Гуадалканалдан жапон әскерлерінің шығуы (1943)

Кіріспе

1943 жылы Гуадалканалдан жапон әскерлерінің шығуы (Ке операциясы) – Екінші дүниежүзілік соғыстың Гуадалканал шайқасын аяқтаған, жапон күштерінің Гуадалканалдан көшуі. Операция 1943 жылдың 14 қаңтары мен 7 ақпаны аралығында өтті, және Жапон императорлық армиясы (ЖИА) мен Жапон императорлық теңіз күштері (ЖТК) күштерінің қатысуымен, Жапон императорлық бас штабының (ЖИБШ) жалпы басшылығымен жүзеге асырылды. Операцияның командирлері Исороку Ямамото және Хитоси Имамура болды. Жапондықтар бірнеше себеппен Гуадалканалдан шығып, одақтас күштеріне аралды беруге шешім қабылдады. ЖИА-ның Гуадалканалдағы Гендерсон аэродромын қайта басып алуға жасаған барлық әрекеттері ауыр шығындармен сәтсіз аяқталды. Аралдағы жапондық құрлық әскерлері аштық, аурулар мен жарақаттардан 36 000-нан 11 000-ға дейін азайды. ЖТК күштері де аралдағы құрлық әскерлерін нығайту және жабдықтау кезінде ауыр шығындарға ұшырады. Бұл шығындар, сондай-ақ Гуадалканалды қайта басып алу үшін қажетті ресурстар, Жапон империясының басқа аймақтарындағы стратегиялық қауіпсіздік пен операцияларға әсер етті. Көшу туралы шешімді 31 желтоқсан 1942 жылы император Хирохито бекітті. Операция 1943 жылдың 14 қаңтарында эвакуацияны қамтамасыз ету үшін Гуадалканалға жаяу әскерлер батальонын жеткізумен басталды. Сол кезде ЖИА және ЖТК әуе күштері Соломон аралдары мен Жаңа Гвинея аймағында әуе үстемдігі үшін күресті. Әуе шайқасы кезінде Реннелл аралы шайқасында АҚШ крейсері батып кетті. Екі күннен кейін жапондық ұшақтар Гуадалканал маңында АҚШ эсминецін баттырды. Көшу 1, 4 және 7 ақпан түнде эсминецтер арқылы жүзеге асырылды. Бір эсминец батып, үш эсминец зардап шегуімен, жапондықтар Гуадалканалдан 10 652 адамды эвакуациялады. Эвакуация кезінде 600 адам қаза тапты, ал тағы 3000-ға жуық адамға ауыр медициналық көмек қажет болды. 9 ақпанда одақтас күштері жапондықтардың кеткенін анықтады және Гуадалканалды қауіпсіз деп жариялады, бұл аралды бақылау үшін алты айлық шайқасты аяқтады.

1943 Japanese withdrawal from Guadalcanal in WWII

Operation Ke (ケ号作戦) was the largely successful withdrawal of Japanese forces from Guadalcanal, concluding the Guadalcanal Campaign of World War II. The operation took place between 14 January and 7 February 1943, and involved both Imperial Japanese Army (IJA) and Imperial Japanese Navy (IJN) forces under the overall direction of the Japanese Imperial General Headquarters (IGH). Commanders of the operation included Isoroku Yamamoto and Hitoshi Imamura. The Japanese decided to withdraw and concede Guadalcanal to Allied forces for several reasons. All attempts by the IJA to recapture Henderson Field, the airfield on Guadalcanal in use by Allied aircraft, had been repulsed with heavy losses. Japanese ground forces on the island had been reduced from 36,000 to 11,000 through starvation, disease, and battle casualties. IJN forces were also suffering heavy losses attempting to reinforce and resupply the ground forces on the island. These losses, plus the projected resources needed for further attempts to recapture Guadalcanal, were affecting strategic security and operations in other areas of the Japanese Empire. The decision to withdraw was endorsed by Emperor Hirohito on 31 December 1942. The operation began on 14 January 1943 with the delivery of a battalion of infantry troops to Guadalcanal to act as rearguard for the evacuation. Around the same time, IJA and IJN air forces began an air superiority campaign around the Solomon Islands and New Guinea. During the air campaign, a US cruiser was sunk in the Battle of Rennell Island. Two days later, Japanese aircraft sank a US destroyer near Guadalcanal. The withdrawal was carried out on the nights of 1, 4, and 7 February by destroyers. At a cost of one destroyer sunk and three damaged, the Japanese evacuated 10,652 men from Guadalcanal. During the evacuation 600 died and 3,000 more required extensive hospital care. On 9 February, Allied forces realized that the Japanese were gone and declared Guadalcanal secure, ending the six month campaign for control of the island.

Гуадалканал жорығы

1942 жылдың 7 тамызында АҚШ-тың 1-ші теңіз дивизиясы Соломон аралдарындағы Гуадалканал, Тулаги және Флорида аралдарына түсті. Аралдарға түсудің мақсаты – оларды жапондықтардың АҚШ пен Австралия арасындағы жабдықтау жолдарын қауіп төндіретін база ретінде пайдалануына кедеру келтіру, сондай-ақ аралдарды Рабаулдағы маңызды жапондық базаны басып алу немесе бейтараптандыру науқанының бастапқы нүктесі ретінде қамтамасыз ету және одақтас Жаңа Гвинея науқанына көмектесу болды. Бұл түсу Гуадалканалдағы алты айлық науқанның бастамасы болды. Жапондықтарды күтпеген жерден шабуылға алып, 8 тамызға қарай теңізшілер Тулаги және жақын аралдарды, сондай-ақ Гуадалканалдағы Лунга нүктесінде салынып жатқан жапондық әуежайды бақылауға алды. Кейін одақтастар оны «Хендерсон алаңы» деп атады. Хендерсоннан ұшатын одақтас ұшақтары «Кактус әуе күштері» (CAF) деп аталды. Гуадалканалға түсуге жауап ретінде Жапон Императорлық Бас штабы (IGH) Гуадалканалды қайта басып алу міндетін Жапон Императорлық Армиясының (IJA) 17-ші армиясына жүктеді. Бұл армия генерал-лейтенант Харукичи Хякутаке басқаруымен Рабаулда орналасқан және корпус деңгейіндегі құрама болып табылды. CAF әуе күштерінің қатеріне байланысты Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері (IJN) аралға әскер мен жабдық жеткізу үшін үлкен, баяу жүретін көлік кемелерін пайдалана алмады. Оның орнына, Рабаул мен Шортленд аралдарындағы әскери кемелер Гуадалканалға күштерді тасымалдау үшін қолданылды. Жапондық әскери кемелері, негізінен жеңіл крейсерлер мен вице-адмирал Гуничи Микава басқаратын 8-ші флотқа қарасты эсминецтер, әдетте «Слот» арқылы Гуадалканалға бір түндік сапар жасап, кері оралатын болды, осылайша CAF әуе шабуылына ұшырау қаупін азайтатын. Науқан бойында Гуадалканалға жоғары жылдамдықты соғыс кемелерімен жасалған бұл жүрістер кейіннен одақтас әскерлермен «Токио экспресі» деп, ал жапондықтармен «Егеуқұйрық тасымалы» деп аталды. Осылай жеткізілген күштерді пайдаланып, IJA Хендерсон алаңын қайта басып алуға үш рет тырысты, бірақ әр жолы жеңіліске ұшырады. Үшінші сәтсіздіктен кейін IJN-нің IJA 38-ші жаяу әскер дивизиясының қалған бөлігі мен оның ауыр жабдықтарын жеткізуге жасаған әрекеті 12-15 қарашада Гуадалканал теңіз шайқасында сәтсіз аяқталды. Осы сәтсіздікке байланысты жапондықтар Хендерсон алаңын қайта басып алудың келесі жоспарланған әрекетін тоқтатып қойды. Қарашаның ортасында одақтас әскерлер Жаңа Гвинеядағы Буна-Гонада жапондықтарға шабуыл жасады. Жапондық Біріккен флоттың теңіз басшылары, штаб-пәтері Трукта орналасқан және адмирал Исороку Ямамотоның жалпы басқаруымен, Жаңа Гвинеядағы одақтастардың алға жылжуы Жапон империясының қауіпсіздігі үшін Оңтүстік Соломон аралдарындағы одақтастардың әскери қатысуынан гөрі үлкен қауіп төндіреді деп санады. Сондықтан Біріккен флоттың теңіз штабының офицерлері Гуадалканалдан кету және басымдықтар мен ресурстарды Жаңа Гвинея айналасындағы операцияларға ауыстыру жоспарларын дайындауға кірісті. Бұл кезде теңіз күштері әскерге өз ниеттері туралы хабарламады. Желтоқсан айының басында жапондықтар Гуадалканалдағы әскерлерін жабдықтауда қиындықтарға тап болды, себебі одақтастардың әуе және теңіз шабуылдары жапондық кемелер мен базалардың жабдықтау тізбегіне нұқсан келтірді. Аралға жеткізілген азық-түлік жапондық әскерлерін қамтамасыз етуге жеткіліксіз болды, және 7 желтоқсанға қарай олар күн сайын 50-ге жуық адамды тамақтанудың жетіспеуінен, аурулардан және одақтастардың жердегі немесе әуедегі шабуылдарынан жоғалтты. Жапония науқан басталғаннан бері Гуадалканалға 30 000-ға жуық әскер жіберді, бірақ желтоқсан айына дейін олардың тек 20 000-ға жуығы тірі қалды; олардың ішінде шамамен 12 000-ы ғана жауынгерлік міндеттерді орындауға жарамды болды, ал қалғаны жауынгерлік жарақаттардан, аурулардан немесе дұрыс тамақтанудың болмауынан қасірет көрді. IJN Гуадалканалдағы жапондықтарды жабдықтауға тырысқанда кемелеріне зиян келтіруде және жоғалтуда болды. Бір эсминец 30 қарашада Тассафаронга шайқасында американдық әскери кемелерімен батты. Тағы бір эсминец пен бір су асты кемесі батып, екі эсминец 3-12 желтоқсан аралығында американдық PT катерлері мен CAF әуе шабуылдарынан зақымдалды. Теңіз күштерінің ашуын арттырған бұл тапсырмаларда жеткізілген азық-түліктердің өте аз бөлігі аралдағы IJA күштеріне жетті. Біріккен флот басшылары өздерінің әскери әріптестеріне жабдықтау жұмысына қатысқан әскери кемелердің жоғалтуы мен зақымдануы...

On 7 August 1942, the US 1st Marine Division landed on Guadalcanal, Tulagi, and Florida Islands in the Solomon Islands. The landings on the islands were meant to deny their use by the Japanese as bases for threatening the supply routes between the US and Australia, and to secure the islands as starting points for a campaign with the eventual goal of capturing or neutralizing the major Japanese base at Rabaul while also supporting the Allied New Guinea campaign. The landings initiated the six month long Guadalcanal campaign. Taking the Japanese by surprise, by nightfall on 8 August the Marines secured Tulagi and nearby islands as well as the Japanese airfield under construction at Lunga Point on Guadalcanal. The Allies later renamed it "Henderson Field". Allied aircraft operating out of Henderson were called the "Cactus Air Force" (CAF) after the Allied code name for Guadalcanal. In response to the landings on Guadalcanal, the Japanese Imperial General Headquarters (IGH) assigned the Imperial Japanese Army's (IJA) 17th Army, a corps sized command headquartered at Rabaul under the command of Lieutenant General Harukichi Hyakutake, the task of retaking Guadalcanal. Because of the threat by CAF aircraft, the Imperial Japanese Navy (IJN) was unable to use large, slow transport ships to deliver troops and supplies to the island. Instead, warships based at Rabaul and the Shortland Islands were used to carry forces to Guadalcanal. The Japanese warships, mainly light cruisers and destroyers from the Eighth Fleet under the command of Vice Admiral Gunichi Mikawa, were usually able to make the round trip down "The Slot" to Guadalcanal and back in a single night, thereby minimizing their exposure to CAF air attack. These high speed warship runs to Guadalcanal occurred throughout the campaign and were later called the "Tokyo Express" by Allied forces and "Rat Transportation" by the Japanese. Using forces delivered to Guadalcanal in this manner, the IJA tried three times to retake Henderson Field, but was defeated each time. After the third failure, an attempt by the IJN to deliver the rest of the IJA 38th Infantry Division and its heavy equipment failed during the Naval Battle of Guadalcanal from 12 to 15 November. Because of this failure, the Japanese cancelled their next planned attempt to recapture Henderson Field. In mid November, Allied forces attacked the Japanese at Buna Gona in New Guinea. Japanese Combined Fleet naval leaders, headquartered at Truk and under the overall command of Admiral Isoroku Yamamoto, felt Allied advances in New Guinea posed a greater threat to the security of the Japanese Empire than an Allied military presence in the southern Solomons. Therefore, Combined Fleet naval staff officers began to prepare plans for abandoning Guadalcanal and shifting priorities and resources to operations around New Guinea. At this time, the navy did not inform the army of their intentions in this regard. As December began, the Japanese experienced considerable difficulty in keeping their troops on Guadalcanal resupplied because of Allied air and naval attacks on the Japanese supply chain of ships and bases. The few supplies delivered to the island were not enough to sustain Japanese troops who, by 7 December, were losing about 50 men each day to malnutrition, disease, and Allied ground or air attacks. The Japanese had delivered almost 30,000 army troops to Guadalcanal since the campaign began, but by December only about 20,000 of that number were still alive; of those, only around 12,000 remained more or less fit for combat duty, with the rest incapacitated by battle wounds, disease, or malnutrition. The IJN continued to suffer losses and damage to its ships in attempting to keep the Japanese on Guadalcanal resupplied. One destroyer was sunk by American warships at the Battle of Tassafaronga on 30 November. Another destroyer plus a submarine were sunk and two destroyers damaged by American PT boat and CAF air attacks during subsequent resupply missions from 3–12 December. Compounding the navy's frustration, very few of the supplies carried on these missions reached IJA forces on the island. Combined Fleet leaders began telling their army counterparts the losses and damage to warships engaged in the resupply effort threatened future strategic plans for protecting the Japanese Empire.

Қайтарып алу туралы шешім

Қараша айы бойы Токиодағы IGH-тегі Жапонияның жоғары әскери басшылары Гуадалканалды одақтас күштерінен қайтаруға бағытталған күш-жігерді ашық түрде қолдауды жалғастырды. Сонымен бірге, төменгі шендегі офицерлер аралды тастап кету мүмкіндігін жасырын түрде талқылай бастады. Такуширо Хаттори мен Масанобу Цуджи, екеуі де жақында Гуадалканалды аралап келген, штабтағы әріптестеріне аралды қайтаруға жасалған кез келген тыраш әрекеттің мәні жоқ екенін айтты. Рюзо Седзима Гуадалканалдағы IJA әскерлерінің күші күрт азайғанын, болашақ операцияларды жүргізу мүмкін емес екенін хабарлады. 11 желтоқсанда екі штаб офицері, IJN командирі Юдзи Ямамото және IJA майоры Такахико Хаяши Рабаулдан Токиоға оралды және Хаттори, Цуджи және Седзиманың баяндамаларын растады. Олар сондай-ақ Рабаулдағы IJN және IJA офицерлерінің көпшілігі Гуадалканалды тастап кетуді қолдайтын сияқты көрінеді деп мәлімдеді. Осы шамада Жапонияның Соғыс министрлігі IGH-ге Гуадалканалды қайтаруға және Жапонияның экономикасы мен әскери күштерін сақтау үшін стратегиялық ресурстарды тасымалдауға жеткілікті кеме жоқ екенін хабарлады. 19 желтоқсанда IGH штаб офицерлерінің делегациясы, IJA операциялық бөлімінің бастығы полковник Джоичиро Санада басқарып, Жаңа Гвинея және Гуадалканалға қатысты болашақ жоспарларды талқылау үшін Рабаулға келді. Жаңа Гвинея мен Соломон аралдарындағы IJA операцияларын басқаратын 8-ші армияның қолбасшысы Хитоси Имамура Гуадалканалдан шығуды тікелей ұсынбады, бірақ аралды қайтаруға жасалатын кез келген әрекеттегі қазіргі қиындықтарды ашық және нақты сипаттады. Имамура сондай-ақ, шығу туралы шешімге Гуадалканалдан мүмкіндігінше көп сарбазды эвакуациялау жоспарларының енгізілуі керек екенін айтты. Санада 25 желтоқсанда Токиоға оралды және Гуадалканалды дереу тастап кетуді және Жаңа Гвинеядағы науқанға басымдық беруді ұсынды. IGH-тің жоғары басшылары 26 желтоқсанда Санаданың ұсынысымен келісіп, өздерінің штабына Гуадалканалдан шығу және Соломон аралдарының орталық бөлігінде жаңа қорғаныс шебін құру жоспарларын жасауды тапсырды. 28 желтоқсанда генерал Хажиме Сугияма мен адмирал Осами Нагано император Хирохитоға Гуадалканалдан шығу туралы шешімді жеке хабарлады. 31 желтоқсанда император бұл шешімді ресми түрде бекітті.

