Мәрияның Таза Жүрегінің құлшылығы

Кіріспе

Марияның Таза Жүрегі (Cor Immaculatum Mariae) – Рим-католик дінінде Марияның ішкі өмірі, оның қуаныштары мен қайғылары, ізгіліктері мен жасырын қасиеттері, ең бастысы – Құдай Әкеге деген таза махаббаты, Иса Мәсіхке деген аналық сезімі және барлық адамзатқа деген аналық, мейірімділік сезімі туралы наным. Дәстүр бойынша, Таза Жүрек Мәриямның жеті қасіретіне құрмет көрсету үшін жеті қылыш немесе жарамен тесілген күйінде бейнеленеді, ал жүрекке көбінесе қызыл немесе ақ гүлдер оралады. Шығыс католик шіркеулері кейде Марияның Таза Жүрегімен байланысты бейнелерді, құлшылықты және діни ілімдерді қолданады. Дегенмен, бұл кейбір пікір қақтығыстарына себеп болады, олардың бірі – бұл литургиялық латыншалаудың бір түрі деп саналады. Рим-католиктердің бұл көзқарасы Киелі кітаптардың белгілі бір аяттарына, әсіресе Лұқа Евангелиясына негізделген.

Құрмет

Мәриямның жүрегіне құрмет көрсету Исаның қасиетті жүрегіне құрмет көрсетумен ұқсас. Дегенмен, осы ұқсастықта айырмашылықтар бар, себебі Исаның жүрегіне деген бағыныш, әсіресе адамзатқа деген махаббатымен толы "құдайлық жүрекке" бағытталған. Ал Мәриямға деген бағынышта назар оның Иса мен Құдайға деген махаббатына аударлады.

Жазбаларға негізделген

Лұқа жазған Ізгі хабардың 2-ші тарауында Мәриямның барлық нәрсені жүрегінде сақтап, олар туралы ойланып толғанысы екі рет айтылған. Лұқа 2:35-те Симеонның оның жүрегін қанжармен тесетіні туралы болжамы жазылған. Осы бейне (тесілген жүрек) – Таза Жүректің ең көп таралған бейнесі.

Әртүрлі әулиелер

Марияның жүрегіне құлшылық ету орта ғасырларда Кентерберийлік Ансельм мен Клерволық Бернардтан бастау алды. Оны Мехтильда, Ұлы Гертруда және Швециялық Бриджит дамытты. Дәлелдерді «Ай Мария» мен «Salve Regina» туралы ізгі ойлар арқылы да көруге болады, олар әдетте Ансельм Луккаға (1080 ж. қайтыс болған) немесе Бернардқа жатқызылады, сондай-ақ 13-шы ғасырда Руанның қамауында болған Рихард де Сен-Лоранның «De laudibus Beatae Mariae Virginis» (Дуай, 1625) атты үлкен кітабында да кездеседі. Бернардино Сиенский (1444 ж. қайтыс болған), кейде «Мария жүрегінің дәрігері» деп аталады, Папа Юлий II және Ланспергийдің «Pharetra» еңбегінде еске алынады. 16-шы ғасырдың екінші жартысы мен 17-шы ғасырдың бірінші жартысында аскетикалық авторлар осы құлшылық туралы толығырақ айтты. Дегенмен, Джон Эудс (1681 ж. қайтыс болған) осы құлшылықты жариялап, көпшіққа таратып, 1648 жылы Отун қаласында, кейіннен бірнеше француз епархияларында Марияның жүрегіне арналған мерекелік тойларды өткізді. Ол 1681 жылы жарық көрген «Құрметке лайық жүрек» атты үлкен кітабында баяндалғандай, құлшылықты қолдау мен насихаттау мақсатында бірнеше діни қоғамдар құрды. Жан Эудс Римде діни рәсімдер мен мерекелерді бекітуге тырысқанмен, сәтсіз аяқталды. Бірақ осы көңілі толмауына қарамастан, Марияның жүрегіне деген құлшылық дамыды. Эудс өзінің құлшылыққа қатысты ілімдерін Марияның жүрегінен бастап, содан кейін оны Исаның қасиетті жүрегіне дейін кеңейтті. Алайда, 1805 жылы ғана Папа Пий VII Марияның мінсіз жүрегін құрметтеу үшін мереке өткізуге рұқсат берді. 1699 жылы діни қызметкер Джон Питер Пинамонти (1703 ж. қайтыс болған) итальян тілінде Марияның қасиетті жүрегі туралы қысқаша еңбек жариялады, ал 1725 жылы Жозеф де Галлифет екі құлшылықты және екі мерекені бекіту үшін Римнің мақұлдауын алу мақсатында Марияның жүрегі мен Исаның жүрегі мәселесін біріктірді. 1729 жылы оның жобасы сәтсіз аяқталды, ал 1765 жылы екі мәселені бөліп, негізгі мәселенің табысқа жетуін қамтамасыз етті. Құлшылықтың тез дамуына екі фактор көмектесті: 1830 жылы Екатерина Лабурдің керемет медальді енгізуі және Париждегі Нотр-Дам-де-Виктоирде Марияның мәкерле жүрегінің мұрағат бауырластығының құрылуы, күнәкарлардың панасы. Төрт жыл ішінде дүние жүзінде төрт миллионнан астам керемет медаль таратылды, ал 1838 жылы Дегенет, Нотр-Дам де Виктоирс пасторы, Марияның қасиетті және мінсіз жүрегінің құрметіне қауымдастықты ұйымдастырды, оны Папа Григорий XVI сол жылы бауырластыққа айналдырды. 1855 жылдың шілдесінде Ритуалдар қауымы Қасиетті Жүрекке арналған ғибадатхана мен мессаны бекітті. 1849 жылы Антони Мэри Кларрет Марияның таза жүрегінің миссионерлік ұлдары қауымын құрды, олар әдетте клартиандар деп аталады.

