Кіріспе
Қылмыстық іс жүргізу кезінде айыпталушыны ақтауға бағытталған дәлелдемелер – қылмыстық іс жүргізу кезінде айыпталушыны ақтаған немесе ақтауға мүмкіндік беретін дәлелдемелер. Бұл кінәлілік дәлеліне қарсы дәлелдеме, ол кінәлі екенін көрсетуге бағытталған. Көптеген елдерде, соның ішінде АҚШ-та, полиция мен прокурорлар айыпталушы сотқа дейін жалтару (күнәлі екенін мойындау немесе мойындамау) алдында олардың құзырындағы ақтау дәлелдемелерін жариялауға міндетті. Германия сияқты кейбір елдерде прокурор іс қозғамас бұрын, айыпталушыны ақтауға және кінәлі екенін көрсетуге бағытталған жағдайларды және дәлелдемелерді белсенді түрде іздеуі керек. "Брейдиге қарсы Мэриленд" шешіміне сәйкес, АҚШ прокурорлары сұрау болмаған жағдайда да ақтау дәлелдемелерін жариялауға міндетті. Прокуратура ақтау дәлелдемелерін іздеуге міндетті емес және тек олардың құзырындағы, күзетіндегі немесе бақылауындағы дәлелдемелерді жариялауға міндетті болса да, прокуратураның міндеті – олардың командасының кез келген мүшесіне, мысалы, полицияға, тергеушілерге, криминалистикалық лабораторияларға және т.б. белгілі барлық ақпаратты жариялау. "Брейдиге қарсы Мэриленд" ісінде АҚШ Жоғарғы Соты мұндай талап конституциялық теңдікке сәйкес келеді және прокурордың әділеттілікке ұмтылу міндетімен үйлеседі деп шешті. Брейди доктринасы – АҚШ Жоғарғы Сотының "Брейдиге қарсы Мэриленд" (1963) ісінде белгіленген сотқа дейінгі ашу ережесі. Бұл ереже бойынша прокуратура қылмыстық істе айыпталушыны ақтауға мүмкіндік беретін барлық дәлелдемелерді беруі керек. Ақтау дәлелі – айыпталушыны ақтауы мүмкін дәлелдеме.
Exculpatory evidence is evidence favorable to the defendant in a criminal trial that exonerates or tends to exonerate the defendant of guilt. It is the opposite of inculpatory evidence, which tends to present guilt. In many countries, including the United States, police and prosecutors are required to disclose to the defendant exculpatory evidence they possess before the defendant enters a plea (guilty or not guilty). In some countries such as Germany, the prosecutor has to actively search for both exculpatory and inculpatory circumstances and evidence before filing of action. Per the Brady v. Maryland decision, prosecutors in the United States have a duty to disclose exculpatory evidence even if not requested to do so. While the prosecution is not required to search for exculpatory evidence and must disclose only the evidence in its possession, custody, or control, the prosecution's duty is to disclose all information known to any member of its team, e. g., police, investigators, crime labs, et cetera. In Brady v. Maryland, the U. S. Supreme Court held that such a requirement follows from constitutional due process and is consistent with the prosecutor's duty to seek justice. The Brady doctrine is a pretrial discovery rule that was established by the United States Supreme Court in Brady v. Maryland (1963). The rule requires that the prosecution must turn over all exculpatory evidence to the defendant in a criminal case. Exculpatory evidence is evidence that might exonerate the defendant.
Үлгі
Құрбан адам пышақтап өлтіріледі және кісі өлтіруге күдікті ұсталады. Дәлелдерге құрбанның жанынан қанға малған пышақ және қылмыс орнында қанға батқан күдікті кіреді. Тергеу барысында полиция пышақтауды көрген куәгермен сұхбаттасады. Куәгер полицияға қылмысты күдікті емес, басқа белгісіз адам жасағанын мәлімдейді. Куәгердің көрсетуі күдіктінің кінәлі екендігіне қатысты негізді күмән тудыратын болып, оны ақтауға мүмкіндік беретін дәлел болып табылады. Полиция куәгердің айтқанына сенбей немесе куәгердің сенімді емесін анықтап, осы ақпаратты тексермеуді жөн көреді. Прокурор, полиция куәгердің көрсетуіне күмәнданған жағдайда да, күдікті мен оның адвокатын куәгердің мәлімдемесімен таныстыруға міндетті. Әйтпесе, қылмыстық істің қысқартылуы туралы өтініш беруге немесе болашақта шығарылған кінәлі үкімге шағымдануға құқық пайда болады.