Уильям Камерон Таунсенд: Құдай сөзін жеткізуші және тілдерді зерттеуші
William Cameron Townsend
Уильям Камерон Таунсенд – миссионер, лингвист, құрметті Wycliffe Bible Translators және SIL International ұйымдарын құрған. Кіші тілдерге аударма, сауат ашу мақсатында жұмыс істеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Камерон Таунсенд (9 шілде 1896 - 23 сәуір 1982) – американдық христиан миссионері, тіл білімі маманы, «Уиклиф Киелі кітап аудармашылары» және Лингвистика жазғы институтының (қазіргі SIL International) негізін қалаушы.
William Cameron Townsend (July 9, 1896 – April 23, 1982) was an American Christian missionary linguist and the founder of Wycliffe Bible Translators and the Summer Institute of Linguistics (now SIL International)
Екі ұйым да аз қолданылатын тілдерге Киелі кітапты аударуға, сондай-ақ сауат ашу және екі тілді білім беру бағдарламаларын дамытуға ерекше мән берді.
Both organisations emphasized the translation of the Bible into minority languages, as well as the development of literacy and bilingual education programs.
Ерте өмір
1896 жылы Оңтүстік Калифорнияда дүниеге келген Таунсенд Санта-Ана орта мектебін бітіріп, Лос-Анджелестегі Оксидентал колледжінде білім алды. Бірақ ол колледжді оқуын тоқтатты да, бірнеше жыл бойы Лос-Анджелестегі Библия үйі үшін Библия сатушы болып жұмыс істеді.
Born in 1896 in Southern California, Townsend graduated from Santa Ana High School and attended Occidental College in Los Angeles. He dropped out of college to work as a Bible salesman for the Los Angeles Bible House for several years.
Алғашқы аударма жұмысы
1917 жылы Лос-Анджелес Киелі кітап үйі Таунсендті Антигуа маңындағы Гватемалаға испан тіліндегі Киелі кітаптарды сату үшін жіберді. Екі жылдан кейін ол Орталық Америка Миссиясына (CAM) қосылды. CAM – Гватемаладағы Какчикель майя халқы арасындағы Мәсіхтің шәкірттерінің евангелистік христиандық миссиясы. Оны Орталық Америкадағы миссионерлік қызметін әртүрлі аймақтарға бөлуге келіскен протестанттық жаңғырушылар құрған. CAM Иса Мәсіхтің Тыныштық Мыңжылдығы Мәсіхтің екінші келуінен кейін келеді деп үйретті және олардың миссиясын Мәсіхтің Ұлы тапсырмасын – оның хабарын «жердің шетіне дейін» жеткізуді (Елшілердің істері 1:8) орындау үшін қажет деп есептеді. Таунсенд CAM-ның тек испан тілінде таратылатын христиандық хабарының жергілікті халықтың көпшілігіне, тіл білмейтіндерге жетпейтініне алаңдады. Ол Санта-Катарина деген жағалаудағы Какчикель қауымына қоныстанды және келесі он төрт жылда тілді осы деңгейге дейін үйренді, Киелі кітапты аударуға мүмкіндік алды. Ол сондай-ақ Робинсон Киелі кітап институтын құрды. АҚШ-тан қаржылық қолдаумен институт жергілікті қауымға арналған орталықты салды, онда мектеп, медициналық клиника, электр генераторы, кофе өңдеу зауыты және ауыл шаруашылығы тауарларын сақтау дүкені болды. Осы жылдар ішінде Таунсендтің жергілікті қауымға деген қамқорлығы артты және ол байқаған миссионерлік тәжірибелердің олардың қажеттіліктерін тиімді түрде қанағаттандырмайтынына, сондай-ақ олардың әртүрлі тілдері мен мәдениеттерін ескермейтініне көз жеткізді. Колби мен Деннеттің сөзіне сүйенсек, Таунсендтің CAM басшылары да оның жергілікті мәдениетті, киім-кешекті және тілді қабылдауынан алаңдады. Леонард Блумфилд осы салада жазған еңбектері болды және ол Какчикельді талдау кезінде Сапирдің ойларының бір бөлігін пайдаланды. Таунсенд оқшауланған тайпалармен байланыста болу үшін ұшақтар мен радиоларды пайдалануды ұсынды, бірақ мұндай еңбекті қажет ететін жаңа технологияның қаржылық және уақыт шығындары көптеген миссионерлік топтарды ыңғайсыздыққа түсірді. 1933 жылы Таунсенд Мексикаға көшуді шешті. Бұл Гватемаланың Панайачель қаласында Мексиканың Білім министрі Мұсе Саенспен танысып, дос болғаннан кейін болды. Туберкулезбен ауыратын Таунсенд 1932 жылы АҚШ-қа оралды және Пионерлік миссия агенттігінің далалық хатшысы, сенімді досы Л. Л. Легтерстен көмек сұрады. 1933 жылдың тамызында өткен дұға жиналысында «Құдай Гватемаладан келген В. С. Таунсенд мырзаға Мексикаға барып, үнді тайпаларының тілдерін үйренуге және Киелі кітапты сол тілдерге аударуға рұқсат алу үшін үкіметпен кездесуді бұйырды». Екі айдан кейін Саенстен хат келіп, Таунсенд пен Легтерсті Мексикаға баруға шақырды.
