Кіріспе

1993 жылғы Иэн Бэнкстің романы

«Complicity» – 1993 жылы шотланд жазушысы Иэн Бэнкс жазған роман.

Сюжетке кіріспе

Оның екі басты кейіпкері – Камерон Колли, шотландтық "The Caledonian" газетіндегі журналист (бұл газет "The Scotsman" газетіне ұқсас), және кім екені белгісіз сериялық кісі өлтіруші. Журналист туралы бөлімдер бірінші жақта, ал кісі өлтіруші туралы бөлімдер екінші жақта жазылған, сондықтан роман кезектесетін тарауларда сенімсіз баяндаушының ерекше мысалы болып табылады. Оқиғалар негізінен Эдинбург қаласында және оның төңірегінде орын алады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Колли – амфетаминге тәуелді "гонзо журналисі", Эдинбургте тұрады. Ол темекі шегуге, марихуанаға, көп мөлшерде алкоголь ішуге, компьютерлік ойындар ойнауға және үйленген Ивон есімді әйелмен ашық қарым-қатынасқа түсуге құмар. Өзінің құмарлықтары мен жасаған қателіктеріне өкінеді және кейде олардан құтылуға тырысады (бірақ көңілі толық болмайды). Сонымен қатар, ол "Өлім жолындағы" қырғынның қорқынышты салдарына куә болғаннан кейінгі ойларын және Ұлыбританияның алғашқы Trident ядролық зымырандық суасты кемесі HMS Vanguard-тың дислокациясын жазады. Ол анонимді қоңыраулар арқылы бірқатар құпия өлім туралы ақпарат алғанда, сенімді жаңалық тапқандай сезінеді. Бірақ, бірнеше жыл бұрын жазған редакциялық мақаласы оны қуа бастағанда, өзінің құпия өлімінен алаңдауға мәжбүр болады. Онда ол белгілі бір капиталистік және оңшыл қоғам қайраткерлерінің шетелдік басшылар мен ішкі қылмыскерлерге қарағанда жек көруге лайық екенін айтқан. Көрінеді, біреу оның тізіміндегі адамдарды бірінен соң бірі өлтіріп жатыр. Қылмыстардың (өте садистік) сипаттамасы егжей-тегжейлі берілген. Полиция күдік танытқанда, Колли өзін осы ереуілді қылмыстарға екі есе көп араластырған деп табады. Кітаптың соңында Коллиде өкпе рагы диагнозы қойылады (бұл фильмде көрсетілмейді).

Әдеби мәні және сын

Банкс сұхбатында "Complicity" романы "Баспа фабрикасына ұқсайды, бірақ қуанышты соңы мен көңіл көтеруге шақыратын атмосферасы жоқ" деді. Кітаптағы зорлық-зомбылық және есірткіге құмарлық тақырыптары, сондай-ақ қайғылы соңы, Бэнкстің пацифизмге бейімділігінің артуын көрсетеді. Романның маңызды бөлімдері екінші жақта баяндалған. Кітапта басты кейіпкердің Стирлинг университетінде студенттік өмірін көрсететін эпизодтар бар, онда Иэн Бэнкс өзі де оқыған. Кітап тәжірибелі жазушы Эллис Шарпқа арналған.

Фильмге бейімделу

Романның негізінде 2000 жылы «Complicity» (немесе кейбір елдерде «Retribution») атты фильм түсірілді.