Хью Масекела: Оңтүстік Африка джазының әкесі

Кіріспе

Оңтүстік Африка музыканты (1939–2018)

Хью Рамаполо Масекела (4 сәуір 1939 – 23 қаңтар 2018) – Оңтүстік Африка трубашысы, флюгельгорнші, корнетист, әнші және композитор, ол «Оңтүстік Африка джазының әкесі» деп аталды. Масекела джаздық шығармаларымен және «Soweto Blues» және «Bring Him Back Home» сияқты апартеидке қарсы белгілі әндер жазғанымен танымал. 1968 жылы ол «Grazing in the Grass» әнінің өзіндік нұсқасымен АҚШ хит-парадтарында бірінші орынға шықты.

Ерте өмір

Хью Рамаполо Масекела Оңтүстік Африканың Витбанк (қазіргі Емалахлени) қаласындағы КваГука қаласында, денсаулық сақтау инспекторы және мүсінші Томас Селена Масекела мен оның әйелі, әлеуметтік жұмыскер Паулин Бауэрс Масекела отбасында дүниеге келген. Оның кіші қарындасы Барбара Масекела – ақын, педагог және АНК белсендісі. Бала кезінде ол ән айтуға және фортепианода ойнауға бастады, көбінесе кеншілерге арналған заңсыз бар ұстаған әжесі тәрбиеледі. Санкт-Петер орта мектебінің (қазіргі Санкт-Мартин мектебі, Розеттенвилл) апартеидке қарсы дін қызметкері Хаддлстон, сол кездегі Йоханнесбург «Туған» қалалық мыс оркестрінің жетекшісі Сауда ағадан Масекелаға труба тартудың негіздерін үйретуін сұрады. Масекела аспапты тез меңгерді. Ұзақтан соң оның бірнеше сыныптастары да аспаптарда ойнауға қызығушылық танытты, нәтижесінде Оңтүстік Африканың алғашқы жастар оркестрі – Хаддлстон джаз-тобы құрылды. 1954 жылдан бастап Масекела өзінің өмірлік тәжірибесін жақсы бейнелейтін музыка орындады. 1950-1960 жылдары Оңтүстік Африканың басына келген ауыртпалық, қақтығыс және қанаушылық оған музыка жазуға, сондай-ақ саяси өзгерістерді таратуға түрткіс берді. Ол өз музыкасында елдің күйреуі мен қайғысын, қуанышы мен құштарлығын көрсете білген суретші еді. Оның музыкасы апартеидке, құлдыққа, үкіметке қарсы болды; адамдардың қиын өмірі туралы айтты. Масекела елдегі жағдайға байланысты өзін қиналып сезінген көптеген адамдарға жетті. 1958 жылы «Манхэттен бауырларының» Оңтүстік Африкаға жасаған гастрольдік сапасынан кейін Масекела Тодд Матшикиза жазған «Кинг Конг» музыкалық спектакліне қосылды. «Кинг Конг» Оңтүстік Африканың алғашқы кассалық табысқа жеткен театрлық туындысы болды, Мириам Макеба мен «Манхэттен бауырларының» Нейтан Мдледленің бас рөлде ойнауымен бір жыл бойы елді аралап, билеттері сатылып кетті. Кейін бұл мюзикл Лондонның Вест-Эндінде екі жыл көрсетілді.