Devotion to the Heart of Mary began in the Middle Ages with Anselm of Canterbury, and Bernard of Clairvaux. It was practiced and developed by Mechtilde, Gertrude the Great and Bridget of Sweden. Evidence is also discernible in the pious meditations on the [[Hail Mary and the Salve Regina, usually attributed either to Anselm of Lucca (d. (died) 1080) or Bernard; and also in the large book "De laudibus Beatae Mariae Virginis" (Douai, 1625) by Richard de Saint Laurent, Penitentiary of Rouen in the 13th century. Bernardino of Siena (d. (died) 1444), is sometimes called "Doctor of the Heart of Mary", in Pope Julius II, and in the "Pharetra" of Lanspergius. In the second half of the 16th century and the first half of the 17th, ascetic authors dwelt upon this devotion at greater length. It was, however, John Eudes (d. (died) 1681) who propagated the devotion, to make it public, and to have a feast celebrated in honor of the Heart of Mary, first at Autun in 1648 and afterwards in a number of French dioceses. He established several religious societies interested in upholding and promoting the devotion, of which his large book on the Coeur Admirable (Admirable Heart), published in 1681, resembles a summary. Jean Eudes' efforts to secure the approval of an office and feast failed at Rome, but, notwithstanding this disappointment, the devotion to the Heart of Mary progressed. Eudes began his devotional teachings with the Heart of Mary, and then extended it to the Sacred Heart of Jesus. However, it was only in 1805 that Pope Pius VII allowed a feast to honor the Immaculate Heart of Mary. In 1699 the priest John Peter Pinamonti (d. (died) 1703) published a short work on the Holy Heart of Mary in Italian, and in 1725, Joseph de Gallifet combined the cause of the Heart of Mary with that of the Heart of Jesus in order to obtain Rome's approbation of the two devotions and the institution of the two feasts. In 1729, his project was defeated, and in 1765, the two causes were separated, to assure the success of the principal one. Two factors that helped the rapid progress of the devotion were the introduction of the Miraculous Medal by Catherine Laboure in 1830 and the establishment at Notre Dame des Victoires, Paris of the Archconfraternity of the Immaculate Heart of Mary, Refuge of Sinners. More than four million Miraculous Medals were distributed throughout the world within four years and in 1838 Desgenettes, the pastor of Notre Dame des Victoires, organized the Association in honor of the Holy and Immaculate Heart of Mary, which Pope Gregory XVI made a confraternity the same year. In July, 1855, the Congregation of Rites approved the Office and Mass for the Immaculate Heart. In 1849 Anthony Mary Claret founded the congregation of Missionary Sons of the Immaculate Heart of Mary, commonly called the Claretians.

Керемет медаль

Марияның жүрегіне деген құлшылық 1830 жылы Екатерина Лаберге керемет медальдің көрсетілуінен кейін одан да гүлденді. Медальда қанжармен тесілген жүрек бейнеленген. Исаның қасиетті жүрегі де Пәк Марияның жүрегінің жанында, тікенді тәж киген күйде бейнеленген.