Throughout November, Japan's top military leaders at the IGH in Tokyo continued to openly support further efforts to retake Guadalcanal from Allied forces. At the same time, lower ranking staff officers began to discreetly discuss abandoning the island. Takushiro Hattori and Masanobu Tsuji, each of whom had recently visited Guadalcanal, told their colleagues on the staff that any further attempt to retake the island was a lost cause. Ryūzō Sejima reported that the attrition of IJA troop strength on Guadalcanal was so unexpectedly severe that future operations would be untenable. On 11 December two staff officers, IJN Commander Yuji Yamamoto and IJA Major Takahiko Hayashi, returned to Tokyo from Rabaul and confirmed Hattori's, Tsuji's, and Sejima's reports. They further reported that most of the IJN and IJA officers at Rabaul appeared to support abandoning Guadalcanal. Around this time, Japan's War Ministry informed the IGH that there was insufficient shipping to support both the effort to retake Guadalcanal and transport strategic resources to maintain Japan's economy and military forces. On 19 December, a delegation of IGH staff officers led by IJA Colonel Joichiro Sanada, chief of the IGH's operations section, arrived at Rabaul for discussions about future plans concerning New Guinea and Guadalcanal. Hitoshi Imamura, commander of the 8th Area Army in charge of IJA operations in New Guinea and the Solomons, did not directly recommend a withdrawal from Guadalcanal but openly and clearly described the current difficulties involved with any further attempts to retake the island. Imamura also stated that any decision to withdraw should include plans to evacuate as many of the soldiers from Guadalcanal as possible. Sanada returned to Tokyo on 25 December and recommended to the IGH that Guadalcanal be abandoned immediately and all priority given to the campaign in New Guinea. The IGH's top leaders agreed with Sanada's recommendation on 26 December and ordered their staffs to begin drafting plans for the withdrawal from Guadalcanal and establishment of a new defense line in the central Solomons. On 28 December, General Hajime Sugiyama and Admiral Osami Nagano personally informed Emperor Hirohito of the decision to withdraw from Guadalcanal. On 31 December, the Emperor formally endorsed the decision.

Жоспар және күштер

3 қаңтарда IGH 8-ші армиялық корпусы мен Біріккен флотты Гуадалканалдан шығу туралы шешімімен таныстырды. 9 қаңтарға қарай Біріккен флот пен 8-ші армиялық корпустың штабтары эвакуацияны жүзеге асыру жоспарын бірлесіп аяқтады, ол ресми түрде «Ке» операциясы деп аталды, жапон кана сөздігіндегі мораға сәйкес келеді. Жоспарға сәйкес, 14 қаңтар шамасында IJA жаяу әскерлерінің батальоны эсминецтермен Гуадалканалға қондырылып, эвакуация кезінде арттық күзетшілердің ролін атқаруы керек еді. 17-ші армия 25 немесе 26 қаңтарда аралдың батыс жағына шегінуді бастауы тиіс еді. 28 қаңтарда Оңтүстік Соломон аралдары маңында әуе үстемдігі үшін күрес басталады. 17-ші армияны ақпан айының бірінші аптасында үш рейспен эсминецтер шығарып алады, жоспарланған аяқталу мерзімі 10 ақпан. Сонымен қатар, жапондық әуе және теңіз күштері Жаңа Гвинея мен Маршалл аралдары маңында көрнекті маневрлер мен ұсақ шабуылдар жасап, сондай-ақ одақтастарды олардың мақсаттары туралы жаңылыстыру үшін алдамшы радиохабарламалар жіберуі керек еді. Ямамото «Дзюнъё» және «Дзуйхо» жапондық авианосектерін, «Конго» және «Харуна» жауынгерлік кемелерін, төрт ауыр крейсерді және «Ке» операциясын Оңтүстік Соломон аралдарындағы Онтонг-Жава маңында қашықтықтан қамтамасыз ету үшін Нобутакэ Кондо басқаратын эсминецті дайындады. Эвакуациялық рейс Микаваның 8-ші флотымен жүзеге асырылуы керек еді, ол ауыр крейсерлер «Чокай» және «Кумано», жеңіл крейсер «Сендай» және 21 эсминецтен тұрады. Микаваның эсминецтері эвакуацияны жүргізуге міндеттелді. Ямамото операция кезінде Микаваның эсминецтерінің кем дегенде жартысы батып кетеді деп күтті. Операцияның әуе үстемдігі бөлігін қолдауға IJN-ның 11-ші әуе флоты мен IJA-ның 6-шы әуе дивизиясы, Рабаулда 212 және 100 ұшақпен орналасқан. «Зюикаку» жапондық авианосецінің 64 ұшағы да уақытша Рабаулға жіберілді. Рабаул, Бугенвиль және Шортленд аралдарында орналасқан IJN-ның «R» аймақтық әуе күштерінен қосымша 60 ұшақ операцияға қатысқан жапондық ұшақтардың жалпы санын 436-ға жеткізді. Аймақтағы жапондық соғыс кемелері мен әскери-теңіз күштері Рабаулда Дзиничи Кусака басқаратын Оңтүстік-Шығыс аймақтық флотты құрды. Жапонияға қарсы және Оңтүстік Тынық мұхитындағы одақтас күштердің қолбасшысы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Уильям Холси басқаратын «Энтерпрайз» және «Саратога» флоттық авианосектері, алты эскорттық авианосектері, үш жылдам линкор, төрт ескі линкор, 13 крейсер және 45 эсминец болды. Әуеде 13-ші әуе күштері 92 истребитель мен бомбалаушыдан тұрды, ал Гуадалканалдағы CAF 81 ұшаққа ие болды. Контр-адмирал Обри Фич Оңтүстік Тынық мұхиты әуе күштерінің бас қолбасшысы болды. Флоттық және эскорттық авианосектерінің әуе бөлімшелері тағы 339 ұшақ қосты. Сонымен қатар, Соломон аралдарында миссияларды орындауға жеткілікті қашықтықта Жаңа Гвинеяда 30 ауыр бомбалаушы ұшақ орналастырылды. Жалпы алғанда, одақтастар «Ке» операциясына қарсы тұру үшін шамамен 539 ұшаққа ие болды. Қаңтар айының бірінші аптасына қарай ауру, аштық және шайқас Хайкутаке басқаратын күштерді 14 000-ға дейін азайтты, олардың көпшілігі соғысуға тым әлсіз және нашар тамақтанды. 17-ші армияда өте аз оқ-дәрісі бар үш далалық зеңбірек болды. Осыған қарамастан, аралдағы одақтас командирі, АҚШ армиясының генерал-майоры Александр Патч, АҚШ армиясы мен АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің біріккен күштерін, жалпы саны 50 666 адамды құрайтын XIV корпустың күштерін жинады. Патчтың тартуында 167 артиллериялық құрал болды, соның ішінде зеңбіректер мен гаубицалар, сондай-ақ оқ-дәрінің мол қоры болды.

