Кіріспе

Италиялық ақын

Амелия Росселли (28 наурыз 1930 – 11 ақпан 1996) – итальяндық ақын, музыкант және музыка зерттеушісі, Джон Кейдж мен Карлхайнц Стокхаузенге жақын болған.

Отбасылық өмір

Росселли – ағылшын саяси белсендісі Марион Кэтрин Кев мен итальяндық фашизмге қарсы күрестің батыры Карло Росселлидің қызы еді. Ол өзінің ағасы Нелломен бірге «Әділет және Бостандық» либералдық социалистік қозғалысын құрған. Ол мен оның ағасы 1937 жылы Францияда эмиграцияда тұрған кезде фашистік режимнің құпия қызметі «Ла Кагуль» тарапынан өлтірілді. Осыдан кейін отбасы Англия мен АҚШ арасында көшіп-қонып, Росселли білім алды. Ол итальян тілінде әжесі Амелия Пинчерле Росселлимен сөйлесіп тұрды, ол – венециялық еврей феминисі, драматург және аудармашы, сонымен қатар итальяндық Рисоргименто қозғалысындағы белгілі тұлғалардың бірі болған. Росселли 1949 жылы Италияға оралып, кейін Римде қоныстанды. 1996 жылы Римдегі Пьяцца Навонаның жанындағы бесінші қабаттан секіріп, өзіне қол жұмсады.

Зияткерлік мүдделер

Росселли өмірін музыка композициясын және этномузыкологияны зерттеумен, сондай-ақ соғыстан кейінгі Италияның мәдени өміріне, көбінесе ақын және әдеби аудармашы ретінде қатысумен өткізді. Оның ерекше, жоғары эксперименталды әдеби туындылары ағылшын және француз тілдеріндегі өлеңдер мен поэтикалық прозаны, сонымен қатар итальян тіліндегі шығармаларды қамтиды. Оның түпнұсқа поэзиялық шығармашылығына француз сюрреализмінің дәстүрі терең ықпал еткен.

Аудармалар

Росселлиді ағылшын тіліне Лусия Ре, Дженнифер Скаппетоне, Джан Мария Аннови, Диана Тоу, Дебора Вудард, Пол Вангелисти және Кристина Вити аударған.

Ағылшын тіліндегі өлеңдер жинақтары

Ұйқы, Бари Швабскидің кіріспесімен, Нью-Йорк Китаптар шолуының NYRB ақындары сериясының бөлігі ретінде жарияланды, 2023. Sonno Sleep (1953–1966), екі тілді басылым, итальян тіліне Антонио Порта аударған. Рим: Росси және Спера, 1989. Ұйқы: Poesie in Inglese, екі тілді басылым, итальян тіліне Эммануэла Танделло аударған. Милан: Гарзанти, 1992. Қазан айындағы Елизавета заманы, екі тілді басылым, итальян тіліне аударған және редакторлаған Эммануэла Танделло. Генуя: Сан Марко деи Джустиниани, 2015 (автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрген).

Итальян тіліндегі өлеңдер жинақтары

Әскери өзгерістер. Милано: Гарзанти, 1964 (Соғыс вариациялары, Люция Ре және Пол Вангелисти аударған. Green Integer, 2003)
Оспиталь сериясы. Милан: Il Saggiatore, 1969 (Оспиталь сериясы, Дебора Вудард, Роберта Антогнини, Джузеппе Лепораче аударған. New Directions, 2015)
Documento (1966-1973). Милано: Гарзанти, 1976
Алғашқы жазбалар 1952-1963. Милано: Гуанда, 1980
Impromptu. Генуя: Edizioni San Marco dei Giustiniani, 1981 (Impromptu. Үш тілді басылым, Жан Мария Аннови, Диана Тоу, Жан Чарльз Вельянте аударған. Guernica, 2015)
Шашыраңқы және жоғалған жазбалар, 1966-1977: Өлеңдер. Реджио Эмилия: Aelia Laelia, 1983
Ла либелула. Милано: SE, 1985
Ақындық антология. Милано: Гарзанти, 1987
Өлеңдер. Милано: Гарзанти, 1997
Шашыраңқы және жоғалған жазбалар: 1966-1977. Рим: Empiria, 1997 (автор қайтыс болғаннан кейін)
Қарсы желдердің ашуы. Вариациялар: Автордың жарияланбаған және жоғалған мәтіндерімен, Флоренция, Le lettere, 2007 (автор қайтыс болғаннан кейін)
Ла либелула және басқа жазбалар, Милано, SE, 2010 (автор қайтыс болғаннан кейін) (The Dragonfly: A Selection of Poems: 1953-1981, Джузеппе Лепораче және Дебора Вуддард аударған. Chelsea Editions, 2010)
Ақындық туындылар, редакторы Стефано Джованнуцци. Милано: "I Meridiani" Mondadori, 2012 (автор қайтыс болғаннан кейін)

Ағылшын немесе итальян тілінде жазылған таңдамалы поэзия

Locomotrix: Амелия Росселлидің таңдамалы өлеңдері мен прозасы, Дженифер Скаппетон құрастырып, аударған. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 2012) (автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрген)

Сыншыл жазбалар

Una scrittura plurale: Сызбалар мен сындық мақалалар, Франческа Капуто құрастырған. Novara: Interlinea, 2004 (автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрген)