Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-голландиялық композитор Юлиус Энгельберт Рентген (9 мамыр 1855 – 13 қыркүйек 1932) – классикалық музыка композиторы, неміс және голланд тегінен шыққан. Ол Лист, Брамс және Григтің досы болған.
German Dutch composer
Julius Engelbert Röntgen (9 May 1855 – 13 September 1932) was a German Dutch composer of classical music. He was a friend of Liszt, Brahms and Grieg.
Ерте өмір және білім
Юлиус Рентген Германияның Лейпциг қаласында музыканттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, голландиялық Энгельберт Рентген, Лейпцигтегі Гевандхаус оркестрінде бірінші скрипкашы болды; анасы Паулин Кленгель – пианист, әйгілі виолончельші Юлиус Кленгельдің (1859 жылы туған) қарындасы. Юлиус дарынды бала болды. Ол да, оның қарындастары да мектепке бармады; музыканы ата-анасы мен әже-шешесі, ал басқа пәндерді жеке репетиторлар үйретті. Оның алғашқы фортепиано мұғалімі – Гевандхаус оркестрінің директоры Карл Рейнеке болды, ал оның ерте шығармалары Рейнекеден, сондай-ақ Роберт Шуманнан, Франц Листтен және Йоханнес Брамстан әсер алды. 1870 жылы, 14 жасында Юлиус Рентген Веймарда Листтің үйіне барды; оған фортепианода ойнап көрсеткеннен кейін Листтің үйіндегі кешке шақырды. Лейпцигте ол және оның ата-анасы Генрих фон Герцогенбергтің музыкалық айналымының құрамына кірді, және ол алғаш рет Брамспен олардың үйінде кездесті. Кейін Рентген Мюнхенге көшіп, Франц Шуберттің досы Франц Лахнерден фортепиано сабақтарын алды.
Julius Röntgen was born in Leipzig, Germany, to a family of musicians. His father, the Dutch born Engelbert Röntgen, was first violinist in the Gewandhaus orchestra in Leipzig; his mother, Pauline Klengel, was a pianist, an aunt of the renowned cellist Julius Klengel, born in 1859. Julius was a gifted child. Neither he nor his sisters attended school; he was taught music by his parents and grandparents, and other subjects by private tutors. His first piano teacher was Carl Reinecke, the director of the Gewandhaus orchestra, while his early compositions were influenced by Reinecke, but also by Robert Schumann, Franz Liszt and Johannes Brahms. In 1870, at the age of 14, Julius Röntgen visited Liszt in Weimar; after playing piano for him he was invited to a soiree at Liszt's house. In Leipzig, he and his parents were part of the musical circle around Heinrich von Herzogenberg, and it was at their house that he first met Brahms. Later Röntgen moved to Munich, where he studied piano under Franz Lachner, a friend of Franz Schubert.