On 3 January, IGH informed the 8th Area Army and the Combined Fleet of the decision to withdraw from Guadalcanal. By 9 January, the Combined Fleet and 8th Area Army staffs together completed the plan, officially called Operation Ke after a mora in Japanese Kana vocabulary, to execute the evacuation. The plan called for a battalion of IJA infantry to land by destroyer on Guadalcanal around 14 January to act as a rear guard during the evacuation. The 17th Army was to begin withdrawing to the western end of the island about 25 or 26 January. An air superiority campaign around the southern Solomons would begin on 28 January. The 17th Army would be picked up in three lifts by destroyers the first week of February with a target completion date of 10 February. At the same time, Japanese air and naval forces would conduct conspicuous maneuvers and minor attacks around New Guinea and the Marshall Islands along with deceptive radio traffic to try to confuse the Allies as to their intentions. Yamamoto detailed aircraft carriers Japanese aircraft carrier Jun'yō and Japanese aircraft carrier Zuihō, battleships Japanese battleship Kongō and Japanese battleship Haruna – with four heavy cruisers and a destroyer as the screening force – under Nobutake Kondō to provide distant cover for Ke around Ontong Java in the northern Solomons. The evacuation runs were to be carried out by Mikawa's 8th Fleet, consisting of heavy cruisers Japanese cruiser Chōkai and Japanese cruiser Kumano, light cruiser Japanese cruiser Sendai, and 21 destroyers. Mikawa's destroyers were charged with conducting the evacuation. Yamamoto expected that at least half of Mikawa's destroyers would be sunk during the operation. Supporting the air superiority portion of the operation were the IJN's 11th Air Fleet and the IJA's 6th Air Division, based at Rabaul with 212 and 100 aircraft, respectively. 64 aircraft from carrier Japanese aircraft carrier Zuikakus air group were also temporarily assigned to Rabaul. An additional 60 floatplanes from the IJN's "R" Area Air Force, based at Rabaul, Bougainville and the Shortland Islands, brought the total number of Japanese aircraft involved in the operation to 436. The combined Japanese warship and naval air units in the area formed the Southeast Area Fleet, commanded by Jinichi Kusaka at Rabaul. Opposing the Japanese and under the command of United States Navy Admiral William Halsey Jr., commander of Allied forces in the South Pacific, were fleet carriers Enterprise and Saratoga, six escort carriers, three fast battleships, four old battleships, 13 cruisers, and 45 destroyers. In the air, the 13th Air Force numbered 92 fighters and bombers under United States Army Brigadier General Nathan F. Twining and the CAF on Guadalcanal counted 81 aircraft under US Marine Brigadier General Francis P. Mulcahy. Rear Admiral Aubrey Fitch was overall commander of Aircraft South Pacific. The air units of the fleet and escort carriers added another 339 aircraft. In addition, 30 heavy bombers were stationed in New Guinea with sufficient range to conduct missions over the Solomon Islands. In total, the Allies possessed around 539 aircraft available to oppose the Ke operation. By the first week of January, disease, starvation, and battle had reduced Hyakutake's command to about 14,000 troops, with many of them too sick and malnourished to fight. The 17th Army possessed three operable field cannon, with very little ammunition. In contrast, the Allied commander on the island, US Army Major General Alexander Patch, fielded a combined force of US Army and US Marines, designated the XIV Corps, totaling 50,666 men. At Patch's disposal were 167 artillery weapons, including , , and howitzers, and plentiful stocks of shells.

Дайындық

1 қаңтарда жапондық әскерилер радиобайланыс кодтарын өзгертті, бұл одақтастардың барлау қызметіне, жапондық радио шифрларын жартылай бұзғаннан кейін, жапондықтардың ниеттерін және қозғалысын анықтауды қиындатты. Қаңтар айының басында одақтастардың барлау және радиоқозғалысын талдау Truk, Rabaul және Shortland аралдарында кемелер мен ұшақтардың жиналуын байқады. Одақтас елдердің сарапшылары Маршалл аралдарындағы радио байланысының күшеюі Жаңа Гвинея немесе Соломон аралдарында өтуі тиіс операциядан назарды аудару мақсатындағы алдау екенін анықтады. Одақтас барлау қызметкерлері операцияның мәнін дұрыс түсінбеді; 26 қаңтарда Одақтас Тынық мұхиты қолбасшылығының барлау бөлімі Тынық мұхитындағы одақтас күштерге жапондықтардың Соломон аралдарында немесе Жаңа Гвинеяда «Кэ» деп аталатын жаңа шабуылға дайындалып жатқанын хабарлады. 14 қаңтарда тоғыз эсминецтен тұратын «Экспресс» миссиясы «Кэ» эвакуациясы үшін артқы күзет ретінде белгіленген Яно батальонын Гуадалканалға жеткізді. Майор Кейдзи Яноның басқаруындағы батальон 750 жаяу әскерден және тағы 100 адамнан тұратын тау артиллериясы батареясынан құралды. Батальонмен бірге 8-ші аймақтық армияның өкілі, подполковник Кумао Имото болды, ол Хякутакеге эвакуация туралы бұйрық пен жоспарды жеткізуге тиіс болды. 17-ші армияға әлі кері шегіну туралы шешім туралы хабарланбаған. CAF және 13-ші Әуе күштерінің әуе шабуылы кезінде 9 эсминецке кері қайтып келе жатқанда, жапондық эсминецтер «Араши» және «Таниказе» зақымдалды, ал конвойды сүйрейтін сегіз жапондық истребителі жойылды. Бес американдық ұшақ атып түсірілді. «Ағымдағы жағдайда әскердің кері шегінуі өте қиын міндет. Алайда, Императордың бұйрықтарына сәйкес, Аймақтық армияның бұйрықтарын қандай құнмен болса да орындау керек. Оның толық орындалатынына кепілдік бере алмаймын», – деді Харукичи Хякутаке, 1943 жылдың 16 қаңтары.

15 қаңтардың кешкі уақытында Имото Кокумбонадағы 17-ші армия штабына жетіп, Хякутакеге және оның штабына аралдан кету туралы шешімді хабарлады. 16-сы күні бұйрықты көңілі толмаған күйде қабылдап, 17-ші армия штабы 18-ші күні өз күштеріне «Кэ» эвакуация жоспарын жеткізді. Жоспар бойынша, аралдың ішкі жағындағы биік қырқалар мен төбелерде американдық шабуылға қарсы тұрып жатқан 38-ші дивизия 20-сы күні басталатын Гуадалканалдың батыс жағындағы Эсперанс мүйісіне қарай шегінуге және кері қашуға тиіс болды. 38-ші дивизияның шегінуін 1942 жылдың қазан айынан бері Гуадалканалға орналасқан 2-ші жаяу әскер дивизиясы және Яно батальоны қамтамасыз етеді, содан кейін олар 38-ші дивизиядан кейін батысқа қарай жол тартады. Қозғала алмай қалған әскерлер «Император армиясының абыройын сақтау» үшін өз-өзіне қол салуға шақырылды.

Батысқа қарай кері шегіну

Патч жаңа шабуылды 38-дивизия басып алған ішкі қырқалар мен төбелерден кері шегінуді бастаған сәтте іске қосты. 20 қаңтарда генерал-майор Дж. Лоутон Коллинстің басқаруымен 25-ші жаяу әскер дивизиясы Кокумбонаны бақылайтын қырқаны құрайтын, американдықтар 87, 88 және 89 деп атаған бірнеше төбелерге шабуыл жасады. Америкалықтар күткеннен гөрі аз қарсылыққа тап болып, 22 қаңтар таңында үш төбені басып алды. Күтпеген табысты пайдалану үшін күштерді жылжытып, Коллинс жылдамдатып алға жылжуды жалғастырды және түнгі уақытта келесі екі төбені, 90 және 91-ді басып алды, бұл американдықтарға Кокумбонаны оқшаулап, жапондық 2-дивизияны тұтқындауға мүмкіндік берді. Жапондықтар жағдайға жылдам реакция жасап, Кокумбонаны дереу эвакуациялады және 2-дивизияға батысқа қарай дереу шегінуге бұйрық берді. 23 қаңтарда американдықтар Кокумбонаны басып алды. Кейбір жапондық бөлімшелер американдық күштер арасында қоршалып, жойылды, бірақ 2-дивизияның көп бөлігі аман қалды. Жапондықтардың қайтадан күшейтілген шабуыл жасауы мүмкін деген қорқынышпен, Патч Кокумбонаның батысындағы жапондық күштерге шабуыл үшін бір полктан артық күш жұмсады, ал қалғанын Лунга нүктесіне жақын ұстап, әуежайды қорғады. Кокумбонаның батысындағы жер жағдайы американдықтардың ілгерілеуін қиындатып, жапондықтарға уақыт ұзартуға көмектесті, ал 17-ші армияның қалған бөлігі Эсперанс мүйісіне қарай шегінуді жалғастырды. Американдықтардың алға жылжуы теңіз бен тығыз, ішкі джунгли мен тік коралл қырқалары арасындағы тар дәлізбен шектелді. Қырқалар жағалауға перпендикуляр бағытта созылып, дәлізді кесіп өтетін көптеген өзендер мен арналарға параллель болды, олардың ағысы "тақтадай тегіс" еді. 26 қаңтарда АҚШ армиясы мен теңіз жаяу әскерінің біріккен бөлімдерінен құралған, "Композиттік армиялық-теңіз" (CAM) дивизиясы батысқа қарай жылжуда Мармура өзенінде Яно батальонымен кездесті. Яно әскерлері CAM-ның алға жылжуын уақытша тоқтатты, содан кейін келесі үш күн ішінде батысқа қарай баяу шегінді. 29 қаңтарда Яно Бонэги өзенінен шегінді, онда 2-дивизия сарбаздары тағы бір қорғаныс позициясын құрған еді. Жапондықтар Бонэгидегі қорғанысын үш күнге сақтап тұрды. 1 ақпанда, "Уилсон" және "Андерсон" эсминецтерінің жағалаудан оқ жаудырылуының көмегімен американдықтар өзеннен сәтті өтті, бірақ батысқа қарай дереу ілгері жылмады.