Бес бірінші сенбі

Мәриямды құрметтеудің ізгі дәстүрі сенбі күні ертеден келе жатқан әдет, көбінесе бенедиктин монахы Алкуинге (735–804) байланысты. Фатималық Анамыз оның Таза Жүрегіне жасалған күнәлардың өтелуі үшін, католик сенушінің Құдайдың кешірімін сұрау рәсімін (бірінші сенбі күнінен бұрын немесе кейін сегіз күн ішінде) қабылдауын, сондай-ақ бес ай бойы қатарынан сенбі күндері қасиетті қатынуға, Розарийдің бес ондығын оқуға және Розарийдің 15 құпиясы туралы ойланып, оның жанында 15 минут отыруын сұраған. Ол осыны істеген әркімге өлім сағатында құтқарылуға қажетті рақым беріледі деп уәде берді.

Мәриямның Таза Жүрегінің скважинасы

"Марияның Таза Жүрегінің скапулярі" – Рим католиктерінің құрмет тұтатын скапулярі. Ол 1877 жылы Марияның Таза Жүрегінің ұлдары (Кларетиндықтар) арқылы бастау алды. Оны Рим Папасы Пий IX 1877 жылғы мамыр айында бекітіп, кешірім (индульгенция) берді. Кейіннен, 1907 жылы ритуалдар конгрегациясы скапуляріні мақұлдап, оған индульгенциялар тағайындады. Скапулярь ақ матадан тігілген, ал алдыңғы жағында Марияның оттай жанар жүрегінің суреті бейнеленген, одан лилия гүлі өседі; жүрек гүлдер шоғырымен оралып, қылышпен тесілген. 1938 жылғы маусым айында португал епископтары әлемді Марияның Таза Жүрегіне арнау туралы Пий XI-ге өтініш жолдады. Олар 1931 жылғы мамыр айында Португалияны өздері арнаған болатын. Сол кезде Ватиканның мемлекеттік хатшысы кардинал Эудженио Пачелли (кейіннен Папа Пий XII) болды, және кейіннен ол әлемді арнады. 1942 жылғы 31 қазанда Пий XII Фатимаға, біздің Анамыздың соңғы көрінісінің күміс мерейтойын тойлауға келген мыңдаған паломниктерге "Бенедиките Деум" деген радио үндеуін жолдады. Пий 1942 жылғы 8 желтоқсанда Әулие Петр базиликасында арнауды қайта жаңартты. 1964 жылғы 21 қарашада Папа Павел VI осы арнауды қайта жаңғыртты. 1982 жылғы 13 мамырда Фатимада, бірлесіп әулиелік қызмет өткізгеннен кейін, Папа Иоанн Павел II бүкіл әлемді және халықтарды Марияның Таза Жүрегіне арнады, "Біз сізге ерекше қажетті жеке тұлғалар мен ұлттарды сеніп тапсырамыз және арнаймыз. Осы арнаудың күші мәңгілік және барлық адамдарды, халықтарды және ұлттарды қамтиды". 1982 жылғы 8 желтоқсанда, Пәк Концепция мерекесінде, Киелі Мария Базиликасында өткізген әулиелік қызметтің соңында, ол "Salus Populi Romani" біздің Анамыздың бейнесі алдында шіркеу мен әлемді Марияға арнау актісін жаңартты. 2000 жылғы 8 қазанда Иоанн Павел II жаңа мыңжылдық үшін әлемді Марияның Таза Жүрегіне сеніп тапсырды. Рим Папасы Франциск 2013 жылғы 13 қазанда Римде, Фатиманың Розарийі біздің Анамыздың бейнелі мүсініне қатысты Мария күнін тойлау аясында әлемді Марияның Таза Жүрегіне арнауды жаңартты.

