Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка әншісі және музыканты (1940–2020)
South African singer and musician (1940–2020)
Бхекизезебе Джозеф Шабалала (28 тамыз 1940 – 11 ақпан 2020) – Оңтүстік Африка әншісі және музыканты, «Лэдисмит Блэк Мамбазо» хор тобының негізін қалаушы және музыкалық жетекшісі.
Bhekizizwe Joseph Shabalala (28 August 1940 – 11 February 2020) was a South African singer and musician who was the founder and musical director of the choral group Ladysmith Black Mambazo.
Ерте өмір және мансап
Бхекзизиве Джозеф Шабалала Оңтүстік Африканың Квазулу-Натал аймағындағы Ладдисмит қаласында (ЭМнамбити ауданы) дүниеге келді. Оның ата-анасы Джонатан Млуване Шабалала мен Номандла Элина Шабалала Джозефті және оның алты бауырласын Тугела деген ақ фермада тәрбиеледі. 1940 жылдардың соңында әкесі қайтыс болды; Жозеф, үлкені болғандықтан, отбасына қарауға міндетті болды. Бірақ 1958 жылы ол ферманы тастап, жақын маңдағы Дурбан қаласына жұмыс іздеуге кетті. Осы кезде ол гитарада шебер ойнап, әдемі сопрано дауысымен тыңдаушыларды тәнті еткізіп, танымал Дурбан хорының назарына ілікті. Хорға қосылғаннан кейін ол оларға өзінің жаңа шығармаларын, әсіресе алғашқы "Nomathemba" әнін (1995 жылы пьесаға айналдырылған) үйретуге тырысты. Олар одан бас тартқандықтан, ол екі жылдан кейін хордан кетіп қалды. 1958 жылы Шабалала өзінің құрмет тұтқан Галияне Хлатшвайо жетекшілік еткен "Гайлендтер" иссикатамия тобын тапты. Хлатшвайо Шабалалаға дауысын күшпен пайдалануға кеңес берген адам еді. Шабалала келесі жылы, 1959 жылы, өзінің тобын – Эзимняма ("Қаралар") құрды. 1960 жылдың желтоқсанында оның ұйқыда көрген бірнеше түсі топтың құрылуындағы маңызды өзгеріс болды. Тобының апта сайынғы isicathamiya сайыстарындағы табысын көргенде, ол оларды Лейдисмит Қара Мамбазо деп атады, "Мамбазо" сөзі "балта" деген мағынаны білдіреді, бұл топтың қарсыластарын жеңіп, көбінесе жеңіске жеткенін көрсетеді. Жергілікті радиода (S.A.B.C. станциясы Radio Zulu) эфирден кейін Шабалала 1972 жылы Gallo Music продюсері Уэст Нкоси ұсынған жазба келісімшартын қабылдады. Топ өзінің алғашқы Imbongi альбомын 40,000-нан астам данада сатты және басқа жазбалар арқылы сатуын жалғастырды. 1976 жылы ол христиан дініне енді, ал "Мамбазо" репертуарындағы әндер христиандық, методистік және сионистік әндермен алмастырылды, олар зұл тілінде орындалды. Жозеф сенімімен нығайып, топты жалғастырды; топқа оның інісі Жоки, жақын туыстары Альберт және Әбденего Мазибуко, Рассел Мтембу және Джабулани Дубазана, сондай-ақ оның ұлдары Сибонгисени, Тхамсанка, Тхулани және Мсизи кірді. Бірақ қайғы қайта оралды. 2002 жылдың мамыр айында Шабалаланың 30 жыл бірге тұрған әйелі Нелли Квазулу-Наталдағы Клермонт қаласындағы үйлерінің алдында белгісіз біреудің қолынан қаза тапты. Шабалала әйелін қорғауға тырысқанда қолы жарақат алды. Мбонени Мдунге кісі өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Сол сотта Шабалаланың ұлы Нкосинати Вивиан Шабалала (Неллидің күйеу баласы) Неллидің өлімі үшін Мдунгеге ақша төлегені үшін айыпталды, сотталып, ақталды.
