Кіріспе

Англия мен Уэльс азаматтық соттарының азаматтық іс жүргізу ережелері

Азаматтық іс жүргізу ережелері (CPR) 1997 жылғы Азаматтық іс жүргізу ережесі туралы заңға сәйкес, 1997 жылы Азаматтық іс жүргізу ережесі комитетімен енгізілді және Англия мен Уэльстегі азаматтық істердегі Апелляциялық сот, Жоғары сот және округтік соттар қолданатын азаматтық іс жүргізу ережесі болып табылады. Олар 1999 жылдың 26 сәуірінен басталган барлық істерге қолданылады және көбінесе Жоғарғы Соттың және Округ сотының ережелерін алмастырады. 1998 жылғы Азаматтық іс жүргізу ережесі – бұл ережелерді тізімдейтін нормативтік құжат. CPR заңгер еместер үшін сот процестерін арзан, жылдам және түсінікті ету арқылы әділетке қолжетімділікті арттыру мақсатында жасалған. Осының салдарынан, көптеген бұрынғы, ескі заңдық терминдер «талапкер» үшін «әріптес» және «куәгерге шақыру» үшін «субпоена» сияқты қарапайым тілмен ауыстырылды. Бұрынғы азаматтық іс жүргізу ережелерінен өзгеше, CPR олардың «басты мақсаты» туралы мәлімдемемен басталады, бұл нақты ережелерді қолдануға көмектесу және егер нақты ереже қолданылмаса, мінез-құлықты бағыттау үшін жасалған.

Тарих

1994 жылы лорд-канцлер сол кездегі Роллдардың Мастері лорд Вулфқа қолданыстағы азаматтық процессуалдық ережелерді консолидациялау мүмкіндіктері туралы есеп беруді тапсырды. 1995 жылдың 16 маусымында лорд Вулф «Әділетке қол жеткізу» атты аралық есеп жариялады. Аралық есепке қатысты ғылыми ортада кең пікірлер айтылды. Мысалы, американдық құқық профессоры Ричард Маркус-младший аралық есептің АҚШ федералдық соттарының іс жүргізуді басқару тәжірибесінен шабыттанғанын атап көрсетті, бұл тәжірибе күрделі сот дауларын қараумен байланысты болды. 1960 жылдары американдық электр жабдықтары индустриясындағы ірі монополияға қарсы сот процесі 1968 жылы көп округтік сот ісін реттеу туралы заңның қабылдануына және көп округтік сот ісі жөніндегі сот кеңесінің құрылуына әкелді. 1969 жылы кеңес «Күрделі сот ісі жөніндегі нұсқаулықты» жариялады, онда американдық судьялар сот процесінің алдындағы кезеңде күрделі істерді басқару және дамытуда белсенді рөл атқаруы керек деп ұсынды. Бұл ұсыныс 1970-1980 жылдардағы американдық соттардағы іс жүргізуді басқару қозғалысын бастады. 1996 жылдың 26 шілдесінде лорд Вулф өзінің соңғы «Әділетке қол жеткізу» есебін (1996) жариялады, онда ол «азаматтық сот жүйесі әділетке қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін орындауы тиіс бірқатар принциптерді анықтады. Жүйе –

Лорд Вулф іс жүргізудің екі талабын атап өтті: «тараптарға іс бойынша белгілі бір қадамдар жасау үшін уақыт кестесін белгілеу; және дәлелдерді ашу мен сарапшылық куәліктерді шектеу». Есептің екінші бағыты – сот процесінің уақыт және қаржы шығындарын бақылау, барлық мүмкін мәселелерге емес, негізгі мәселелерге назар аудару және іс бойынша атқарылатын жұмылдың көлемін шектеу. Есеп Лорд Вулфтың ұсыныстарын іске асыруға бағытталған практикалық ережелердің жобасымен бірге жарияланды. Бұл ереже сотқа кең басқару өкілеттіктерін берді, істерді олардың сипатына байланысты үш санаттың біріне бөлуді ұсынды, нақты іс-қимылдарды шектеді немесе талап етті және шығындар режиміне пропорционалдық принципін енгізді. 1997 жылғы 27 ақпанда «Азаматтық іс жүргізу туралы» заң (№ 12) қабылданды. Ол азаматтық іс жүргізу ережелерін жасау өкілеттігін берді. Сонымен қатар, сот жүйесінің мүшелерінен, заңгерлерден және мемлекеттік қызметкерлерден құралған Азаматтық сот жүйесі жөніндегі кеңес құрылды, оның міндеті – азаматтық сот жүйесін қарау болып табылды. 1998 жылғы 10 желтоқсанда «Азаматтық іс жүргізу ережесі» (SI 1998/3132) қабылданды және 1999 жылғы 26 сәуірде күшіне енді. Практикалық ережелердің жобасы олардың негізгі бөлігін құрады.

