Кіріспе

"Судда", сондай-ақ "Тазару рәсімдері" деп те аталады, – Үндістандық фильм, тулу тілінде түсірілген және цифрлық форматта сақталған алғашқы фильм. 105 минуттық фильм 2004 жылы Карнатака штатының Мангалор қаласына жақын Марнад ауылында түсірілді және 2005 жылы көрсетілді. Фильм Мумбайда тұратын драматург Нараяна Нандалайке жазған және Тулу әдебиет академиясының сыйлығын алған "Боджа" атты тулу пьесасының негізінде жасалған. "Судданы" үш мумбаилық тулу адамы – Мохан Марнад, Сурендра Кумар және Рамчандра ПН өндірді. Оны Пунадағы Кино және Телевизия институтының түлегі Рамчандра ПН режиссерлік етті. "Судда" – оның алғашқы толық метражды фильмі болды.

Сюжет

Судда көп жылдар бойы Карнатака жағалауындағы тулу тілді қауымдастықта болған феодалдық жүйенің құлауын және 1960-1970 жылдары енгізілген Жер шегі туралы заңның оның әлеуметтік құрылымына тигізген әсерін көрсетеді. Бұл – қазіргі Үндістанның тарихы, өзгеретін касталық қатынастар мен жер иелерінің бұл шындыққа біраз кешіккенмен келуі. Фильмнің оқиғасы Маңгалор маңындағы шалғай ауылда болса да, мұндай оқиға Үндістанның кез келген ауылында орын алуы мүмкін. Бұрынғы жер иелерінің отбасы феодалдық өмірдің соңғы кезеңінде екенін сезінеді, себебі олар бұрынғыдай әсем әдет-ғұрыптармен соңғы дем беру рәсімін өткізе алмайды.

Дыбысты пайдалану

Бұл фильмнің ерекшелігі – қолда бар жарық пен табиғи дыбыстарды пайдалануында. Бұл фильмнің дыбыс жолы немесе дыбыс дизайны – тулу киносы үшін жаңалық. Фильмде фони музыка жоқ, мұқият таңдалған дыбыс эффектілері музыканың орнына қолданылады. "Фильмде құстардың сайрауы, ағын су және халық әндері сыртқы дыбыс ретінде кеңінен пайдаланылса, үй ішіндегі дыбыс үшін сағаттың тиксері қолданылған. Сағаттың тиксері мен радио әндерінің жиі естілуі ауылдық үйдің тыныш атмосферасын жасауға көмектеседі. Операторлық жұмысы, саз балшық қабырғаларды, терезелер мен есіктердегі ағаш оюларын және ауылдың көгалды жасыл кеңістіктерін бейнелей отырып, фильмді жаңа деңгейге көтереді." (Источник: Астро Шива)

Баламалы тарату жүйесі

Судда бейнесі Маңғал университетіне қарасты түрлі колледждерде DVD-плеерлер мен орташа өлшемді цифрлық проекторлар арқылы көрсетілді. Маңғал университеті Оңтүстік Үндістанның Карнатака штатындағы тулу тілінде сөйлейтін екі ауданға қызмет көрсетеді. Жергілікті мәдени ұжымдар, әуесқой театр үйірмелері мен әдеби топтар да осы фильмге көрермендеріне жете алуы үшін платформа ұсынуға көмектесті. Шамамен жүз рет көрсетілді, соның ішінде екі ауданның ең шалғай аймақтарында да көрсетілді. Бұл көрсетулер Нидерландыдағы «Хубарт Балс» қорының қарапайым гранты арқасында мүмкін болды. Жазушы және режиссер Ранджан Дас mydigitalfc.com сайтындағы тұрақты бағанында фильмді көрерменге жеткізудің қаншалықты қиын болғаны туралы айтады. «Мумбайда тұратын режиссер Рамчандра ПН көптеген кино көрермендерге белгілі емес. 2006 жылы оның тулу тіліндегі «Судха» фильмі Делидегі беделді Осиан кинофестивалінде «Үздік үнді фильмі» сыйлығын жеңіп алды, бұл ретте Ритпарно Гош, Гириш Касаравалли және Сантош Сиван сияқты күшті бәсекелестерді басып өтті. Ол Мумбайдағы ірі медиа үйі мен киностудияның иесіне, ол да Карнатака штатынан шыққан, фильмін жарнамалау үшін жүгінгенде, магнат каннада тілінде «Неге фильмді хинди тілінде түсірмедіңіз?» деп ренжіді» (Источник: mydigitalfc.com мақаласы).