Кіріспе
АҚШ саясаты мен құқығындағы сөз тіркесі "Конституция – өзіне-өзі қастық шарт емес" – американдық саяси және құқықтық дискурста қолданылатын сөз тіркесі. Бұл сөз тіркесі мемлекеттік билікке конституциялық шектеулер мемлекет пен оның халқының сақталу қажеттілігімен үйлестірілуі керек деген сенімді көрсетеді. Ол көбінесе Авраам Линкольнге, Американдық Азамат соғысы кезінде хабеас корпусты тоқтата тұрғандығы үшін АҚШ Конституциясын бұзды деген айыптауларға жауап ретінде жатқызылады. Бұл сөз тіркесі Линкольннің сөздерін қайталайды және американдық тарихтың әртүрлі кезеңдерінде осы идеяның түрлі нұсқалары айтылса да, "өзіне-өзі қастық шарт" деген нақты сөз тіркесі алғаш рет 1949 жылы АҚШ Жоғарғы Соты қараған Терминиеллоға қарсы Чикаго ісінде судья Роберт Х. Джексонның келіспеушілік пікірінде қолданылды. Бұл сөз тіркесі сондай-ақ 1963 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының судья Артур Голдберг жазған Кеннедиге қарсы Мендоза Мартинес ісінде де кездеседі.
"The Constitution is not a suicide pact" is a phrase in American political and legal discourse. The phrase expresses the belief that constitutional restrictions on governmental power must be balanced against the need for survival of the state and its people. It is most often attributed to Abraham Lincoln, as a response to charges that he was violating the United States Constitution by suspending habeas corpus during the American Civil War. Although the phrase echoes statements made by Lincoln, and although versions of the sentiment have been advanced at various times in American history, the precise phrase "suicide pact" was first used in this context by Justice Robert H. Jackson in his dissenting opinion in Terminiello v. Chicago, a 1949 free speech case decided by the U. S. Supreme Court. The phrase also appears in the same context in Kennedy v. Mendoza Martinez, a 1963 U. S. Supreme Court decision written by Justice Arthur Goldberg.
Джефферсонның формуласы
Томас Джефферсон осы сезімнің ең алғашқы тұжырымдамаларының бірін жасады, бірақ оның сөз тіркесі емес. 1803 жылы Джефферсонның Франциядағы елшілері Луизиана аумағын сатып алуды ұйымдастырды, бұл Джефферсонның Конституция федералды үкіметке шетелдік аумақты сатып алуға немесе иеленуге құқық бермейді деген жеке пікірімен қақтығысты. Бірақ саяси мәселелерге байланысты Джефферсон конституциялық күмәнін ескермеді, ұсынылған шартқа қол қойып, оны ратификация үшін Сенатқа жіберді. Өзінің бұл әрекетін түсіндіре отырып, ол кейін былай деп жазды:
Жазылған заңды қатаң сақтау – әрине, жақсы азаматтың маңызды міндеттерінің бірі, бірақ ол ең маңыздысы емес. Қажеттілік, өзін-өзі сақтау, елімізді қауіптен құтқару заңдары – олардың міндеті жоғарырақ. Елімізді жазба заңға қатаң ұстану арқылы жоғалту – заңның өзінен, өмірден, бостандықтан, мүліктен және оны бізбен бірге пайдаланатындардың бәрінен айырылумен тең; яғни, мақсаттарды құралдарға ақымақтықпен құрбан ету.
Линкольннің Habeas Corpus күшін тоқтатуы
АҚШ Конституциясына сәйкес, көтеріліс немесе басқыншылық жағдайында habeas corpus тоқтатылуы мүмкін. Конфедерация көтеріліс жасады, демек habeas corpus-ты тоқтату заңды да, конституциялық та болды, бірақ бұл құқық Конституцияның I бабында белгіленген Конгресске ғана тиесілі, себебі ол бап Конгресс өкілеттіктеріне қатысты; ал Линкольн өзінің атқарушы жарлығы арқылы осы билікті өзгертіп алды. 1861 жылы Азамат соғысының бір майданында генерал Винфилд Скотт habeas corpus-ты тоқтатқаннан кейін Линкольн Скотттың «қадіргі сот процесі мен заң формаларын сақтамай, қоғамдық қауіпсіздікке қауіпті деп санайтын адамдарды тұтқындап, ұстауға құқылы екенін» жазды. Бас судья Роджер Б. Тэни президентті осы саясаты үшін сынағаннан кейін, Линкольн 1861 жылғы 4 шілдеде Конгрестің арнайы отырысында «Мемлекеттердің үштен біріндегі көтеріліс барлық заңдарды күштен шығарды» деп жауап берді. «Барлық заңдардың біреуін қоспағанда, орындалмауы керек пе, және үкімет өзі қирауы керек пе, әлде сол біреуі бұзылмауы керек пе?» Соғыстың кейінгі кезеңінде, Огайо штатының конгрессмені Клемент Валландигамның тұтқындалуы мен қамауда ұсталуын сынағандардан кейін, Линкольн 1862 жылғы маусымда Эрастус Корнингке Валландигамның «әскер жинауға кедері келтіргені, әскерден дезертирлікке шақыруға тырысқаны және көтерілісті басуға жеткілікті әскери күшсіз қалдыру үшін жұмыс істегені үшін» тұтқындалғанын жазды. «Мен қарапайым дезертирді атуым керек пе, ал оны дезертирлікке итермелейтін айлалы агитатордың шашына тиіспеуім керек пе?»
Джексонның Терминиелло формуласы
1949 жылы «Терминиелло Чикаго қаласына қарсы» ісінде судья Уильям О. Дугластың көпшілік пікірі, митингтегі сөздері көтеріліске ұйтқы болған дін қызметкерінің тәртіпсіздік қылмысы бойынша сот шешімін жоққа шығарды. Сот Чикаго қаласының қоғамдық тәртіпті бұзу туралы қаулысы Бірінші түзетуді бұзады деген шешімге келді. Сот судьясы Роберт Джексон соттың төрт беттік шешіміне жауап ретінде жиырма төрт беттік қарсы пікір жазды, онда былай деп қорытындылады: «Таңдау тәртіп пен бостандық арасында емес, тәртіппен біргегі бостандық пен екеуінен де айырылған анархия арасында. Егер сот өз доктриналық логикасын аздап тәжірибелік оймен толықтырмаса, конституциялық құқықтар туралы билльді өзіне-өзі зиян келтіру шартына айналдыру қаупі бар».
Голдбергтің Кеннеди формуласы
1963 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының «Кеннеди против Мендоза Мартинес» ісі бойынша судья Артур Голдберг соттың шешімін жазды. Сот, елге қатысты барлық қауіптерге байланысты, әскерге шақырудан жалтарғандарды азаматтығынан айыруға рұқсат беретін заңдардың конституцияға қайшы екенін анықтады, бірақ Голдберг «өзіне қарсы келісім емес» деген пікірді мойындап, былай деп жазды: «Конгрестің ортақ қорғаныс үшін әскери қызметке тарту өкілеттігі кең және мол, себебі Конституция жеке құқықтарға жасалған шабуылдардан қорғайды, бірақ ол өзіне қарсы келісім емес».
Познердің терроризмге қолданылуы
2006 жылы АҚШ-тың жетінші апелляциялық округінің судьясы және Чикаго университетінің құқық мектебінің профессоры Ричард Познер «Ұлттық төтенше жағдай кезіндегі Конституция: Өзіне-өзі қол жұмсау шарты емес» деген кітап жазды. Познердің пікіріне қарсылық білдіргендер де болды, сынға ұрынғандар да.