Кіріспе

Бангаарада Манушья (Алтын адам) – 1972 жылы Т. К. Рама Раоның осы аттас романы негізінде түсірілген үнді киносы. Рама Рао қылмыстық және детективтік романдарымен танымал болған, бірақ бұл фильм әлеуметтік драма жанрындағы туынды болды. Оны С. Сиддалингая «Сринидхи Продакшнз» студиясымен бірлесіп түсірді. Бұрын Сиддалингая «Мейор Мутанна» фильмінде Раджкумармен жұмыс істеген. Басты рөлдерді Раджкумар мен Бхаратхи сомдады. Фильм Бангалор қаласындағы Штаттар театрында (қазіргі Бхумика театры) екі жылдан астам көрсетілді, ал Майсур қаласындағы Чамундешвари театрында алпыс апта бойы көрсетілді. Фильм көптеген кинотеатрларда бір жылға жуық, ал ірі және шағын кинотеатрлардың әрқайсысында жиырма бес аптадан астам уақыт көрсетілді. 1988 жылы қайта жарыққа шыққанда фильм 25 апта бойы экранда болды. Фильмді Р. Лакшман мен Гопал продюсерлік етті, олар фильмнің өндіріс дизайнында жаңа стандарттарды орнатты. Конвенциялық кино түсіруден бас тартып, продюсерлер түсіру тобымен ашық пікірталас жүргізіп, сыртқы түсіру алаңдарын алдын ала зерттеуді қалаған. Лакшман А. Н. Кришна Рао және М. Н. Мурти сияқты көрнекті жазушылар тобымен байланысы бар белсенді каннада тілінің жақтасы болды және ол J. C. Road көшесіндегі танымал Bharat Talkies кинотеатрын басқарды, ал Гопал – киноға құштар оның жақын серігі болды. Фильмнің көп бөлігі Чикмагалур ауданындағы Каласа ауылында түсірілді. Фильмнің музыкасын Г. К. Венкатеш жазды. Фильмдегі бес әннің барлығы хитке айналды. Олардың ішінде «Агаду енду кей катти кулитаре» әні халыққа күш-қуат сыйлайтын шабыттандыратын әнге айналды. Барлық әндерді П. Сушила мен П. Б. Шринивас орындады. Фильм шыққан кездегі ең табысты каннада тіліндегі фильм болды. Бүгінде бұл фильм Раджкумардың мансабындағы маңызды кезең деп есептеледі. 2013 жылғы сәуір айында үнді киносының 100 жылдығына орай Forbes журналы «Үнді киносының 25 үздік актерлік жұмысы» тізіміне фильмдегі Раджкумардың ойынын қосты. 1975 жылы фильм телугу тілінде «Devudulanti Manishi» деген атпен қайта түсірілді, басты рөлді Кришна сомдады.

