Кіріспе

Анатомиялық театр (лат. Theatrum Anatomicum) – ерте замана университетерінде анатомияны оқыту үшін пайдаланылатын, театрға ұқсас арнайы ғимарат немесе бөлме. Олар көбінесе орталық үстелді айналдыра қабаттармен құрылыс жасалған, бұл үлкен көрермендерге арнайы емес жағдайда мүмкін болмағандай мәйіттерді жаруды жақыннан көруге мүмкіндік берген.

Сипаттама

Анатомиялық театр әдетте амфитеатр пішіндес бөлме болатын, оның ортасында адам немесе жануар денесін кесу жұмыстары жүргізілетін үстел тұратын. Бұл үстелдің айналасында бірнеше дөңгелек, эллипстік немесе сегізбұрышты қабаттар, тік тізбектелген, соның арқасында бақылаушылар (көбінесе студенттер) төмендегі диссекцияны көріп тұра алатын, ал алдыңғы қатардағы көрермендер олардың көру бұрышын кеспейтін. Театр ішінде скелеттерді көрсету де жиі кездесетін. Алғашқы анатомиялық театр – Падуа анатомиялық театры, ол 1594 жылы Падуа университетінде салынды және бүгінгі күнге дейін сақталған. Басқа ерте мысалдарға 1596 жылы салынған және 1988 жылы қайта жаңартылған Лейден университетінің анатомиялық театры, сондай-ақ Болоньядағы Архиджинназио анатомиялық театры (ғимараты 1563 жылға дейін, анатомиялық театры 1637 жылға дейін салынған) жатады. Уппсала университетінің анатомиялық театры 1663 жылы дәрігер және әуесқой сәулетші Олаус Рудбек (1630-1702) тарапынан аяқталды. Театр университеттің ескі ғимараттарының бірі – Густавианум ғимаратының үстіне салынған ерекше куполда орналасқан. Рудбек Голландияның Лейден қаласында біраз уақыт өткізген, ал анатомиялық театр мен 1655 жылы Упсалада құрған ботаникалық бақтың құрылысына оның сол жердегі тәжірибесі ықпал еткен. Анатомиялық театр қазір Густавианумның бір бөлігі ретінде сақталып келеді, қазір ол «Музей Густавианум» деген атпен көпшілікке ашық мұражай болып табылады. Томас Джефферсон Вирджиния университеті үшін анатомиялық театр салдырды. Ол 1827 жылы аяқталды, бірақ жақын жердегі Алдерман кітапханасы салынғаннан кейін 1939 жылы бұзылды.