Коста-Рикалық Ямайка жаргоны: Лимон провинциясының тілі
Limonese Creole
Коста-Рикадағы ямайкалық патуа: Лимон провинциясындағы ағылшын тіліне негізделген креол тілі. Сөйлейтіндерінің саны 60 мыңнан кем. Жамаика тілімен ұқсас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коста-Рикадағы жамайкалық патоистің диалектісі
Jamaican Patois dialect of Costa Rica
Лимон креол тілі (сондай-ақ Лимон тілі, лимондық ағылшын креолы немесе Мекателю деп те аталады) – жамайкалық патоистің (жамайка креол тілі) диалектісі, ағылшын тіліне негізделген креол тілі. Бұл тіл Коста-Риканың Кариб теңізі жағалауындағы Лимон провинциясында қолданылады. Ана тілінде сөйлейтіндердің саны белгісіз, бірақ 1986 жылғы есептерге сәйкес, ана тілінде және екінші тіл ретінде сөйлейтіндердің жалпы саны 60 000-нан кем.
Limonese Creole (also called Limonese, Limón Creole English or Mekatelyu) is a dialect of Jamaican Patois (Jamaican Creole), an English based creole language, spoken in Limón Province on the Caribbean Sea coast of Costa Rica. The number of native speakers is unknown, but 1986 estimates suggests that there are fewer than 60,000 native and second language speakers combined.
Шығу тегі және туысқан креолдар
Лимон тілі құрылымы және сөздік қоры жағынан Ямайка мен Панамада қолданылатын ямайка креол тіліне, сондай-ақ аймақтағы басқа ағылшын тіліне негіделген креол тілдеріне, мысалы, Колон креол тіліне, Мискито жағалау креол тіліне, Белиз криол тіліне және Сан-Андрес және Провиденсия креол тіліне өте ұқсас; олардың көптегені Лимон тілімен де, бір-бірімен де белгілі бір деңгейде түсіністікке ие.
Limonese is very similar structurally and lexically to the Jamaican Creole spoken in Jamaica and Panama and to a lesser extent other English based creoles of the region, such as Colón Creole, Mískito Coastal Creole, Belizean Kriol, and San Andrés and Providencia Creole; many of these are also somewhat mutually intelligible to Limonese and each other.
Аттар
Мекателью атауы "make I tell you" фразасының транслитерациясы, немесе стандартты ағылшын тілінде "let me tell you" дегенді білдіреді. Коста-Рикада лимондықтарды атаудың бір әдеттегі жолы – "патоис" термині, бұл француз тілінен алынған сөз және Францияның провинциялық галло-роман тілдерін білдіреді, бұлар тарихи түрде қарапайым, "бұзық француз тілі" деп есептелген. Оларға прованс, окситан және нормандық тілдері де кіреді.
The name Mekatelyu is a transliteration of the phrase "make I tell you", or in standard English "let me tell you". In Costa Rica, one common way to refer to Limonese is by the term "patois", a word of French origin used to refer to provincial Gallo Romance languages of France that were historically considered to be unsophisticated "broken French"; these include Provençal, Occitan and Norman among many others.
Тарих
Лимон тілі ямайка креол тілінен пайда болды, оны Атлантика темір жолының, банан плантацияларының және Тынық мұхиты темір жолының құрылысына жұмыс істеу үшін Лимон провинциясына келген ямайкалық мигрант жұмысшылар әкелді. Атлантикалық құл саудасы кезінде Ямайкада және Британдық Батыс Үндістандағы британдық отарлаушылар Африканың әртүрлі аймақтарынан ортақ тілі болмаған африкалық құлдарды жеткізіп берді, сондықтан олардың арасында байланыс жасауды жеңілдету үшін түрлі креол тілдері пайда болды, олар көбінесе құл сатушылардың ағылшын тілінен әсер алды. Лимон тілінің бастапқы түрлері қолданылған жағдайға бейімделуі керек болды, сондықтан екі тілдік стиль пайда болды: бірі – ресми жағдайларда қолданылатын, өзара түсінікті және ағылшын тіліне күшті әсер еткен стиль, екіншісі – лимон тілінде сөйлейтіндердің арасында күнделікті қолданыстағы тіл.
Limonese developed from Jamaican Creole that was introduced to the Limón Province by Jamaican migrant workers who arrived to work on the construction of the Atlantic railway, the banana plantations and on the Pacific railway. During the Atlantic slave trade, British colonizers in Jamaica and elsewhere in the British West Indies delivered African slaves from various regions of Africa who did not speak a common language so various creoles developed to facilitate communication between them, largely influenced by slavers' English. Early forms of Limonese had to adjust for context that they were being used in so two language registers developed, one mutually intelligible to and heavily influenced by English for formal contexts and a common vernacular used among Limonese speakers in informal contexts.
Қазіргі заманғы жағдайы
Кейбір тіл білімі мамандары лимон тілін қалай жіктеуге келгенде әлі шешімге келе қойған жоқ. Кейбір авторлар лимон тілін мүлдем жеке тіл деп қарастыру керек дейді, ал басқалары оны ағылшын тілі мен ямайкалық патоистің арасындағы диалектік континуумның бір бөлігі ғана деп санайды. Лимон тілінің бұрынғы және қазіргі уақытта біртіндеп декреолизацияланатыны құжатталған.
Some linguists are undecided on the categorization of Limonese. According to some authors, Limonese should be treated as a separate language altogether while others contend that it is merely a part of a dialect continuum between English and Jamaican Patois. Limonese is documented to have been and is being gradually decreolized.