Сюжет

Раджива апасы Шарадхаға барады, бірақ ол келгенде күйеуінің қайтыс болғанын біледі. Раживтің үлкен әпкесінің отбасына қамқорлық жасаушы ешкім қалмағандықтан, ол жағдайды жақсарту үшін қарыз алып, қайын ағасының жерін суаруды бастайды. Шараданың ұлдары Кешава мен Чакрапани жоғары білім алу үшін Бенгалурға кетеді. Осы уақытта Ражива көршісінің қызы Лакшмиге ғашық болады. Өмірін одан әрі жақсартуды қалаған Ражива ауылға жақын жердегі 25 акр егістік емес жерді үкіметтен сатып алады. Еңбегінің арқасында ол ауылда табысты және құрметті адамға айналып, көп пайда табады. Бірақ Ражива әр алты ай сайын Белгаум қаласына, басқа қалаға жиі сапар шегеді. Бір сапарында ол Белгаумда Шаравати есімді әйел мен оның ұлы Кишорға барады. Кешава Раживаның қызы Нагавениге және Шараданың ағасы Рамачандраға үйленеді. Чакрапани отбасылық досының қызы Нандиниге үйленуге келіседі. Шридар, Кешава мен Чакрапанидің досы, Шараданың жалғыз қызы Сарасватиге үйленеді. Соңында Ражива Лакшмиге үйленуге келіседі. Шараватидің көршісі Патил Кешаваға Раживаның Белгаумға мезгіл-мезгіл келіп тұрғанын айтады. Осы жайтты растау үшін Кешава Белгаумға барады және Шараватидің үйінде Раживаның суретін көреді. Ражива туралы сұрағанда Шаравати: "Мане Яджаманру аду" (үй иесі) дейді. Раживаға деген құрметсіздігінен кейіптенген Кешава оған қарсы шығып, бизнес ашу үшін 50 000 рупия сұрайды. Ражива ақшаны Кешаваға оның құндылығын түсінгеннен кейін беретінін айтады. Ашуға буырқанған Кешава Лакшми мен Шарадаға Шаравати туралы айтып, Раживаны адалдықтан айыптайды. Бірақ Лакшми мен Шарада екеуі де бұл айыптауға сенбейді және Шаравати туралы білетіндерін Раживаға жарияламайды. Бір күні түстен кейін күйеуіне тамақ әкеліп бара жатқан Лакшмиді бұқа қуалайды. Ражива бұқаны тоқтатуға тырысса да, Лакшми жақын жердегі құдыққа құлайды. Ражива оны құтқару үшін суға секіреді, бірақ кеш келеді. Нагавени Кешаваны өздерінің заңды құқықтарын қайтару үшін заңдық көмек алуға көндіреді. Кешава бұл мәселені талқылау үшін Раживаға келеді, бұл Ражива мен Шарада арасында дауға әкеледі. Дау барысында Кешава Раживаға жарасымсыз сөздер айтып, оны олардың мүлкін ұрлап, жағдайларын пайдаланып отыр деп айыптайды. Тіпті ол алдындағы күріштің өзі олардікі емес екенін мәлімдейді. Бұл сөздерге ренжіді Ражива бір тілім күріш те жемей қол жуып, үнсіз үйден шығып кетеді және ауыл тұрғындарының амандығын тілеп дұға етеді. Чакрапани Шараватиді тауып, оны Раживаның үйіне әкеліп, Кешаваға Раживаның жомарттығын көрсетуге тырысады. Шаравати олардың жартылай қарындасы екенін, Шарадханың күйеуінің заңсыз баласы екенін айтады. Ражива бұл құпияны сақтап, оған жылдар бойы көмек көрсеткен. Олар Раживаны іздеуге шығады, бірақ оны таба алмайды. Ражива күн батумен тыныш түрде кете барады.

Өндіріс

Фильм Каласапура және Чикмагалурде түсірілді.

Саундтрек

Фильмнің саундтрегін Г. К. Венкатеш жазды, әндерін Хунсур Кришнамурти, Чи. Удай Шанкар, Р. Н. Жаягопал және Виджая Нарсимха жазды. "Aaha Mysooru Mallige" және "Baala Bangaara Neenu, Haneya Singara Neenu" атты екі романтикалық ән уақыт сынағынан өтті. Аудиоальбом кейіннен Saregama компаниясымен шығарылды. "Aaha Mysooru Mallige" әні 1977 жылы Г. К. Венкатештің "Chakradhari" телугу фильмінде "Naalo Evevo Vinthalu" деген атпен қолданылды, бұл фильм 1974 жылғы "Bhakta Kumbara" каннада фильмінің қайта түсірілімі еді, онда Раджкумар да бас рөлде ойнады және музыкасын Г. К. Венкатеш жазды.

# Атауы Әнші(лер) Текетшісі Ұзындығы
1 "Nagu Naguta Nali" П. Б. Сриенивас Хунсур Кришнамурти 6:03
2 "Aagadu Endu" П. Б. Сриенивас Р. Н. Жаягопал 5:35
3 "Aaha Mysooru Mallige" П. Сушела, П. Б. Сриенивас Чи Удайашанкар 5:47
4 "Baala Bangaara Neenu" П. Сушела Хунсур Кришнамурти 5:06
5 "Hani Hani Goodidre" П. Сушела, П. Б. Сриенивас, С. П. Баласубраманиам Виджая Нарсимха 6:12

Сыни жауап

Фильмге көрермендердің зор қызығушылығына қарамастан, жазушылардың бір бөлігі оны қатаң сынады. Фильмнің мақсаты мен повестволеу тәсілі туралы марқұм романист Аланахалли Кришна: "Фильмнің өте басында батырдың аяқ киімін ірі планмен көрсету арқылы фильм көрерменге деген құрметсіздік танытады. Ол сәнсіз табынушылықты ынталандырады", – деді. Ал жазушы У.Р. Анантамурти фильмнің алдамашы екенін айтып, жас көрермендерді фильмдегі кейіпкер Ражива сияқты бір түндік бай болатындарына сендіреді. Сынға қарамастан, фильм қазақ коммерциялық киносының бағытын өзгертуге дайын тұрды. "Бангарда Мануша" кинотеатрға бұрын-соңды болмаған деңгейде көп көрерменді әкелді.