Bhekizizwe Joseph Shabalala was born in the town of Ladysmith (eMnambithi district) in the KwaZulu Natal region of South Africa. His parents, Jonathan Mluwane Shabalala and Nomandla Elina Shabalala, raised Joseph and his six siblings on a white owned farm called Tugela. His father died in the late 1940s; Joseph, being the eldest, had to take care of the family. He left the farm, however, in 1958 to search for work in the nearby city of Durban. During this time, he was spotted by a well known group, the Durban Choir, after he delighted audiences with his smooth guitar playing and soprano voice. When he joined the choir, he attempted to teach them some of his new compositions, namely his first song "Nomathemba" (which was made into a play in 1995). They refused, and so he left them after only two years. In 1958, Shabalala discovered an isicathamiya group, The Highlanders, led by his hero Galiyane Hlatshwayo. Hlatshwayo was the man who encouraged Shabalala to use his voice powerfully. Shabalala formed his own group the following year 1959, Ezimnyama ("The Black Ones"). A series of dreams he had in his sleep in December 1960 was a major turning point in the formation of the group; when he saw how well his group did in the once weekly isicathamiya competitions, he renamed them Ladysmith Black Mambazo, "Mambazo" meaning axe, referring to how the group chopped down the other choirs by winning almost every time. After local radio airplay (on the S. A. B. C. station Radio Zulu), Shabalala accepted a recording contract that was offered in 1972 by Gallo Music producer West Nkosi. The group sold over 40,000 copies of their first album Imbongi. and continued to do so through other recordings. In 1976, he became a Christian, and the songs in the Mambazo repertoire were shuffled to one side to include generalized Christian, Methodist, and Zionist hymns sung in the Zulu language. Joseph, helped by his beliefs, persevered, and the group continued; the members now included his brother Jockey, close relatives Albert and Abednego Mazibuko, Russel Mthembu and Jabulani Dubazana and his sons Sibongiseni, Thamsanqa, Thulani and Msizi. Nevertheless, tragedy returned. In May 2002, Shabalala's wife of 30 years, Nellie, was shot and killed by an assailant outside the couple's home in Clermont, KwaZulu Natal. Shabalala's hand was wounded in his attempt to protect his wife. Mboneni Mdunge was convicted of the murder and sentenced to life in prison. At the same trial, Shabalala's son Nkosinathi Vivian Shabalala (Nellie's stepson) was charged, tried, and acquitted on charges of having paid Mdunge for Nellie's murder.
Кейінгі өмір және өлім
Топтың келесі альбомы, «Wenyukela», Неллинің қазасынан кейін қайғылы болатыны күтілді. Шындығында да солай болды, оның ішінде немерелері Гагамела мен Бабуайле Шабалала Неллиге арналған құрмет көрсетім болды. Олар әкесіне "S H A B A L A L A мәңгілікке дейін тірі болады" деп сендіріп, оны алға жылжуға шақырып, қолдау көрсетті. Нелли қайтыс болғаннан кейін алты ай өткен соң Джозеф Шабалала Токо Мадунаға үйленді, бұл Оңтүстік Африка баспасөзінде «әрекетсіздік» деп сипатталды. Шабалала музыкалық мансабын жалғастырып, «Ladysmith Black Mambazo» қорына негіз салды, ол Оңтүстік Африканың жас балаларына исикатамия музыкасын үйрету және насихаттау үшін музыкалық академия болды. 2006 жылдың ақпан айында оның інісі Жоки (сол кезде топтағы Джозефтің жалғыз қалған інісі) Оңтүстік Африканың Лэдисмит қаласында табиғи себептерден қайтыс болды. 2008 жылдың қаңтар айында Шабалала ең кіші ұлы Тхамсанканың Джозеф халықаралық гастрольдерден зейнетке шыққанда «Ladysmith Black Mambazo» тобына жетекшілік ететінін жариялады. Бұл 2014 жылдың басында орын алды, Шабалала үш айлық турнеге қатыспады, бірақ оның арнайы шараларда ән айтуын жалғастырды. 2020 жылдың 11 ақпанында Шабалала Оңтүстік Африканың Претория қаласында қайтыс болды. Оның қазасынан кейін көптеген БАҚ оның 78 жаста екенін хабарлады, бұл Джозеф Шабалаланың 1941 жылдың тамызында туғанын көрсетеді. Алайда, Оңтүстік Африка үкіметі оның 1940 жылы туғанын ресми түрде мәлімдеді, осылайша Шабалала қайтыс болған кезде 79 жаста болды.
The next album from the group, Wenyukela, was expected to have a solemn tone in the wake of Nellie’s murder. Indeed, it did, including a tribute to Nellie by her grandsons Gagamela and Babuyile Shabalala. The track encouraged their grandfather to carry on, while assuring him that "S H A B A L A L A will live on." Six months after Nellie's death, Joseph Shabalala married Thoko Maduna, which was characterized as a "controversial stunt” by the South African press. Shabalala continued to with his music career, and established the Ladysmith Black Mambazo Foundation, a music academy to promote and teach isicathamiya music to young South African children. In February 2006, his brother Jockey (Joseph’s only remaining brother in the group by this time), died of natural causes at his home in Ladysmith, South Africa. In January 2008, Shabalala announced that his youngest son, Thamsanqa, would take over as leader of Ladysmith Black Mambazo when the time came for Joseph to retire from international touring. That time came in early 2014, when Shabalala sat out a three month tour, although he continued to sing on special occasions. On 11 February 2020, Shabalala died in Pretoria, South Africa. At his death, many media outlets reported that he was 78 years old, which would suggest that Joseph Shabalala was born in August 1941. However, the government of South Africa has officially declared that he was born in 1940, making Shabalala 79 years old at the time of his death.