Patch initiated a new offensive just as the 38th Division began to withdraw from the inland ridges and hills that it had occupied. On 20 January, the 25th Infantry Division, under Major General J. Lawton Collins, attacked several hills, designated Hills 87, 88, and 89 by the Americans, that formed a ridge that dominated Kokumbona. Encountering much lighter resistance than anticipated, the Americans seized the three hills by the morning of 22 January. Shifting forces to exploit the unexpected breakthrough, Collins quickly continued the advance and captured the next two hills, 90 and 91, by nightfall, placing the Americans in position to isolate and capture Kokumbona and trap the Japanese 2nd Division. Reacting quickly to the situation, the Japanese hurriedly evacuated Kokumbona and ordered the 2nd Division to retire westward immediately. The Americans captured Kokumbona on 23 January. Although some Japanese units were trapped between the American forces and destroyed, most of the 2nd Division's survivors escaped. Still fearing a renewed and reinforced Japanese offensive, Patch committed the equivalent of only one regiment at a time to attack the Japanese forces west of Kokumbona, keeping the rest near Lunga Point to protect the airfield. The terrain west of Kokumbona favored the Japanese efforts to delay the Americans as the rest of the 17th Army continued its withdrawal towards Cape Esperance. The American advance was hemmed into a corridor only wide between the ocean and the thick, inland jungle and steep coral ridges. The ridges, running perpendicular to the coast, paralleled numerous streams and creeks that crossed the corridor with "washboard regularity." On 26 January, a combined US Army and Marine unit called the Composite Army Marine (CAM) Division advancing westward encountered the Yano Battalion at the Marmura River. Yano's troops temporarily halted the CAM's advance and then slowly withdrew westward over the next three days. On 29 January, the Yano retreated across the Bonegi River, where soldiers from the 2nd Division had constructed another defensive position. The Japanese defenses at the Bonegi held up the American advance for almost three days. On 1 February, with help from a shore bombardment by the destroyers Wilson and Anderson, the Americans successfully crossed the river but did not immediately press the advance westward.

Әуе шабуылы

Ке әуедегі басымдық науқаны қаңтар айының ортасында Хендерсон аэродромына 3–10 ұшақтан түнгі шабуылдар жасаумен басталды, бұл аз шығынға әкелді. 20 қаңтарда Каваниси H8K бомбалаушысы Эспириту Санто теңіз базасын бомбалады. 25 қаңтарда IJN 58 Zero истребителін күндізгі рейдке Гуадалканалға жіберді. Жауап ретінде КАҚ сегіз Wildcat және алты P-38 истребитерін көтеріп, төрт Zero истребителін жойды, өзі шығынға ұшырамады. 27 қаңтарда Рабаулдан IJA 6-шы әуе дивизиясының 74 Накадзима Ki-43 "Оскар" истребитерін сүйреп әкелген тоғыз Кавасаки Ki-48 "Лили" жеңіл бомбалаушыларымен екінші ірі рейд жасалды. Хендерсоннан он екі Wildcat, алты P-38 және 10 P-40 ұшағы Гуадалканал үстінде олармен кездесті. Соның салдарынан жапондықтар алты истребитерін жоғалтты, ал КАҚ бір Wildcat, төрт P-40 және екі P-38 ұшағын жоғалтты. "Лили" бомбалаушылары Матаникау өзені маңындағы американдықтардың позицияларына бомба тастады, бірақ аз ғана зиян келтірді.

Реннелл аралы шайқасы

Сеніп тұрғандай, жапондықтар Оңтүстік Соломон аралдарындағы Хендерсон алаңына бағытталған ірі шабуылды бастады, Халси 29 қаңтардан бастап Гуадалканалға өзінің соғыс кемелерінің көп бөлігімен қолдау көрсетілген, бес тактикалық топқа бөлінген конвой жіберу арқылы жауап берді. Бұл бес тактикалық топқа екі авиациялық крейсер, екі эскорттық авиациялық крейсер, үш линкор, 12 крейсер және 25 эсминец кірді. Көліктік конвойдың жақындауын қамтамасыз ету үшін контр-адмирал Роберт С. Гиффен басқаратын 18-ші тактикалық топ (TF 18) үш ауыр және үш жеңіл крейсер, екі эскорттық авиациялық крейсер және сегіз эсминецтен тұрды. «Энтерпрайз» авиациялық крейсеріне бағытталған күштер TF 18-нің артынан жүріп кетті. Жабдықтау конвойын қорғаумен қатар, TF 18-ге 29 қаңтарда сағат 21:00-де Тулагиде орналасқан төрт АҚШ эсминцімен кездесу тапсырылды, ертесі күні Гуадалканалдың солтүстігіндегі «Жарғақтан» (The Slot) тексеру жүргізу үшін. Эскорттық авиациялық крейсерлер Гиффеннің күштеріне жоспарланған кездесуге жеткілікті жылдамдықпен жүруге мүмкіндік бермегендіктен, Гиффен 29 қаңтарда сағат 14:00-де екі эсминецпен бірге крейсерлерді қалдырып, алға жылжыды. Гиффеннің күштерін жапондық суасты қайықтары қадағалап, оның орналасқан жері мен қозғалысы туралы теңіз штабтарына хабарлады. Орташа түстен кейін, суасты қайықтарының хабарламаларына сүйене отырып, 705-ші әуе тобынан 16 G4M және 701-ші әуе тобынан 16 Mitsubishi G3M «Nell» бомбалаушылары Рабаулдан торпедаларды алып, қазір Реннелл аралы мен Гуадалканал арасында орналасқан Гиффеннің күштеріне шабуыл жасау үшін ұшып кетті. Торпедалық бомбалаушылар Гиффеннің кемелеріне сағат 19:00-ден 20:00-ге дейін екі толқынмен шабуыл жасады. Екі торпеда «Чикаго» ауыр крейсерінде жарылып, ауыр зақым келтіріп, оны тоқтатты. Гиффеннің кемелерінен атылған зениттік оқтармен үш жапондық ұшақ атып түсірілді. Жауап ретінде Халси «Чикагоны» сүйреп алу үшін буксир жіберіп, Гиффеннің тактикалық тобына ертесі күні базаға оралуға бұйрық берді. «Чикагоны» және буксирді сүйреп жүру үшін алты эсминец қалды. 30 қаңтарда сағат 16:00-де Кавиенгте орналасқан 751-ші әуе тобынан 11 Mitsubishi торпедалық бомбалаушы ұшағы Бука арқылы өтіп, «Чикагоны» сүйреп алып келе жатқан күшке шабуыл жасады. «Энтерпрайзден» ұшқан истребительдер сегізін атып түсірді, бірақ жапондық ұшақтардың көпшілігі апатқа ұшырамай тұрып торпедаларын түсіре алды. Бір торпеда «Ла Валлет» эсминцін ұрып, ауыр зақым келтірді. «Чикагоға» тағы төрт торпеда тиіп, ол батып кетті. Көліктік конвой Гуадалканалға жетіп, 30-31 қаңтарда жүгін сәтті түсірді. Халсидің қалған соғыс кемелері Соломон аралдарының оңтүстігіндегі Коралл теңізіне одақтастар шабуылға ұшырайды деп күтілген жапондық соғыс кемелерінің күшіне күтіп келді. TF 18-дің Гуадалканал аймағынан кетуі Ке операциясына қауіптің маңызды бөлігін жойды. 29 қаңтарда сағат 18:30-да Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштерінің екі корветі Гуадалканалдың Камимбо маңында Гуадалканалға жабдықтау жүргізуге тырысқан I 1 жапондық суасты қайығын ұстады. Екі корвет 90 минуттық шайқастан кейін I 1-ге соқтығысып, оны батырды.

