Кіріспе

Гонзон (本尊), кейде Гохонзон (Gohonzon) деп аталады, жапон буддизміндегі қастерлі негізгі бейне немесе басты құдай. Будда, бодхисаттва немесе мандала бейнесі храмда немесе үйдің будда алтарында (буцудан) орналасады. Бейне мүсін немесе кішкентай түркім болуы мүмкін және сектаға қарай өзгешеленеді. Ол жеке бейне немесе бірнеше бейненің тобы болуы мүмкін; храмның негізгі (hondō) немесе қазына (kondō) залындағы хонзон сол залда немесе бүкіл храм кешені үшін арналған болуы мүмкін. Кейде хонзон үш (санзонбуцу) немесе бес (госон) бейнеден тұратын топтың орталық бейнесі (чусон) болып табылады. Иконаның физикалық жаратылуынан кейін қасиеттілік беру рәсімі (кайген деп аталады, сөзбе-сөз "көз ашу" немесе "көздерге нүкте қою") өткізіледі. Осы арқылы хонзон құдайдың ыстық орнына айналады деп сендіреді, және өзінің күшіне ие болады.

Буцудзо

Мүсін түріндегі хонзон Буцудзо деп аталады, көбінесе кипарис ағашынан немесе мыс, қола сияқты металдардан жасалады. Буцудзо басқа бейнелерге қарағанда көбірек таралған. Тори Бусси – құдайға табынуға арналған мүсіндерді жасаған ертедегі және белгілі шебер. 1690 жылы жарық көрген Буцудзуи – 800 Буцудзоның суреттерінің жинағы.

Әр түрлі топтарға

Буддизмнің VI ғасырда Жапонияға әкелінуіне дейін синто дінінде хонзонға қатысты ешқандай дәлел жоқ. Оның пайда болуы буддизмнің мәдени ықпалымен байланысты. Жапон буддизмінің әрбір ағымының өзіндік хонзоны бар, ол кейде храмнан храмға, тіпті бір храмның ішіндегі залдан залға да өзгеруі мүмкін. Бұл практиканы XX ғасырдың жапон діни реформаторы Экай Кавагучи сынға алған. Ал кейбір мүсіндер (хибуцу, әдеби мағынасында "құпия Буддалар") тым қасиетті саналғандықтан, көпшілік назарына ұсынылмайды.

Шыңго буддизмі

Миккё тәжірибелерінде, мысалы, Шингон буддизмінде бұл термин діни рәсімде құрметтелген қасиетті күшті білдіреді. Кукай 9-ғасырда Шигон Эзотерикалық буддизмін және оның буддалық пантеонын Жапонияға әкелген кезде, Қытайдағы мүсіндерге табыну амалдары қабылданып, пайдаланылды. Ғасырлар бойы бұл жапон буддистік пантеонына дамыды. Қорғаушы тұлғаның рөлі тибет буддизміндегі идам рөлімен ұқсас. Ваджраяна буддизміне, оның ішінде Миккё, Тангми және Тибет буддизміне жататын қорғаушы құдайлар көптеген діни тәжірибелерде өте маңызды.

Таза жер буддизмі

Хонен мен Шинран басшылығымен Таза жер буддизмінің Жодо Шиншү мектебінде «хонзон» пайдалану жиіледі. Хонзон – «Наму Амида Будда» сияқты небуцу дұғаларының жазулары, басқа да сөз тіркестері, Будданың суреттері, мүсіндері, тіпті мектептің негізін қалаушысының бейнелері түрінде болды. Реннио мүсінге қарағанда жазылған небуцу түріндегі хонзонның дұрыс екенін ойлады.

Рисшо Косекай

Ришо Косей Кай мүшелері өз үйлерінде орналасқан және «Дайгохонзон» деп аталатын хонзонды қабылдап, онымен тәжірибе жасауға шақырылады. Бұл хонзонға Шакьямунидің суреті түсірілген. Ришо Косей Кай штаб-пәтерінде Шакьямунидің мүсінінен жасалған Гохонзон бар.

Дзен буддизмі

Судзукидің айтуынша, дзен алтарының дұрыс хонзоны – Шакьямуни Будда. Оған көбінесе басқа бодхисаттвалар мен архаттар, мысалы Каннон (Авалокитшевара), Якуши (Бхайшаджягуру), Джизо (Кшитигарба) немесе Мироку (Майтрея) сияқты мүсіндер үйлеседі. Кейде Амида (өткенді білдіретін), Шакьямуни (қазіргі заманды білдіретін) және Мироку (болашақты білдіретін) үштігі де кездеседі. Ғибадатхананың жетекші философиясының ықпалымен басқа да таңдаулар мен үйлесімдер болуы мүмкін.