Кассалық жинақ

Фильм Бангалордағы Штаттар театрында (қазіргі Бхумика театры) 104 аптадан астам көрсетілді. Майсурдағы Чамундешвари театрында 60 апта көрсетілді. Фильм көптеген кинотеатрларда бір жылға толып, әр ірі және шағын кинотеатрда жиырма бес апта көрсетілді. Фильм кассада ₹ 2.5 крор (2021 жылы ₹ 88 крорға тең) жинады және сол кездегі ең табысты каннада тіліндегі фильм болды. Фильмнің кассадағы көрсеткіші керемет болды және Бангалордың Кемпе Гоуда жолындағы Штаттар кинотеатрында екі жыл қатарынан көрсетілді. Фильм көрермендерге терең әлеуметтік әсер етті, қала тұрғындары ауылға барып шаруа болып кеткен оқиғалар көп. Фильм ауылды дамыту, қазіргі заманғы ауыл шаруашылығы тәсілдері, кооперативтік қозғалыс, әлеуметтік бірлік, адалдық, махаббат және берілгендік сияқты маңызды мәселелерді қамтыды. Фильмнің басында шаруалардың ауыр тұрмысы және күнкөріс үшін атқаратын еңбектері көрсетіледі. Фильм бай ауыл басшысының ұлының қалада ақшасын бекер шығындап, бос өмір сүретінін көрсетеді, соның арқасында орта және еңбекші табының елдің тірегі екенін аңғартады. Фильмдегі маңызды ойлардың бірі – сәнді өмір салтымен өзін батыстыққа айналдыруға тырысып, уақыт пен ақшаны ысырап етпеу керек. Әр адам өзінің кім екеніне адал болуы керек және басқа біреуге ұқсауға тырыспауы керек. Бұл ой Карнатаканың елдегі ең дамыған штаттарының бірі болған және ауылдан қалаға көші-қонның көп болған кезінде көрермендердің көңілінен шықты. Фильм Бангалордың Штаттар театрында бір жыл көрсетілгеннен кейін, кинотеатр басшылығы жаңа фильмді көрсету үшін оның көрсетілуін тоқтатуға шешім қабылдады. Бұл халықтың наразылығын туғызып, зорлық-зомбылыққа ұласты. Алайда, сол кездегі депутат С. Бангараппа араласып, мәселені сәтті шешті. Фильм екі жылға толып аяқталды. 1975 жылы фильм Телугу тілінде «Девудуланти Маниши» деген атпен қайта түсірілді, бас рөлде Кришна ойнады. 2017 жылы доктор Раджкумардың ұлы Шива Раджкумардың басты рөлде ойнаған «Бангара с/о Бангарада Манушья» фильмі шаруалардың проблемаларын қамтыған ұқсас сюжетке ие болды. Фильм бір кітаптың атына да шабыт берді.

Раджкумар: Алтын дауысты актер

"Бангарада Манушья" кітабының ағылшын тіліндегі аудармасы "Раджкумар: Алтын дауысты, теңдесі жоқ актер" деп аталды. Ол 2008 жылдың 10 мамырында АҚШ-тың Нью-Джерси штатында жарық көрді. Сол кітапты 2008 жылдың тамызында сенатор Эдвард Тэмсон Лондонда шығарды. Өз керемет актерлік шеберлігімен және алтын дауысымен каннада тілдес халықты мақтан тұтқан, қадірлі актер Раджкумарға арналған кітап ағылшын тілінде жарық көрді. "Rajkumar: The Inimitable Actor With A Golden Voice" кітабын актердің жұбайы Парватамма Раджкумар 2008 жылдың мамыр айында Бангалор қаласында таныстырды. Ол кітаптың алғашқы данасын атақты ақын және "Падма Шри" сыйлығының иегері профессор К.С. Ниссар Ахмедке табыс етті. А.Н. Прахлада Раоның "Бангарада Манушья" ("Алтын адам") атты, бастапқыда каннада тілінде жазылған кітабы алғаш рет 2005 жылы Раджкумардың қатысуымен жарық көрді. Кітап төрт рет басылып, 15 000 данадан астам сатылды. Кітапты әдеби сыншы С.Н. Рамачандран және журналист Аллади Джаяшри ағылшын тіліне аударған. Баспасөзді шығарған: Сапна кітап үйі, Бангалор. Каннада кино өнеркәсібінің 75 жылдығын мерекелеуге орай, кітап 2008 жылдың 10 мамырында Нью-Джерсиде, Америкада "Бриндавана" каннада қауымдастығының демеушілігімен жарық көрді. Осы оқиғада кітап авторы А.Н. Прахлада Рао және оның әйелі Маллика Прахлад Нью-Джерси, Нью-Йорк, Вашингтон және басқа да аймақтардағы каннада тілдес халықтар тарапынан құрметпен қарсы алынды.