Кіріспе

Бетховеннің фортепиано сонатасы, 1801-02 жылдары жазылған

Людвиг ван Бетховеннің фортепиано сонатасы №16, G мажорлы, Op. 31, №1, 1801 және 1802 жылдар аралығында жазылған. 1803 жылы Op. 31 ретінде жарияланған фортепиано сонаталарының триосының бірінші шығармасы ретінде нөмірленгенімен, Бетховен оны Op. 31 №2, «Дауылды сонатадан» кейін аяқтаған. Бетховен классикалық музыка стиліне наразы болып, музыкалық композиция мен стильдің жаңа бағытын ұстанды. Op. 31 шығармалары – Бетховеннің өзін таныстыру үшін қабылдаған жаңа және дәстүрлі емес идеяларының алғашқы мысалдары. Мысалы, бірінші бөлімде, көптеген сонаталық аллегро формаларында экспозицияның екінші тақырыбы басым болса, мұнда екінші тақырып B мажор және B минор, бастапқы тональдылықтың медиантында дыбысталады. Бетховен кейіннен медиантты және субмедиантты мажор тональдылықтағы сонаталық форманың басты бөлімдері үшін, мысалы, Вальдштейн және Хаммерклавир сонаталарының бірінші бөлімдерінде, Архгерцог триосында, үштік концертте және он үшінші скрипкалық квартетінде, сондай-ақ жетінші симфонияның финалында қолдануды жалғастырды. Бұл шығармалар Бетховеннің 1802 жылғы «Хейлигенштадт өсиетінен» кейін жазылған. Бұл соната жеңіл және сергінек, оның бөлімдерінде әзіл-қалжың мен иронияға толы. Сыншылар Op. 31 шығармалары кейінірек, толыққанды шығармаларында көрінетін ерекше «бетховендік» стильді көрсетеді дейді.

Құрылымы

Соната үш бөлімнен тұрады. Көрсетілімнің орташа ұзақтығы шамамен 20 минутты құрайды.

Аллегро жиiлiк

Бірінші бөлім жанды түрде басталады. Күлкілі басты тақырып шапшаң, он алтыдан бірлік ноталардан тұратын кезеңдермен және екі қол бір уақытта ойнай алмайтынын көрсететін, дікілдеп жазылған аккордтармен толы. Экспозициядағы екінші тақырып B мажор және B минор арасында кезектеседі; мұндай тональдық ауысу кейінірек Бетховеннің шығармашылығында жиі кездесетін болды.

Адапсиялық

Ұзақ, созылған трельдер мен ойлы үзілістерге толы C мажордағы екінші бөлім – ең сезімтал бөлім. "Hammerklavier" сонатасының "Adagio"-сы мен 32-ші сонатаның екінші бөлімінен басқа, бұл Бетховеннің фортепианолық сонаталарындағы ең ұзақ баяу бөлім, ол шамамен 11 минутқа созылады. Көптеген көрнекті пианистердің (мысалы, Эдвин Фишер мен Андрас Шиффтің) пікірінше, бұл бөлім 19 ғасырдың басында Бетховеннен гөрі әлдеқайда танымал болған итальяндық опера мен Бетховеннің замандастарының пародиасы болып табылады. Шифф бұл теорияны осы соната бойынша өткізген шеберлік класында түсіндірді; ол Бетховенге ешқандай жараспайды, себебі ол экономды емес, тым ұзақ, бәрі артық безендірілген, "арзан әсерге ұмтылған көрмелі каденциялармен" және белканто стиліндегі элементтермен, ырғақтармен толтырылған (олар туралы Шифф "өте әдемі, бірақ Бетховеннің мінезіне жат" деді).

Рондо

Соңғы бөлімнің мінезі бірінші бөлімге ұқсас: жеңіл, құлшыныспен толы және жастық. Мұнда бір қарапайым мотив тұтас шығарма бойында өзгертіліп, әшекейленіп, синкопаланып, түрлендіріледі. Ұзақ соқпайтын Adagio бөлімінен кейін, шығарма Presto coda-мен аяқталады.