The "Scapular of the Immaculate Heart of Mary" is a Roman Catholic devotional scapular. It originated in 1877 with the Sons of the Immaculate Heart of Mary (Claretians). It was sanctioned and endowed with indulgences by Pope Pius IX in May 1877. The scapular was later approved by the Congregation of Rites in 1907 and assigned indulgences. The scapular is made of white fabric and the front has an image of the burning heart of Mary, out of which grows a lily; the heart is encircled by a wreath of roses and pierced with a sword. In June 1938, the Portuguese bishops forwarded a request to Pius XI for the consecration of the world to the Immaculate Heart of Mary. They had themselves consecrated Portugal in May 1931. At that time Cardinal Eugenio Pacelli (later Pope Pius XII) was the secretary of the state of the Vatican, and later he performed the consecration of the world. On October 31, 1942, Pius XII broadcast a radio address entitled Benedicite Deum to thousands of pilgrims who had come to Fatima to celebrate the Silver Jubilee of the last apparition of Our Lady. Pius renewed the consecration again on December 8, 1942, at St. Peter's Basilica. Pope Paul VI renewed this consecration on November 21, 1964. On May 13, 1982, in Fatima, after concelebrating Mass, Pope John Paul II consecrated the whole world and peoples to the Immaculate Heart of Mary, "In a special way we entrust and consecrate to you those individuals and nations which particularly need to be entrusted and consecrated The power of this consecration lasts for all time and embraces all individuals, peoples and nations." On December 8, 1982, the Solemnity of the Immaculate Conception, at the end of the Mass he celebrated in the Basilica of St. Mary Major, he renewed the act of consecration of the Church and the world to Mary before the image of Our Lady "Salus Populi Romani". On October 8, 2000, John Paul II made an act of entrustment of the world to the Immaculate Heart of Mary for the new millennium. Pope Francis renewed the consecration of the world to the Immaculate Heart of Mary on 13 October 2013 in Rome, as part of the Marian Day celebration that involved the iconic statue of Our Lady of the Rosary of Fátima.

Ресей

Рим папасы Пий XII өзінің 1952 жылғы 7 шілдедегі Апостольдық хатында Ресей халқын Мәриямның Таза Жүрегіне бағыштады. 1984 жылы 25 наурызда Папа Иоанн Павел II әлемді және Ресейді Мәриямның Таза Жүрегіне бағыштаудың салтанатты актісін жасады. Бұл оқиға үшін Фатимадағы Әзіре Мәриямның керемет мүсіні Ватиканның Санкт-Петер алаңына әкелінді. Рим папасы Бенедикт XVI және Рим папасы Франциск 2010 және 2013 жылдары әлемді Таза Жүрекке қайта бағыштады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде, 2022 жылдың 25 наурызында – Жариялану мерекесінде – Папа Франциск Ресей мен Украинаны Мәриямның Таза Жүрегіне бағыштады, бұл үшін әлемнің барлық епархияларынан келген католик епископтары мен ділдерімен бірікті. Бұл бағыштау актісі Папа Франциск 25 наурыз күні, жұма сағаттарында Ватикан қаласындағы Әулие Петр базиликасында жарияланды, ал сол күні Папаның қайырымдылық жәрдемшісі кардинал Конрад Краевский Папаның елшісі ретінде Португалиядағы Фатимада осы бағыштау актісін орындады.

Мәриямның Таза Жүрегіне бағышталған епархиялар

2017 жылы Фатимадағы аянның 100 жылдығын еске алу мақсатында бірқатар епископтар өз епархияларын Мәриямның Мінсіз Жүрегі аталымымен Мәриямға бағыштады немесе бұрынғы бағынуды жаңартты. Олардың ішінде: Бирмингем епархиясы, Алабама (2017 жылдың 14 қаңтары, епископ Роберт Дж. Бейкер), Тайлер епархиясы, Техас (2017 жылдың 13 мамыры, епископ Джозеф Е. Стрикленд), Канзас-Сити-Сент-Джозеф епархиясы, Миссури (2017 жылдың 13 мамыры, епископ Джеймс Ванн Джонстон), Провиденс епархиясы, Род-Айленд (2017 жылдың 13 мамыры, епископ Томас Дж. Тобин), Вурчестер епархиясы (МА) (2017 жылдың 3 маусымы), Лансинг епархиясы (епископ Эрл Бойеа, 2017 жылдың 13 тамызы). Сонымен қатар, Калифорниядағы Сан-Франциско архиепископиясы (2017 жылдың 7 қазаны, архиепископ Сальваторе Дж. Кордилеон), Аризонадағы Феникс епархиясы (2017 жылдың 13 қазаны, епископ Томас Дж. Ольмстед) және Флоридадағы Санкт-Петербург епархиясы (2018 жылдың 6 мамыры, епископ Грегори Паркс) де бағынышты деп жарияланды немесе қайта бағынышты деп жарияланды.