Believing that the Japanese were beginning a major offensive in the southern Solomons aimed at Henderson Field, Halsey responded by sending, beginning on 29 January, a resupply convoy to Guadalcanal supported by most of his warship forces, separated into five task forces. These five task forces included two fleet carriers, two escort carriers, three battleships, 12 cruisers, and 25 destroyers. Screening the approach of the transport convoy was Task Force 18 (TF 18), under Rear Admiral Robert C. Giffen, with three heavy and three light cruisers, two escort carriers, and eight destroyers. A fleet carrier task force, centered on the carrier Enterprise, steamed about behind TF 18. In addition to protecting the supply convoy, TF 18 was charged with rendezvousing with a force of four U. S. destroyers, stationed at Tulagi, at 21:00 on 29 January in order to conduct a sweep up "The Slot" north of Guadalcanal the next day to screen the unloading of the transports at Guadalcanal. As the escort carriers were too slow to allow Giffen's force to make the scheduled rendezvous, Giffen left the carriers behind with two destroyers at 14:00 on 29 January and steamed ahead. Giffen's force was being tracked by Japanese submarines, who reported on Giffen's location and movement to their naval headquarters units. Around mid afternoon, based on the submarine's reports, 16 G4M from the 705 Air Group and 16 Mitsubishi G3M "Nell" bombers from the 701 Air Group took off from Rabaul carrying torpedoes to attack Giffen's force, now located between Rennell Island and Guadalcanal. The torpedo bombers attacked Giffen's ships in two waves between 19:00 and 20:00. Two torpedoes hit the heavy cruiser Chicago, causing heavy damage and bringing her to a dead stop. Three of the Japanese aircraft were shot down by anti aircraft fire from Giffen's ships. In response, Halsey sent a tug to take Chicago under tow and ordered Giffen's task force to return to base the next day. Six destroyers were left behind to escort Chicago and the tugboat. At 16:00 on 30 January, a flight of 11 Mitsubishi torpedo bombers from the 751 Air Group, based at Kavieng and staging through Buka, attacked the force towing Chicago. Fighter aircraft from Enterprise shot down eight of them, but most of the Japanese aircraft were able to release their torpedoes before crashing. One torpedo hit the destroyer La Vallette, causing heavy damage. Four more torpedoes hit Chicago, sinking her. The transport convoy reached Guadalcanal and successfully unloaded its cargo on 30–31 January. The rest of Halsey's warships took station in the Coral Sea south of the Solomons to wait for the approach of any Japanese warship forces supporting what the Allies believed to be an imminent offensive. The departure of TF 18 from the Guadalcanal area removed a significant potential threat to the Ke operation. At 18:30 on 29 January, two corvettes from the Royal New Zealand Navy, and , intercepted the Japanese submarine Japanese submarine I 1, which was attempting a supply run, off of Kamimbo on Guadalcanal. The two corvettes rammed and sank I 1 after a 90 minute battle .

Бірінші эвакуациялық жүгіру

Кавиенгтегі крейсерлерін қалдырып, Микава 31 қаңтарда барлық 21 эсминцін Шортлендтердегі жапондық теңіз базасына жинап, эвакуациялау операциясын бастады. Контр-адмирал Шинтаро Хашимото осы эсминцтер тобының басшылығына тағайындалды, бұл топ "Күшейту тобы" деп аталды. "R" аймағы әуе күштерінің 60 гидроұшағы күшейту тобын барлау және түнгі эвакуация кезінде одақтас PT катерлерінің шабуылдарына қарсы қорғануға көмектесу міндетімен тапсырылды. 1 ақпан күні таңертең одақтас B-17 бомбалаушылары Шортлендс портына шабуыл жасады, бірақ ешқандай зақым келтірмеді және жапондық истребительдерге төрт ұшақ жоғалтты. Сол күні IJA-ның 6-шы әуе дивизиясы 23 "Оскар" және 6 "Лили" истребительдерімен Хендерсон аэродромын шабуылдады, бірақ зақым келтірмеді және бір истребительді жоғалтты. Жапондықтар Гуадалканалдың оңтүстік жағалауына шегінуі мүмкін деген болжаммен, 1 ақпан күні таңертең Патч полковник Александр Джорджтың басшылығындағы 1500 сарбаз бен теңізшілерден құралған күшейтілген батальонды Гуадалканалдың оңтүстік жағалауындағы Верахуэге қондырды. АҚШ әскерлерін алты десанттық танк және бір көліктік эсминец ("Стрингхэм") күштері жеткізді, оларды тағы төрт эсминец сүйемелдеді (үш күн бұрын TF 18-ге қосылуға тиіс болған эсминецтер). Жапондық барлау ұшағы десантты байқады. Бұл күш сол түні жоспарланған эвакуацияға қауіп төндіреді деп санап, 40 "Зеро" истребительдерімен сүйемелдеген 13 Aichi D3A2 "Вал" бомбалаушылары Бугенвильдің Буин қаласынан кемелерге шабуыл жасауға ұшып кетті. Жапондық шабуылдаушы ұшақтарды достық деп қате түсінген АҚШ эсминецтері "Вал" бомбалаушылары шабуылды бастағанға дейін от ашпады. 14:53-те "Де Хейвен" эсминеці үш бомбаға ұшырады және Саво аралының оңтүстігінде 167 экипаж мүшесі, соның ішінде капитаны қаза тауып, тез суға батты. "Николас" эсминеці бірнеше жақын арадағы жарылыстардан зақымдалды. Бес "Вал" және үш "Зеро" ұшағы авиацияға қарсы және CAF әскерлерінің отынан жойылды. Қақтығыста CAF үш "Уайлдкэт" истребителін жоғалтты. Хашимото 1 ақпан күні сағат 11:30-да 20 эсминецпен Шортлендтен алғашқы эвакуация үшін шықты. 11 эсминец басқа тоғыз эсминецпен бірге қорғау үшін тағайындалды. Эсминецтерге Вангуну маңында екі толқынмен 92 CAF ұшағы шабуыл жасады. Жапондық эсминец "Макинами", Хашимотоның флагманы, жақын арадағы жарылыстан қатты зақымдалды. CAF-тің төрт ұшағы атып түсірілді. Хашимото "Шираюки" жапондық эсминеціне ауысып, "Фумидзуки" жапондық эсминецін "Макинамиді" базаға сүйреп әкелу үшін қалдырды. АҚШ-тың 11 PT катері Гуадалканал мен Саво арасында Хашимотоның эсминецтерін күтті. Сағат 22:45-те Хашимотоның әскери кемелері мен PT катерлері келесі үш сағат бойы бір-бірімен шайқасты. "R" аймағының ұшақтарының көмегімен Хашимотоның эсминецтері PT катерлерінің үшеуін батырды. Осы уақытта, көліктік эсминецтер Есперанс басына және Камимбоға сәйкесінше 22:40 және 24:00-де екі түсіру орнына келді. Жапондық теңізшілер күтіп тұрған әскерлерді баржалар мен десанттық кемелермен эсминецтерге жеткізді. Күшейту тобының екінші қолбасшысы, контр-адмирал Томидзи Коянаги эвакуацияланғандарды былай сипаттады: "Олар тек қана қатты ластанған киімнің қалдықтарын киді, денелік құлдырауы осылай болды. Олар бақытты болған шығар, бірақ ешқандай эмоцияны көрсетпеді. Олардың ас қорыту мүшелері мүлдем бұзылып, жақсы тамақ беруге болмады, тек қамырды ғана бере алдық". Тағы бір офицер: "Олардың мүжікшелері соншалықты әлсіреген, тікеішегі мүлдем ашық болды, ал оларды көтерген эсминецтерде олар үнемі және бақыланбайтын диареядан зардап шекті". 4935 сарбазды, негізінен 38-ші дивизиядан, тиеп алғаннан кейін, көліктік эсминецтер сағат 01:58-де жүк тиеуді тоқтатып, Шортлендке қайту сапарына дайындалды. Осы уақытта, жапондық эсминец "Макигумо", күзетші эсминецтердің бірі, PT катерінің торпедасынан немесе теңіз минасынан туындаған үлкен жарылыстан зақымдалды. "Макигумо" қозғалмай қалғаны туралы хабарланған Хашимото оны тастап, суға батуға бұйырды. Қайту сапарында күшейту тобына 08:00-де CAF ұшақтары шабуыл жасады, бірақ зақым келтірмеді және 2 ақпан күні сағат 12:00-де Шортлендке келді.

Leaving his cruisers at Kavieng, Mikawa gathered all 21 of his destroyers at the Japanese naval base in the Shortlands on 31 January to begin the evacuation runs. Rear Admiral Shintaro Hashimoto was placed in charge of this group of destroyers, titled the Reinforcement Unit. The "R" Area Air Force's 60 floatplanes were tasked with scouting for the Reinforcement Unit and helping defend against Allied PT boat attacks during the nighttime evacuation runs. Allied B 17 bombers attacked the Shortlands anchorage on the morning of 1 February, causing no damage and losing four aircraft to Japanese fighters. This same day, the IJA's 6th Air Division raided Henderson Field with 23 "Oscar"s and six "Lily"s but caused no damage and suffered the loss of one fighter. Believing that the Japanese might be retreating to the south coast of Guadalcanal, on the morning of 1 February Patch landed a reinforced battalion of army and Marine troops, about 1,500 men under the command of Colonel Alexander George, at Verahue on Guadalcanal's south coast. The U. S. troops were delivered to the landing location by a naval transport force of six landing craft tanks and one transport destroyer (Stringham), escorted by four other destroyers (the same destroyers that were to have joined TF 18 three days earlier). A Japanese reconnaissance aircraft spotted the naval landing force. Believing that the force posed a threat to that night's scheduled evacuation run, an airstrike of 13 Aichi D3A2 "Val" dive bombers escorted by 40 Zeros departed Buin, Bougainville to attack the ships. Mistaking the Japanese strike aircraft as friendly, the U. S. destroyers withheld fire until the "Val"s began their attack. Beginning at 14:53, destroyer De Haven was rapidly hit by three bombs and sank almost immediately south of Savo Island with the loss of 167 of her crew, including her captain. Destroyer Nicholas was damaged by several near misses. Five "Val"s and three Zeros were lost to anti aircraft fire and CAF fighters. The CAF lost three Wildcats in the engagement. Hashimoto departed the Shortlands at 11:30 on 1 February with 20 destroyers for the first evacuation run. Eleven destroyers were designated as transports screened by the other nine. The destroyers were attacked in the late afternoon near Vangunu by 92 CAF aircraft in two waves. Japanese destroyer Makinami, Hashimoto's flagship, was heavily damaged by a near miss. Four CAF aircraft were shot down. Hashimoto transferred to Japanese destroyer Shirayuki and detached Japanese destroyer Fumizuki to tow Makinami back to base. Eleven U. S. PT boats awaited Hashimoto's destroyers between Guadalcanal and Savo Island. Beginning at 22:45, Hashimoto's warships and the PT boats engaged in a series of running battles over the next three hours. Hashimoto's destroyers, with help from "R" Area aircraft, sank three of the PT boats. In the meantime, the transport destroyers arrived off of two pick up locations at Cape Esperance and Kamimbo at 22:40 and 24:00 respectively. Japanese naval personnel ferried the waiting troops out to the destroyers in barges and landing craft. Rear Admiral Tomiji Koyanagi, second in command of the Reinforcement Unit, described the evacuees: "They wore only the remains of clothes that were so soiled their physical deterioration was extreme. Probably they were happy but they showed no expression. Their digestive organs were so completely destroyed, we couldn't give them good food, only porridge." Another officer added that, "Their buttocks were so emaciated that their anuses were completely exposed, and on the destroyers that picked them up they suffered from constant and uncontrolled diarrhea." After embarking 4,935 soldiers, mainly from the 38th Division, the transport destroyers ceased loading at 01:58 and prepared to depart for the return trip to the Shortlands. About this time, Japanese destroyer Makigumo, one of the screening destroyers, was suddenly wracked by a large explosion, caused by either a PT boat torpedo or a naval mine. Informed that Makigumo was immobilized, Hashimoto ordered her abandoned and scuttled During the return trip, the Reinforcement Unit was attacked by CAF aircraft at 08:00, but sustained no damage and arrived at the Shortlands without further incident at 12:00 on 2 February.

Екінші және үшінші эвакуация жүрісі

4 ақпанда Патч 161-ші жаяу әскер полкіне 147-ші полктің орнына фронтқа шығып, батысқа қарай жорыққа көшуге бұйрық берді. Яно батальоны Сегилау өзеніне жаңа бекіністерге шегінді, ал әскерлер Джордж жасағының оңтүстік жағалау бойымен ілгерілеуін тоқтату үшін жіберілді. Темірде Халсидің әскери-теңіз күштері Гуадалканалдың оңтүстігінде, жапондық авиацияның шабуылдау қашықтығынан тыс жерде қалды. Кондо екі эсминецін – жапондық «Асагумо» мен «Самидаре» эсминецтерін – Шортлендке, алғашқы эвакуация кезінде жоғалған екі эсминецтің орнына жіберді. Хашимото 4 ақпан күні сағат 11:30-да 20 эсминецпен Гуадалканалға қарай оңтүстікке қарай екінші эвакуациялық миссияны бастады. CAF Хашимотоға 15:50-де екі толқынмен, барлығы 74 ұшақпен шабуыл жасады. Жақын жерге түскен бомба жапондық «Майкадзе» эсминцін ауыр зақымдады, содан кейін Хашимото «Нагацуки» эсминцін Шортлендке сүйреп әкетуге жіберді. CAF 11 ұшақ, ал жапондықтар бір ұшақтан айырылды. АҚШ-тың торпедолық катерлері Хашимото жасағына шабуыл жасауға шыққан жоқ, ал тиеу жұмысы оқиғасыз аяқталды. Күшейту күштері Хякутаке, оның штабы және 3921 сарбазды, негізінен 2-ші дивизиядан алып, 5 ақпан күні сағат 12:50-де Бугенвильге оқиғасыз жетті. Сол күні таңертең жасалған CAF әуе шабуылы Хашимото жасағын таба алмады. 1 және 4 ақпандағы жапон операциялары эвакуация емес, күшейту миссиясы болды деп есептеген Гуадалканалдағы американдық күштер баяу және сақтықпен ілгеріледі, күн сайын шамамен шақырымдай жол жүрді. Джордж жасағы 6 ақпан күні оңтүстік жағалаудағы Титиге жеткен соң тоқтап қалды. Солтүстік жағалауда 161-ші полк 6 ақпан күні сағат 10:00-де батысқа қарай шабуылды бастап, сол күні Умасани өзеніне жетті. Осы уақытта жапондықтар Камимбоға қалған 2000 әскерін қайтарып алды. 7 ақпан күні 161-ші полк Умасани өзенін кешіп, Эсперанс мүйісінен Бунинаға жетті. Джордж жасағы, енді Джордж Ф. Ферри басқаратын, Титиден Марововоға қарай ілгеріледі және түнде ауылдың солтүстігінде бекінді. Халсидің авианосектері мен басқа да ірі соғыс кемелері Гуадалканалға жақын жерде екенін білген жапондықтар үшінші эвакуацияны тоқтатуды қарастырды, бірақ жоспарланғандай жалғастыруға шешім қабылдады. Кондо жасағы Халсидің кемелері араласуға тырысса, дайын болу үшін Гуадалканалға солтүстіктен шамамен теңіз шақырымына жақындады. Хашимото 7 ақпан күні түскіде 18 эсминецпен Шортлендтен шықты, бұл жолы Соломон аралдарының оңтүстігіне, «Слоттан» емес, бағыт алды. CAF-тің 36 ұшағынан тұратын шабуыл тобы 17:55-те Хашимотоға шабуыл жасап, жақын жерге түскен бомбадан «Исоказе» эсминцін ауыр зақымдады. «Исоказе» «Каваказе» эсминцінің сүйемелдеуімен қайтты. Шабуыл кезінде одақтастар мен жапондықтардың әрқайсысы бір ұшақтан жоғалтты. Камимбоға жеткен Хашимото жасағы 8 ақпан күні сағат 00:03-қа дейін 1972 сарбазды тиеп алды, АҚШ әскери-теңіз күштері кедергі келтірмеді. Тағы 90 минут бойы эсминец экипажы жағалау бойымен қайықтарымен жүріп, ешкім қалмағанын анықтау үшін қайта-қайта шақырды. 01:32-де күшейту тобы Гуадалканалды өзінен кейін қалдырып, Бугенвильге 10:00-де оқиғасыз жетті, операцияны аяқтады.