Мансап

1959 жылдың соңында Доллар Брэнд (кейін Абдулла Ибрахим аталды), Киппи Моэкэтси, Махая Нтшоко, Джонас Гвангва, Джонни Гертзе және Хью «Жаз Эпистолдары» тобын құрды – Африкадағы алғашқы джаз тобы, LP жазбасын шығарған. Олар 1959 жылдың соңынан 1960 жылдың басына дейін Йоханнесбург пен Кейптаунда рекордтық көрермендер алдында өнер көрсетті. 1960 жылдың 21 наурызындағы Шарпвиллдегі қырғыннан кейін (Шарпвиллде 69 наразылық білдіруші атылып өлтірілді, Оңтүстік Африка үкіметі он немесе одан көп адамның жиналуын тыйым салды) және апартеидтік режимнің күшейген қатыгездігіне байланысты Масекела елден кетті. Оған Тревор Хаддлстон және 1960 жылы Лондонның Гилдхолл музыка мектебіне қабылдануына көмектескен Ехуди Менухин және Джон Данкуорт сияқты халықаралық достары көмектесті. Сол кезде Масекела АҚШ-қа сапар шегіп, Гарри Белафонтемен дос болады. 1964 жылы Лондонға стипендия алып келгеннен кейін, Мириам Макебамен үйленді, екі жылдан кейін ажырасты. Ол сондай-ақ 1967 жылы Монтерей поп-фестивалінде өнер көрсетті, кейіннен Д.А. Пеннебейкердің «Монтерей поп» фильмінде және Эрик Бердон мен «Жануарлардың» «Монтерей» әнінде есімдері тізілді. 1974 жылы Масекела және оның досы Стюарт Левин Киншасада «Жангалдағы айқас» бокс матчына орай «Заир 74» музыка фестивалін ұйымдастырды. Ол негізінен джаз ансамбльдерінде ойнады, сонымен қатар «Бердс» («So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star» және «Lady Friend») мен Пол Саймонның («Further to Fly») жазбаларында қонақ ретінде қатысты. 1984 жылы Масекела «Techno Bush» альбомын шығарды, ал одан «Don't Go Lose It Baby» синглы би чарттарында екі апта бойы екінші орынды иеленді. 1987 жылы «Bring Him Back Home» әні хитке айналды. Ән өте танымал болды және апартеидке қарсы қозғалыстың ресми емес әнұранына, ал Нельсон Манделаны босату қозғалысының әнұранына айналды. Африкалық тамырларына деген жаңа қызығушылық Масекеланы Батыс және Орталық Африка музыканттарымен бірлесіп жұмыс істеуге және 1980 жылдардың басында Jive Records көмегімен Оңтүстік Африка шекарасынан жақын Ботсванада мобильді студия құру арқылы Оңтүстік Африка музыканттарымен қайта байланысуға итерді. Мұнда ол мбаканга үлгілерін қайта сіңіріп, пайдаланды, бұл стильді ол 1990 жылдардың басында Оңтүстік Африкаға оралғаннан кейін де қолдана берді. 1985 жылы Масекела Ботсвана халықаралық музыка мектебін (BISM) құрды, ол сол жылы Габоронеде алғашқы семинарын өткізді. Бұл іс-шара жыл сайынғы Ботсвана музыка лагері ретінде жалғасып келеді, барлық жастағы және әртүрлі әлеуметтік топтардан келген жергілікті музыканттарға бірге ойнауға және өнер көрсетуге мүмкіндік береді. Масекела алғашқы семинарда джаз курсын оқыды және соңғы концертте өнер көрсетті. 1980 жылдары Масекела Пол Саймонмен бірге оның «Graceland» альбомын қолдау үшін гастрольде болды, онда Ладисмит Блэк Мамбазо, Мириам Макеба, Рей Фири және гитарист Банжо Мозелемен бірлесіп құрылған «Kalahari» тобының басқа да элементтері болды. «Kalahari» тобымен бірге жазғаннан кейін, ол 1988 жылы премьерасы өткен «Сарафина!» Бродвей пьесасының музыкалық дамуына да қатысты. 2003 жылы ол «Амандла!» деректі фильмінде пайда болды: Төрт бөлімдегі революция. 2004 жылы ол журналист Д. Майкл Чирспен бірге жазған «Әлі де жайылым: Хью Масекеланың музыкалық саяхаты» автобиографиясын шығарды, онда Масекеланың туған жеріндегі апартеидке қарсы күресі, сондай-ақ 1970 жылдардың соңынан 1990 жылға дейінгі алкоголизммен күресі туралы айтылған. Осы кезеңде ол жеке жазба карьерасында мбаканга, джаз/фанк және Оңтүстік Африка дыбыстарының қосылуына көшті, бұл Herb Alpertпен бірге жазған екі альбомында және жеке жазбаларында көрінді: «Techno Bush» (Ботсванадағы студиясында жазылған), «Tomorrow» («Bring Him Back Home» әнұранын қамтиды), «Uptownship» (америкалық R&B-ге арналған шұрайлы үнді ән), «Beatin' Aroun de Bush», «Sixty», «Time» және «Revival». Оның бұрынғы әйелі Мириам Макеба орындаған «Soweto Blues» әні – 1976 жылы Соуэтодағы қырғынның қасіретін жоқтайтын блюз/джаз туындысы. Сондай-ақ, ол Хорхе Бен, Антонио Карлос Жобим, Кайфус Семенья, Джонас Гвангва, Дороти Масука және Фела Кутидің әндерін орындады. 2006 жылы Нью-Йорк университетінің тарих және Таяу Шығыс және Ислам зерттеулері профессоры Майкл А. Гомес Масекеланы «Африкалық джаздың әкесі» деп атады. 2009 жылы Масекела «Phola» («сауығу», «жақсару») альбомын шығарды, бұл оның 4 Quarters Entertainment/Times Square Records үшін екінші жазбасы болды. Онда 1980 жылдары жазылған, бірақ аяқталмаған әндер, сондай-ақ 1980 жылдардың ортасында жазған «The Joke of Life (Brinca de Vivre)» әнінің жаңа нұсқасы бар. 2007 жылдың қазан айынан бастап Африка үшін Woyome Foundation кеңесінің мүшесі болды. 2010 жылы Масекела ESPN телеарнасында оның ұлы Селема Масекеламен бірге түсірілген видеосерияда пайда болды. «Umlando – Әкеме қарап» деп аталған 10 бөлімнен тұратын серия Оңтүстік Африкадағы FIFA Әлем чемпионатының барысында көрсетілді. Серия Хью мен Селеманың Оңтүстік Африка бойынша саяхаттарына бағышталған. Хью ұлын өскен жерлеріне алып келді. Бұл Селеманың әкесінің туған жеріне жасаған алғашқы сапары болды. 2013 жылдың 3 желтоқсанында Масекела Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында Dave Matthews Band тобымен бірге өнер көрсетті. Ол «Proudest Monkey» және «Grazing in the Grass» әндерінде трубада Rashawn Ross-қа қосылды. 2016 жылы Йоханнесбургтегі Emperors Palace-та Масекела мен Абдулла Ибрахим 60 жылдан кейін алғаш рет бірге өнер көрсетті, «Жаз Эпистолдары» тобын 1976 жылдың 16 маусымындағы тарихи жастар демонстрациясының 40 жылдығына орай қайта құрды.