Пропорционалдылықты бағалау

West v Stockport NHS Foundation Trust (2019) ісінде пропорционалдылықты бағалауға екі тәсіл қалыптасты, әсіресе бастапқы сот шешімінен апелляциялық шағым кезінде. Апелляциялық судьялар тараптар арасындағы "пропорционалдылыққа шағымдану тек нақты істің мән-жайларымен шектелген бе («тар түсіндірме») әлде оны барлық мән-жайларға сәйкес бағалау керек пе, соның салдарынан осы іспен тікелей байланысы жоқ мәселелерді де қамту керек пе («кеңейтілген түсіндірме»)" деген пікір таласы туралы айтты. Шығыстар туралы жалпы ережелерді қамтитын CPR 44-ті қарастырғанда, «пропорционалдылық мәселелері 44.3(5) тармағында нақты көрсетілген мәселелерге және қажет болған жағдайда 44.4(1) тармағындағы кеңірек мән-жайларға сілтеме жасау арқылы қарастырылуы тиіс» деген қорытындыға келді. Осылайша, кеңейтілген түсіндірме дұрыс.

Шағын талаптардың жолы

10 000 фунт стерлингтен аспайтын құны бар талаптар (2013 жылғы 1 сәуірде сомасы ұлғайтылды) әдетте, шағын талаптар жолына жіберіледі, егер: ауырсыну, азаптау және ыңғайсыздық үшін талап етілген сома 1000 фунт стерлингтен жоғары болмаса; немесе жалға алушының пәтер иесінен талап еткен тұрғын үйді жөндеу немесе басқа жұмыстардың құны 1000 фунттан аспаса – олар басқа да өтемақы іздесе де немесе осы жөндеуден басқа кез келген талаптың қаржылық құны 1000 фунттан аспаса. Тұрғын үй-жайларға қатысты қысым көрсету немесе заңсыз шығарып тастау үшін өтемақы талабы, қаржылық шектерге сәйкес келсе де, шағын талаптар жолына жіберілмейді.

Жедел жол

25 000 фунт стерлингтен (2009 жылғы 6 сәуірге дейін берілген талап арыздар үшін 15 000 фунт стерлинг) аспайтын сомадағы, Шағын талаптар жолы әдеттегі жол болмайтын талап арыздар көбінесе Жылдам жолмен қарастырылады, егер: сот отырысы бір күннен астам уақытқа созылуы мүмкін болса; сот отырысында ауызша сарапшылық дәлелдемелер екіден астам салада ұсынылса; немесе әр салада әр тараптан бірнеше сарапшы қатысса.

Көп жолды

Шағын талаптар жолына немесе Жедел жолға жіберілмеген кез келген іс Көпжолға жіберіледі.

Іс-қимылға дейінгі хаттамалар

Іс-шараларды бастау алдында мәселелерді шектеу және ең жақсы тәжірибені қамтамасыз ету мақсатында, CPR "іс алдындағы хаттамаларды" енгізді. Олардың күші Практикалық Нұсқаулар – Хаттамалар арқылы бекітіледі.

Хаттамамен қамтылмаған жағдайлар

Хаттама жарияланбаған жағдайда, 4-тармақ тараптардың CPR 1-ге және Басты мақсатқа сәйкес болуын талап етеді. Сондай-ақ, сотқа шағым беруге дейін әдетте ақылға қонымды деп есептелетін мінез-құлықты анықтайды. Егер сот ісі хаттама күшіне енгенге дейін басталған болса, хаттама оған қолданылмайды, бірақ тараптың оны сақтауға жасаған әрекеттері маңызды дәлел ретінде қарастырылуы мүмкін.

Ережелерді әзірлеу тәртібі

Ережелерді комитет мүшелерінің кем дегенде сегізі мақұлдауы тиіс және Лорд-канцлерге ұсынылуы керек, ол оларды бекітуге немесе қабылдамауға құқылы. Егер ол қабылдамауды шешсе, онда оның себептерін жазбаша түрде түсіндіруі міндетті.

Құқықтық терминологияның өзгеруі

Англия мен Уэльс 1883 жылы Жоғарғы Сот ережелері арқылы жалпы құқықтан (және басқа да жалпы құқық юрисдикцияларынан) ерекшелене бастады, бұл ережелер дәстүрлі "шағым" мен "жауапты" "талап арызы" мен "қорғаныс" деп алмастырды. CPR одан да кең ауқымды өзгерістер жасады, бірнеше ондаған дәстүрлі құқықтық терминдерді жаңартты. Мысалы, "сотқа шақыру қағазы" және "талап арызы" тиісінше "талап нысаны" және "талаптың толық мәліметтері" деп өзгертілді. CPR Англия мен Уэльстің құқықтық жүйесіне қарапайым тілді енгізу мақсатында түбірінен өзгеше құқықтық терминологияның жаңа жүйесін енгізді. Бұл құқық саласындағы маманы емес адамдарға құқықтық терминдерді оңай түсінуге көмектесу және сот процесін жылдамдату мен төмендету үшін жасалды.