On 4 February, Patch ordered the 161st Infantry Regiment to replace the 147th at the front and resume the advance westward. The Yano battalion retreated to new positions at the Segilau River and troops were sent to block the advance of George's force along the south coast. Meanwhile, Halsey's carrier and battleship task forces remained just beyond Japanese air attack range about south of Guadalcanal. Kondō sent two of his force's destroyers, Japanese destroyer Asagumo and Japanese destroyer Samidare, to the Shortlands to replace the two destroyers lost in the first evacuation run. Hashimoto led the second evacuation mission with 20 destroyers south toward Guadalcanal at 11:30 on 4 February. The CAF attacked Hashimoto in two waves beginning at 15:50 with a total of 74 aircraft. Bomb near misses heavily damaged Japanese destroyer Maikaze, and Hashimoto detached Japanese destroyer Nagatsuki to tow her back to Shortland. The CAF lost 11 aircraft in the attack while the Japanese lost one Zero. The U. S. PT boats did not sortie to attack Hashimoto's force this night and the loading went uneventfully. The Reinforcement Force embarked Hyakutake, his staff, and 3,921 men, mainly from the 2nd Division, and reached Bougainville without incident by 12:50 on 5 February. A CAF airstrike launched that morning failed to locate Hashimoto's force. Believing that the Japanese operations on 1 and 4 February had been reinforcement, not evacuation missions, the American forces on Guadalcanal proceeded slowly and cautiously, advancing only about each day. George's force halted on 6 February after advancing to Titi on the south coast. On the north coast, the 161st finally began their attack westward at 10:00 on 6 February and reached the Umasani River the same day. At the same time, the Japanese were withdrawing their remaining 2,000 troops to Kamimbo. On 7 February, the 161st crossed the Umasani and reached Bunina, about from Cape Esperance. George's force, now commanded by George F. Ferry, advanced from Titi to Marovovo and dug in for the night about north of the village. Aware of the presence of Halsey's carriers and other large warships near Guadalcanal, the Japanese considered canceling the third evacuation run, but decided to go ahead as planned. Kondō's force closed to within of Guadalcanal from the north to be ready in case Halsey's warships attempted to intervene. Hashimoto departed the Shortlands with 18 destroyers midday of 7 February, this time taking a course south of the Solomons instead of down the Slot. A CAF strike force of 36 aircraft attacked Hashimoto at 17:55, heavily damaging Japanese destroyer Isokaze with a bomb near miss. Isokaze retired escorted by Kawakaze. The Allies and the Japanese each lost one aircraft in the attack. Arriving off Kamimbo, Hashimoto's force loaded 1,972 soldiers by 00:03 on 8 February, unhindered by the U. S. Navy. For an additional 90 minutes, destroyer crewmen rowed their boats along the shore calling out again and again to make sure no one was left behind. At 01:32, the Reinforcement Group left Guadalcanal in its wake and reached Bougainville without incident at 10:00, completing the operation.

Салдары

8 ақпанның таңында екі жағалаудағы АҚШ әскерлері шабуылды қайта бастады, олар тек бірнеше ауру және өліп бара жатқан жапон сарбаздарына кездесті. Патч енді өткен аптадағы «Токио экспресі» күшейту емес, эвакуациялық миссия болғанын түсінді. 9 ақпанда сағат 16:50-де екі американдық күш Тенеро ауылында батыс жағалауда кездесті. Патч Холсиге хабарлама жіберіп: «Бүгін сағат 16:25-те Гуадалканалдағы жапон күштерінің толық жеңілісіне қол жеткізілді. «Токио экспресі» енді Гуадалканалға тоқтамайды», деді. Жапондықтар Гуадалканалдан барлығы 10 652 адамды эвакуациялады, бұл науқан барысында аралға жіберілген 36 000 әскердің қалған бөлігі болды. Эвакуацияланғандардың 600-ы жеткілікті медициналық көмек алмай тұрып, жарақаттарынан немесе ауруларынан қайтыс болды. Тағы үш мың адам ұзақ уақытқа жататын ауруханаға немесе емдеуге мұқтаж болды. Операция аяқталғаны туралы хабарды алғаннан кейін Ямамото барлық қатысқан бөлімдерді мақтады және Кондоға әскери кемелерімен Труктің бағытына қайтуға бұйрық берді. 2-ші және 38-ші дивизиялар Рабаулға жіберілді және жартылай жаңадан құрылды. 2-ші дивизия 1943 жылдың наурыз айында Филиппинге көшірілді, ал 38-ші дивизия Рабаул мен Жаңа Ирландияны қорғауға бекітілді. 8-ші аймақтық армия және Оңтүстік-Шығыс аймақтық флот күштерін Коломангара және Жаңа Джорджиядағы орталық Соломон аралдарын қорғауға қайта бағыттап, негізінен Гуадалканалға жіберілген 51-ші жаяу әскер дивизиясынан тұратын күшейткіштерді Жаңа Гвинеяға жіберуге дайындалды. 17-ші армия 6-шы жаяу әскер дивизиясының негізінде қайта құрылды және штаб-пәтері Бугенвильде орналасты. Гуадалканалда қалған бірнеше жапон сарбаздары болды, олардың көпшілігі одақтас әскерлерінің патрульдік тобымен өлтірілді немесе тұтқындалды. Соңғы белгілі жапондық қарсыласы 1947 жылдың қазанында басылды. Кейіннен тарихшылар американдықтарды, әсіресе Пэтч пен Хэлсиді, Гуадалканалдан аман қалған күштерінің көп бөлігін жапондықтардың сәтті эвакуациясына жол бермеу үшін жер, әуе және теңіз үстемдігін тиімді пайдаланбағаны үшін айыптады. Тынық мұхитындағы одақтас күштердің бас қолбасшысы Честер Нимиц Ке операциясының табысы туралы: «Соңғы сәттерге дейін жапондықтар күшті күшейтуге тырысып жатқандай көрінді. Жапондықтар Гуадалканал гарнизонының қалдықтарын қайтаруға олардың жоспарларын жасырудағы шеберліктері мен оларды орындаудағы батыл жылдамдықтарының арқасында ғана қол жеткізді. 8 ақпанда барлық ұйымдастырылған күштер эвакуацияланғаннан кейін ғана біз олардың әуе және теңіз күштерінің орналасу мақсатын түсіндік», деді. Дегенмен, Гуадалканалды жапондықтардан қайтарып алу науқаны АҚШ және оның одақтастары үшін маңызды стратегиялық жеңіс болды. Гуадалканалда және басқа жерлердегі жетістіктеріне сүйене отырып, одақтастар Жапонияға қарсы күресін жалғастырды, нәтижесінде Жапония жеңіліске ұшырады және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталды.

At dawn on 8 February, the U. S. Army forces on both coasts resumed their advances, encountering only a few sick and dying Japanese soldiers. Patch now realized that the Tokyo Express runs over the last week were evacuation, not reinforcement missions. At 16:50 on 9 February, the two American forces met on the west coast at the village of Tenaro. Patch sent a message to Halsey stating, "Total and complete defeat of Japanese forces on Guadalcanal effected 16:25 today the Tokyo Express no longer has a terminus on Guadalcanal." The Japanese had successfully evacuated a total of 10,652 men from Guadalcanal, about all that remained of the 36,000 total troops sent to the island during the campaign. Six hundred of the evacuees succumbed to their injuries or illnesses before they could receive sufficient medical care. Three thousand more required lengthy hospitalization or recuperation. After receiving word of the completion of the operation, Yamamoto commended all the units involved and ordered Kondō to return to Truk with his warships. The 2nd and 38th Divisions were shipped to Rabaul and partially reconstituted with replacements. The 2nd Division was relocated to the Philippines in March 1943 while the 38th was assigned to defend Rabaul and New Ireland. The 8th Area Army and Southeast Area Fleet reoriented their forces to defend the central Solomons at Kolombangara and New Georgia and prepared to send the reinforcements, mainly consisting of the 51st Infantry Division, originally detailed for Guadalcanal to New Guinea. The 17th Army was rebuilt around the 6th Infantry Division and headquartered on Bougainville. A few Japanese stragglers remained on Guadalcanal, many of whom were killed or captured by Allied patrols. The last known Japanese holdout surrendered in October 1947. In hindsight, historians have faulted the Americans, especially Patch and Halsey, for not taking advantage of their ground, aerial, and naval superiority to prevent the successful Japanese evacuation of most of their surviving forces from Guadalcanal. Said Chester Nimitz, commander of Allied forces in the Pacific, of the success of Operation Ke, "Until the last moment it appeared that the Japanese were attempting a major reinforcement effort. Only the skill in keeping their plans disguised and bold celerity in carrying them out enabled the Japanese to withdraw the remnants of the Guadalcanal garrison. Not until all organized forces had been evacuated on 8 February did we realize the purpose of their air and naval dispositions." Nevertheless, the successful campaign to recapture Guadalcanal from the Japanese was an important strategic victory for the U. S. and its allies. Building on their success at Guadalcanal and elsewhere, the Allies continued their campaign against Japan, ultimately culminating in Japan's defeat and the end of World War II.