Мансап
18 жасында кәсіби пианист болды. Оңтүстік Германиядағы концерттік тур кезінде ол әнші Юлиус Стокгаузенмен танысты; осы кезде ол 1880 жылы үйленетін швед музыка студенті Аманда Майермен де танысты. 1877 жылы Рентгенге Венаға бару немесе Амстердамды таңдау қажет болды. Ол Амстердамды таңдап, ондағы музыка мектебінде фортепиано сабақтарын берді. Амстердам университетінің құқық профессоры және қаланың мәдени өміріндегі маңызды тұлға болған аристократ Александр де Саворнин Ломан Рентгеннің әкесінің досы болды және жас Юлиусты қанатына алуге уәде берді. 1877 жылғы Рентгеннің хатына сәйкес, ол мектепті «балалар мен әуесқойларға толы орын» деп есептеді; мектеп мемлекеттік қаржымен қолдау көрсетілмегендіктен, студенттердің сапасынан гөрі санына көбірек мән бергендей көрінді. 1878 мен 1885 жылдар аралығында Брамс Амстердамға жиі келіп тұрды. 1887 жылы Рентген Брамстың екінші фортепиано концертін орындады, дирижерлік оны композитор өзі жүргізді. Рентген Амстердамда классикалық музыка мекемелерін құруда маңызды рөл атқарды. 1883 жылы композиторлар Франс Коэнен мен Даниел де Лангемен бірлесіп, Рентген Амстердам консерваториясын құрды. 1884 жылы Рентген Концертгебуудың негізін қалауға белсенді қатысты. Ол директор лауазымына үмітттенді; алайда, оның үлкен өкінішіне орай, таңдау неміс Ханс фон Бюлоға түсті, себебі комиссия Рентгеннің дирижерлік қабілетіне күмән келтірген сияқты. Бірақ Бюло бұл ұсынысты қабылдай алмады, ал лауазым ақырында скрипкашы Виллем Кеске берілді. Рентген көбірек күшін камералық музыка жазуға және консерваториядағы жұмысына жұмсады. Ол ұлы скрипкашы Карл Флеш, әнші Йоханнес Месшарт және виолончельші Пабло Касалс үшін жұмыс істеп, танымал аккомпаниаторға айналды. Месшартпен бірге саяхаттап, ол жылына кем дегенде бір рет Венаға барды, онда ол әрқашан Брамспен кездесетін. Амстердамдағы тыныш жазғы кезеңдерде Рентген отбасымен Данияға жиі баратын. Бір сапарда ол Бодил де Неергаардпен танысып, жақын достық қарым-қатынас орнатты. Осы уақыттан бастап, өмірінің соңына дейін ол жаздарын Неергаардтың Лолланд аралындағы Фуглсанг сарайында өткізіп, әр кеш сайын концерттер берді. Даниямен тығыз байланыста болғандықтан, Рентгеннің балалары дания тілін еркін меңгерді. Рентгеннің шәкірттері композиторлар Анна Шитте мен Ханна Воленховен болды. Бірнеше жыл бойы Рентген және оның ұлдары Энгельберт (виолончельші) мен Джулиус кіші (скрипкашы) бірге фортепиано триосы ретінде өнер көрсетті. 1894 жылы әйелі Аманда қайтыс болғаннан кейін Рентген талантты фортепиано мұғалімі Абрахимина дес Амори ван дер Ховенге үйленді. Екінші некедегі балалары да кәсіби музыканттар болды. Рентгеннің ұлы Иоахим, скрипкашы, Рентгеннің аспаптық квартетін құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1919 жылы Рентген голландиялық азаматтыққа қабылданды. Оның бір ұлы соғыста немістерге тұтқынға алынды, ал екіншісі АҚШ-қа эмиграциялап, АҚШ армиясында сарбаз болды. Осының салдарынан Рентген көп жылдар бойы туған Германиясына бара алмады. 1920 жылдан бастап Рентген атональды музыкамен тәжірибе жасады; мысалы, 1930 жылы ол битональды симфония жазды. Кейде ол Амстердамдағы Тушинский кинотеатрында режиссер Дирк ван дер Веннің халықтық және фольклорлық сахналары бар үнсіз фильмдеріне фортепианомен сүйемелдеді. Ол бұл халық әндерін өмірінің ерте кезеңінде жариялаған. Ол сонымен қатар пианолаға арналған көптеген жазбаларды жасады. 1924 жылы Рентген қоғамдық өмірден зейнетке шықты. Ол Утрехт қаласына жақын орналасқан Билтховен деген кішкентай ауылға көшіп барды. Архитектурадағы мансабын жалғастырған оның ұлы Франц оған Gaudeamus ауылдық үйін жобалады. Сол үйдегі ерекше дөңгелек музыка бөлмесі едені жерге тимейтін, тек төбеден ілінетін етіп салынған. Өмірінің соңғы сегіз жылында Рентген 100-ге жуық композиция жазды, көбінесе камералық музыка мен әндер. Гаудеамус көптеген маңызды композиторлар мен музыканттардың кездесу орны болды; сол үйге келгендердің арасында Пабло Касалс пен Перси Грейнджер болды. Сол кезде Рентген музыкалық талдауды оқыды және Хиндемит, Стравинский, Шёнберг және Виллем Пайпердің шығармаларына қызығушылық танытты. 1930 жылы Рентген өзінің досы Дональд Тови профессор болған Эдинбург университетінен құрметті докторлық дәреже алды. Бұл сапар кезінде Тови Рид оркестрімен бірге жаңа Рентген симфониясын орындады, ал Рентген сол бағдарламадағы соңғы екі фортепиано концертінде солист болды. Рентген қайтыс болғаннан екі жыл өткен соң Тови оны «мен білген абсолютті музыканың ең ұлы шеберлерінің бірі» деп сипаттады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гаудеамус вилласы заманауи голланд музыкасын ілгерілету мақсатында құрылған Гаудеамус қоғамының кеңсесіне айналды.
At the age of 18 he became a professional pianist. During a concert tour through southern Germany, he became acquainted with the singer Julius Stockhausen; at this time he also met a Swedish music student Amanda Maier, whom he would marry in 1880. In 1877 Röntgen had to make a decision whether to go to Vienna or Amsterdam. He chose Amsterdam, and became a piano teacher in the music school there. The aristocratic politician Alexander de Savornin Lohman, who was professor of law at the University of Amsterdam and an important figure in the cultural life of that city, was a friend of Röntgen's father, and he promised to take young Julius under his wing. According to Röntgen's letter of 1877 he considered the school "a place full of children and amateurs"; since the school was not supported by public funds, it appeared to attach more importance to the number of its students rather than their quality. Between 1878 and 1885 Brahms was a frequent visitor to Amsterdam. In 1887 Röntgen performed Brahms's second piano concerto, conducted by the composer himself. Röntgen also played an important part in establishing institutions for classical music in Amsterdam. In 1883, in association with composers Frans Coenen and Daniel de Lange, Röntgen founded the Amsterdam Conservatory. In 1884 Röntgen was heavily involved in the foundation of the Concertgebouw. He applied for the position of the director; however, to his great disappointment, the choice fell instead on the German Hans von Bülow, as the committee seemed to doubt Röntgen's abilities as a conductor. Nevertheless, Bülow was not able to accept the appointment, and the position went in the end to the violinist Willem Kes. Röntgen turned with greater energy to composing chamber music and to his work for the Conservatory. He became a renowned accompanying pianist, working for the great violinist Carl Flesch, the singer Johannes Messchaert, and the cello player Pablo Casals. Travelling with Messchaert he came to Vienna at least once a year, where he would always meet Brahms. During the quiet summer periods in Amsterdam, Röntgen and his family often went to Denmark. On one of such visit he met Bodil de Neergaard, with whom he struck up a close friendship. From now on, and until his death, he would spend his summers in Neergaard's manor Fuglsang on the isle of Lolland and play concerts every evening there. As a result of his close contacts with Denmark, Röntgen's children became fluent speakers of Danish. Röntgen's students included composers Anna Schytte and Hanna Vollenhoven. For some years, Röntgen and his sons Engelbert (cellist) and Julius jr (violinist) performed together as a piano trio. After the death of his wife Amanda in 1894, Röntgen married the gifted piano teacher Abrahamina des Amorie van der Hoeven. The children of the second marriage also became professional musicians. Röntgen's son Joachim, a violinist, founded the Röntgen String Quartet. At the end of the First World War, in 1919, Röntgen became a naturalized Dutch citizen. One of his sons was taken prisoner by the Germans during the war, while another son emigrated to the United States where he became a soldier in the US army. As a result, Röntgen was for many years unable to visit his native Germany. In the years from 1920 on Röntgen experimented with atonal music; he wrote e. g. a bi tonal symphony in 1930. Sometimes he performed as a piano accompanist in silent screen productions with popular and folk scenes of the film maker Dirk van der Ven in the