Кіріспе
Америкалық қаржылық жоспарлау сауда ұйымы
Ұлттық жеке қаржылық кеңесшілер қауымдастығы (NAPFA) – 1983 жылы жеке тұтынушылардың тек гонорар алатын қаржылық кеңесшілерді пайдалануын кеңейту мақсатымен құрылған американдық қаржылық жоспарлау сауда ұйымы. NAPFA тек гонорар алатын қаржылық кеңесшілер үшін кәсіби стандарттардың алғашқы жиынтығын әзірледі және оларды индустриядағы тәжірибедегі өзгерістерге сәйкес жаңартты. NAPFA мүшелері басқа қаржы мамандарынан бірнеше ерекшеліктерімен көзге түседі. Тек гонорар алу стандатын сақтау қатаң: NAPFA мүшелері өз клиенттерінен басқа, ешқандай көзден ешқандай формада сыйақы қабылдамайды. Ешқандай ерекшелік жоқ. NAPFA-ның пікірінше, бұл қаржылық жоспарлаушы мен оның клиенттері арасындағы мүдделер қақтығысын азайтуға көмектеседі. Сенімгерлік қатынас талаптарына сәйкес, мүшелер әрқашан клиенттерінің мүддесін өз мүдделерінен жоғары қоюы керек және клиент шешім қабылдау алдында кез келген мүдделер қақтығысын ашуға міндетті. Бұл сенімгерлік стандарты, акция брокерлері ұстанатын стандартқа тікелей қайшы келеді, онда олардың заңдық жауапкершілігі клиенттерінен бұрын жұмыс берушілеріне болады. NAPFA – мүшелікке үміткердің жұмысын әріптестердің сараптауынан өткізуді талап ететін жалғыз қаржылық жоспарлау ұйымы. Әріптестердің сараптауы NAPFA мүшесінің клиенттердің әртүрлі қажеттіліктері бойынша – инвестициялар, салықтар, мұралық жоспарлау, білім беруге жинақтау, сақтандыру, ұзақ мерзімді күтімге сақтандыру, зейнеткерлікке шығу және тағы да басқалар бойынша жан-жақты қаржылық жоспарлауды ұсыну қабілетін қамтамасыз етеді. 2012 жылдан бері барлық жаңа мүшелер міндетті түрде «Сертификатталған қаржылық жоспарлаушы» атағына ие болуы керек. NAPFA индустриядағы үздіксіз білім берудің ең жоғары талабын қояды, әр екі жыл сайын 60 академиялық сағатты талап етеді. Тек гонорар алу ережелерінің қатаңдығы және әріптестердің сараптауы NAPFA мүшелерінің санын басқа кәсіби қаржылық жоспарлау ұйымдарымен салыстырғанда аз ұстап тұр. 2018 жылдың 1 желтоқсанына қарай NAPFA-ның шамамен 3500 мүшесі болды.
