/рок тобының аты осы әннен алынған. Фангорияның испан тіліндегі нұсқасы олардың Dilemas, amores y dramas (2003) жинақ альбомына енді. Ән 2021 жылғы "The King's Man" фильмінің "Rasputin Dance Official Video" трейлерінде кеңінен пайда болды. Бейнероликте фильмдегі Распутин рөлін сомдаған Уэльс актері Рис Ифансқа баса назар аударылды. Алайда, ән фильмнің соңғы нұсқасында жоқ. Ән "Doctor Who" эпизодында, "Доктордың күші" атты бөлімінде қысқаша айтылды, онда Мастер Распутиннің кейпін қабылдап, Ресей Императорлық сарайын бақылауға алады, Ресей Императорлық отбасын Қысқы сарайдан шығарып жібергеннен кейін бірнеше Далектер мен Киберкешенелерді шақырады, содан кейін Докторды шамшыраққа маскировкаланған құрылғыға қамап, әнді ойната бастайды, содан кейін ол билейді. Ән "Black Mirror" сериалының 6-шы маусымының 5-ші эпизодында, "Demon 79" атты бөлімінде пайда болды.

Нұсқалар

Nightflight to Venus альбомының басылымдарында тақырыптық ән "Rasputin" әнімен біріктірілген. Алғашқы LP басылымдарында "Распутин" әнінің толық, 6:26 минуттық нұсқасы болды, ең бастысы үшінші шумақтағы "қатыгез болса да, олар оның құшағына түсті" және "Содан кейін бір түні жоғары лауазымды бірнеше адамдар..." деген жолдар арасындағы аспаптық үзіліс үшін ерекшеленеді, кейіннен ол үзіліс алынып тасталды. Екінші LP басылымында 6:03 минуттық нұсқа, ал келесі басылымдарда 5:51 минуттық нұсқа болды. Boney M. синглының редакциясы Франк Фарианның 1978 жылдың қараша айында (сәттіліксіз) шыққан неміс тіліндегі Gilla жазбасы үшін қолданылған редакциядан мүлдем өзгеше (соның өзі 2021 жылы шыққан аспаптық нұсқамен бірдей).