Tuschinski cinema theatre in Amsterdam. He had already published these popular and folk tunes in an earlier stage of his life. He also made many recordings on player piano rolls for the pianola. In 1924 Röntgen retired from public life. He moved to Bilthoven, a small village near Utrecht. His son Frants, who followed a career in architecture, designed for him the country house Gaudeamus. The unusual round music room in that house was constructed in such a way that its floor did not touch the ground, but hung from the ceiling. During the last eight years of his life Röntgen wrote about 100 compositions, mostly chamber music and songs. Gaudeamus became a meeting place for many important composers and musicians; among the visitors in that house were Pablo Casals and Percy Grainger. At that time, Röntgen studied musical analysis and was interested in the work of Hindemith, Stravinsky, Schönberg, and Willem Pijper. In 1930 Röntgen received an honorary doctorate from the University of Edinburgh, where his friend Donald Tovey was professor. During this visit Tovey performed a new Röntgen symphony with the Reid Orchestra and Röntgen was the soloist in his most recent two piano concertos in the same programme. Two years after Röntgen's death, Tovey described him as "one of the greatest masters of absolute music I have ever known". After Second World War the villa Gaudeamus became the seat of the Gaudeamus society, whose aim is to promote contemporary Dutch music.
Өлім
Рентген 1932 жылдың 14 қыркүйегінде Нидерландының Утрехт қаласындағы ауруханада қайтыс болды. Оның соңғы туындысы – фортепиано квинтеті (фортепиано және струнный квартет үшін үшінші, G мажорда), «Sentendo nuova forza» деген атаумен 5 шілдеде аяқталған.
Röntgen died in a hospital in Utrecht, Netherlands on 14 September 1932. His last work, a piano quintet (his third for piano and strings, in G major) subtitled Sentendo nuova forza, is dated 5 July of that year.
Шығармалары
Юлиус Рентгеннің шығармаларына 25 симфония, концерттер (7 фортепиано концерті, 3 скрипка концерті, 3 виолончель концерті, басқа концерттер) және көптеген камералық, фортепианолық және вокалды шығармалар кіреді. Ол сонымен қатар Григтің аяқталмаған №2 струнный квартетын аяқтады. Рентген голландтық дәстүрлі әуендерді үйлестіріп, гимн әуендері ретінде аранжировкалады. Мұндай әуендердің бірі "In Babilone" деп аталады. Оны "Біріккен методистік әнұран" (C) 1989 The United Methodist Publishing House, Nashville, TN әнұранының 325-ші нөмірінде табуға болады. Методистік ән кітабында оның есімі Рентген деп жазылған, бірақ әуені бірдей және мерзімі оның жұмысымен сәйкес келеді. Дәл осы әуен "Celebrating Grace" (C) 2010 Celebrating Grace, Inc, Macon, GA әнұранында 502, 508 және 649 нөмірлермен кездеседі.
Julius Röntgen's works include 25 symphonies, concertos (7 piano concertos, 3 violin concertos, 3 cello concertos, other concertos), as well as numerous chamber, piano and vocal works. He also completed Grieg's unfinished String Quartet No. 2. Röntgen also harmonized and arranged traditional Dutch melodies used as hymn tunes. One such hymn tune is entitled "In Babilone". It can be found as hymn number 325 "The United Methodist Hymnal" (C) 1989 The United Methodist Publishing House, Nashville, TN. In the Methodist hymnal his name is spelled Roentgen but the tune is the same and dates correlate with the time of his work. The same hymn tune can be found as hymn numbers 502, 508 and 649 in the "Celebrating Grace" hymnal (C) 2010 Celebrating Grace, Inc, Macon, GA.