Тек ақы төлеу
NAPFA «тек еңбекақы» қаржылық кеңесшісін клиенттен ғана төленетін, кеңесшінің өзінің немесе байланысты тараптардың қаржылық өнімді сатып алу немесе сатуға байланысты ешқандай сыйақы алмайтын тұлға ретінде анықтайды. Бұл анықтама көптеген кеңесшілерге тікелей қайшы келеді, олар клиенттері қаржылық өнімдерді сатып алғанда комиссиялар, жеңілдіктер және басқа да ынталандырулар алады. Сонымен қатар, басқа қаржы жоспарлаушылардан өзгеше, NAPFA мүшелері еңбекақыны алдын ала нақты жариялауға міндетті. Дегенмен, NAPFA мүшелері еңбекақыны қалай алуда келіспеушіліктер бар. Кейбір кеңесшілер заңгер немесе есепші сияқты сағаттық төлем алады. Бұл тариф елдің әр аймағына, кеңесшінің тәжірибесі мен біліктілігіне байланысты өзгереді. Кейбір кеңесшілер төлем кестесін қолданады, ол тоқсан сайын немесе жыл сайын төленеді. Басқа кеңесшілер клиенттің басқарудағы активтерінің пайызына негізделген төлемді қолданады, мысалы, жылдық активтерге 1% төлем. Қалай болғанда да, төлем клиентке түсінікті болуы керек. NAPFA өз мүшелеріне өзара инвестициялық қорлар үшін 12b-1 сату және маркетингтік шығындар бойынша стандартты салалық сыйақы алуға рұқсат бермейді. NAPFA пікірінше, бұл сыйақылардың екі мәселесі бар: объективтілік пен ақпараттың жеткіліксіздігі. Объективтілік: Өзара қор сатушы брокерлік дилерге 12b-1 сыйақысын тікелей төлейді, ол сатушы брокермен бөліседі. Бұл NAPFA ережелерін бұзу болып табылады, бірақ заңсыз да емес, ерекше де емес, және бұл кеңесшінің қорды таңдау туралы ұсынысына әсер етуі мүмкін. Ақпарат беру: NAPFA Securities and Exchange Commission (SEC) компаниясына хат жолдап, сыйақылар клиенттерге ешқандай хабарлама немесе шот-фактурасыз клиенттердің активтерінен алынатынын, олардың инвестициялық мәлімдемелерінде көрсетілмейтінін және инвестициялық кірістің төмендеуі арқылы клиенттерге көрінбейтінін түсіндірді. 2010 жылы SEC 12b-1 сыйақыларын ашуды жақсарту үшін ережелерді қабылдады.
Толық
NAPFA мүшелігіне қойылатын талаптар қаржылық кеңесшінің клиент үшін толыққанды қаржылық жоспар жасай алатынын дәлелдеуді қамтиды. Дәлелдеме, болашақ NAPFA мүшесі ұсынған қаржылық жоспардың тәртіптік сараптамасы арқылы көрсетіледі. Жоспар кеңесшімен жұмыс істейтін нақты клиентке арналған немесе NAPFA кандидаттың білімін тексеру үшін әзірлеген фактілер мен жағдайлар жинағынан жасалған жоспар болуы мүмкін. Жоспарда көптеген жеке тұлғалар мен отбасылардың жалпы қажеттіліктерін қамтитын нақты элементтер болуы тиіс. Оларға келесілер жатады: клиенттің мақсаттары мен міндеттері, таза активтер туралы мәлімдеме, ақша ағынының талдауы, соңғы салық декларациясы және талдауы, сақтандыру қажеттіліктері (медициналық, үй, өмір, еңбекке қабілетсіздік, ұзақ мерзімді күтім, автокөлік, жалпы, басқа), инвестициялық талдау және ұсыныстар, зейнеткерлікке қатысты қажеттіліктер мен болжамдар, мүліктік жоспар және оған байланысты элементтер (өсиет, алдын ала медициналық директива, тұрақты өкілеттік және т.б.).
Тұтынушыларды оқыту
Қаржы кеңесшілері үшін стандарттарды әзірлеумен және оларды сақтауды қадағалаумен қатар, NAPFA түрлі тегін тұтынушыларды білім беру бағдарламаларын жүзеге асырады. Бұл бағдарламалар тұтынушыларға өз қаржылық істерін қалай басқаруға үйретуге, сондай-ақ тек комиссия алатын қаржы кеңесшісінің көмегі мен қолдауы қашан қажет болатынын анықтауға бағытталған.
Тұтынушылардың мүдделерін қорғау
NAPFA әрқашан тұтынушылардың мүддесін қорғап келді. Шын мәнінде, тұтынушыларды қорғау – осы ұйымның құрылуына түрткіс болды – 1980 жылдардың басында пайда болған радикалды идея, яғни жоғары және жасырын комиссиясыз, тек ақыға негізделген қаржылық жоспарлау тұтынушылар үшін жақсырақ болар еді. Жылдар бойы NAPFA-ның ықпалы жетекші қаржылық кеңесшілердің, басқа да ірі қаржы индустриясының сауда қауымдастықтарының және үкіметтік ережелердің ақыға негізделген принциптерін жақсы түсінуіне және қабылдауына әкелді. 2008 жылдан бері NAPFA екі басқа ұйыммен бірігіп, Қаржылық жоспарлау коалициясын (FPC) құрды, тұтынушылар үшін үлкен өзгерістерді ілгерілету үшін, экономикалық төмендеу мен инвестициялық даулардың барлық американдықтардың қаржылық қауіпсіздігіне әсер еткен кезде. NAPFA, Қаржылық жоспарлау қауымдастығы және CFP стандарттар кеңесі қаржы кеңесшілерінің сенімгерлік міндеттері, ақыны ашу және мүдделер қақтығысы туралы ережелерді күшейту үшін Конгресс пен федералды агенттіктермен жұмыс істеу үшін Қаржылық жоспарлау коалициясын құрды. FPC-нің осы саладағы жетістіктерінің қатарында өзара инвестициялық қорлардың 12b-1 маркетингтік төлемдерін толық жариялауы және 2010 жылдың күзінде SEC-тің инвестициялық брокерлерге тұтынушыға бағытталған сенімгерлік талабының қажеттілігін зерттеуі бар.
Қалпына келтіру
NAPFA-ның екі бұрынғы президенті Марк Спанглер (1998 жылы қызмет еткен) және Джеймс Путман (1996 және 1997 жылдары қызмет еткен) SEC тарапынан алаяқтық әрекеттерге қатысқандары үшін айыпталды: Путман 2009 жылы тіркелмеген инвестициялық пулдарға байланысты пара алуы үшін, ал Спанглер 2011 жылы клиенттердің ақшасын өзіне немесе фирмасына тиесілі компанияларға жасырын түрде инвестициялауы үшін. NAPFA Спанглердің ісіне жауап ретінде оның әрекеттерін айыптап, оның белсенді емес мүшелігін тоқтатты. 2012 жылдың 24 сәуірінде Висконсин федералды соты Комиссияның Джеймс Путманға (Путман) қатысты талаптары бойынша шешім шығарды және Путманға 1,530,129 доллар көлемінде өндіріп алу және сотқа дейінгі сыйақы төлеуге, сондай-ақ 130 000 доллар көлемінде азаматтық айыппұл төлеуге бұйрық берді, жалпы сомасы 1,660,129 долларға жетті. Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы өзінің шағымында, Висконсин штатының Апплетон қаласында орналасқан тіркелген инвестициялық кеңесші Wealth Management LLC (“WM”) компаниясының негізін қалаушы және бас атқарушы директоры Путман 2006 және 2007 жылдары WM клиенттері жасаған өмірлік сақтандыру сыйақыларын қаржыландырудан түскен 1,24 миллион доллар көлеміндегі жарияланбаған төлемдерді заңсыз қабылдады деп мәлімдеді. Шағымда сондай-ақ Путман сенімгерлік міндеттерін бұзып, WM клиенттерінің инвестицияларының қауіпсіздігі мен тұрақтылығы туралы жалған мәлімдеме жасап, алаяқтық әрекеттерге қатысқандығы айтылды. 14 күндік сот процесінен кейін, 58 жастағы Спанглер, Сиэтлдегі инвестициялық кеңесші, 11/7/13 күні федералды қазылар алдында 24 бап бойынша сым арқылы жасалған алаяқтық, жеті бап бойынша ақшаны жылыстау және бір бап бойынша инвестициялық кеңесшінің алаяқтығы жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Өмір бойына бас бостандығынан айырылу мүмкіндігіне тап болғаннан кейін, ол 14 наурызда алаяқтық пен ақшаны жылыстауы үшін 16 жылға бас бостандығынан айырылды, өйткені ол өзіне немесе компаниясына тиесілі екі тәуекелді технологиялық стартапқа клиенттерінің 46 миллионнан астам долларын жасырын түрде инвестициялады. АҚШ округтік судьясы Рикардо С. Мартинес, Спанглердің достары мен клиенттерін алдағаны үшін өкініш білдірмегеніне байланысты ұзақ мерзімге кесілгенін айтты.