At the end of 1959, Dollar Brand (later known as Abdullah Ibrahim), Kippie Moeketsi, Makhaya Ntshoko, Jonas Gwangwa, Johnny Gertze and Hugh formed the Jazz Epistles, the first African jazz group to record an LP. They performed to record breaking audiences in Johannesburg and Cape Town through late 1959 to early 1960. Following the 21 March 1960 Sharpeville massacre—where 69 protestors were shot dead in Sharpeville, and the South African government banned gatherings of ten or more people—and the increased brutality of the Apartheid state, Masekela left the country. He was helped by Trevor Huddleston and international friends such as Yehudi Menuhin and John Dankworth, who got him admitted into London's Guildhall School of Music in 1960. During that period, Masekela visited the United States, where he was befriended by Harry Belafonte. After securing a scholarship back in London, In 1964, Miriam Makeba and Masekela were married, divorcing two years later. He also appeared at the Monterey Pop Festival in 1967, and was subsequently featured in the film Monterey Pop by D. A. Pennebaker and mentioned in the song Monterey by Eric Burdon & the Animals. In 1974, Masekela and friend Stewart Levine organised the Zaire 74 music festival in Kinshasa set around the Rumble in the Jungle boxing match. He played primarily in jazz ensembles, with guest appearances on recordings by the Byrds ("So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star" and "Lady Friend") and Paul Simon ("Further to Fly"). In 1984, Masekela released the album Techno Bush; from that album, a single entitled "Don't Go Lose It Baby" peaked at number two for two weeks on the dance charts. In 1987, he had a hit single with "Bring Him Back Home". The song became enormously popular, and turned into an unofficial anthem of the anti apartheid movement and an anthem for the movement to free Nelson Mandela. A renewed interest in his African roots led Masekela to collaborate with West and Central African musicians, and finally to reconnect with Southern African players when he set up with the help of Jive Records a mobile studio in Botswana, just over the South African border, from 1980 to 1984. Here he re absorbed and re used mbaqanga strains, a style he continued to use following his return to South Africa in the early 1990s. In 1985 Masekela founded the Botswana International School of Music (BISM), which held its first workshop in Gaborone in that year. The event, still in existence, continues as the annual Botswana Music Camp, giving local musicians of all ages and from all backgrounds the opportunity to play and perform together. Masekela taught the jazz course at the first workshop, and performed at the final concert. Also in the 1980s, Masekela toured with Paul Simon in support of Simon's album Graceland, which featured other South African artists such as Ladysmith Black Mambazo, Miriam Makeba, Ray Phiri, and other elements of the band Kalahari, which was co founded by guitarist Banjo Mosele and which backed Masekela in the 1980s. As well as recording with Kalahari, he also collaborated in the musical development for the Broadway play Sarafina!, which premiered in 1988. In 2003, he was featured in the documentary film Amandla! : A Revolution in Four Part Harmony. In 2004, he released his autobiography, Still Grazing: The Musical Journey of Hugh Masekela, co authored with journalist D. Michael Cheers, which detailed Masekela's struggles against apartheid in his homeland, as well as his personal struggles with alcoholism from the late 1970s to the 1990s. In this period, he migrated, in his personal recording career, to mbaqanga, jazz/funk, and the blending of South African sounds, through two albums he recorded with Herb Alpert, and solo recordings, Techno Bush (recorded in his studio in Botswana), Tomorrow (featuring the anthem "Bring Him Back Home"), Uptownship (a lush sounding ode to American R&B), Beatin' Aroun de Bush, Sixty, Time, and Revival. His song "Soweto Blues", sung by his former wife, Miriam Makeba, is a blues/jazz piece that mourns the carnage of the Soweto riots in 1976. He also provided interpretations of songs composed by Jorge Ben, Antônio Carlos Jobim, Caiphus Semenya, Jonas Gwangwa, Dorothy Masuka, and Fela Kuti. In 2006 Masekela was described by Michael A. Gomez, professor of history and Middle Eastern and Islamic studies at New York University as "the father of African jazz." In 2009, Masekela released the album Phola (meaning "to get well, to heal"), his second recording for 4 Quarters Entertainment/Times Square Records. It includes some songs he wrote in the 1980s but never completed, as well as a reinterpretation of "The Joke of Life (Brinca de Vivre)", which he recorded in the mid 1980s. From October 2007, he was a board member of the Woyome Foundation for Africa. In 2010, Masekela was featured, with his son Selema Masekela, in a series of videos on ESPN. The series, called Umlando – Through My Father's Eyes, was aired in 10 parts during ESPN's coverage of the FIFA World Cup in South Africa. The series focused on Hugh's and Selema's travels through South Africa. Hugh brought his son to the places he grew up. It was Selema's first trip to his father's homeland. On 3 December 2013, Masekela guested with the Dave Matthews Band in Johannesburg, South Africa. He joined Rashawn Ross on trumpet for "Proudest Monkey" and "Grazing in the Grass". In 2016, at Emperors Palace, Johannesburg, Masekela and Abdullah Ibrahim performed together for the first time in 60 years, reuniting the Jazz Epistles in commemoration of the 40th anniversary of the historic 16 June 1976 youth demonstrations.

Әлеуметтік бастамалар

Масекела бірнеше әлеуметтік жобаларға қатысып, Соуэто қалашығындағы мектеп оқушыларына күнделікті тамақ ұсынатын "Lunchbox Fund" коммерциялық емес ұйымының басқарма мүшесі ретінде қызмет етті.

Жеке өмір және өлім

1964 жылдан 1966 жылға дейін Масекела әнші және белсенді Мириам Макебаға үйленген. Одан кейін Крис Каллоуэй (Кэб Каллоуэйдің қызы), Джабу Мбата және Элинам Кофиге үйленді. Ол американдық тележүргізуші Селема Масекеланың әкесі болды. Масекела 2018 жылғы 23 қаңтардың таңында 78 жасында простата рагынан қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

Масекела 2019 жылдың 4 сәуірінде, оның 80 жылдығына орай, Google Doodle арқылы құрметпен еске алынды. Doodle-да түрлі-түсті көйлек киген Масекела баннердің алдында флюгельгорн тартып отырған суреті бейнеленген.

Өмірбаян

Д. Майкл Чирспен бірге (2004). "Әлі де жайылымда: Хью Масекеланың музыкалық саяхаты", "Кроун".