In 1917 the Los Angeles Bible House sent Townsend to Guatemala to sell Spanish Bibles near Antigua. After two years he joined the Central American Mission (CAM). CAM was an evangelical Christian mission of the Disciples of Christ among the Kaqchikel Maya people in Guatemala, founded by Protestant revivalists who had agreed to divide their mission work in Central America into various regions. CAM taught that Jesus Christ's Millennial Kingdom of Peace would come after the Second Coming of Christ and viewed their mission as necessary to fulfill Christ's Great Commission to carry his message "to the ends of the earth" (Acts 1:8). Townsend was concerned that CAM's Christian message, spread exclusively in Spanish, could not reach the monolingual majority of the indigenous population. He settled in a Kaqchikel community on the coast called Santa Catarina, and over the next fourteen years he learned the language to the point where he could translate the Bible. He also founded the Robinson Bible Institute which, with financial backing from U. S. sources, built a center for the indigenous community that included a school, medical clinic, an electrical generator, a coffee processing plant, and an agricultural supply store. During these years, Townsend's concern for the indigenous community grew, and he became convinced that the missionary practices he observed did not address their needs effectively and did not take into account their diverse languages and cultures. According to Colby and Dennet, Townsend's CAM superiors also showed signs of unease that he had adopted indigenous cultural practices, clothing, and language. and Leonard Bloomfield were writing on this area and he used some of Sapir’s insight in his analysis of Kaqchikel. Townsend proposed using airplanes and radios to stay connected with the isolated tribes, but the financial and timely costs of new technology for such labor intensive work was off putting to many mission groups. By 1933 Townsend decided to move to Mexico. This came after he met and befriended the Mexican Under Secretary of Education, Moisés Sáenz, in Panajachel, Guatemala. Sick with tuberculosis Townsend returned to the US in 1932 and sought the help of L. L. Legters, the field secretary of the Pioneer Mission Agency and a trusted friend. At a prayer meeting in August 1933 "'the Lord revealed his will for Mr. WC Townsend of Guatemala to make a trip to Mexico City for the purpose of meeting with the government to get permission for sending men into the Indian tribes to learn the languages and to translate the Bible into those Indian tongues.'" Just two months later, a letter from Sáenz arrived urging both men, Townsend and Legters, to visit Mexico.
Мексика
Мексика революциясының жеңіске жеткен тобы 1917 жылғы Конституцияны қабылдады, ол 1857 жылғы либералды Конституцияның дінге қарсы шараларын кеңейтіп, Мексикадағы католик шіркеуінің қызметін шектеді. Алайда Таунсенд пен Легтерс миссионерлік куәліксіз Мексикаға кірді. Барлық ресми ұйымдық байланыстарды, соның ішінде CAM-мен байланысты да үзіп, екі адам Саенстің шақыру хатын пайдаланып Мексика қаласына сапар шекті. Бұл "алдау" болып есептеледі, яғни екі адам үкімет рұқсатының артында өздерінің нақты мақсатын жасырды. Басқа сыншылар Саенц олардың Мексикаға келу себебін білгенін айтады. Бірінші жылы екі студент тіркелді. Келесі жылы, бес адамдық оқу жиынынан кейін (оның ішінде өмір бойы дос болып, көрнекті тіл білімі маманы болған Кеннет Пайк қатысты), Таунсенд студенттерін Мексикаға алып барып, далалық жұмыстарды бастады. Уиклифтың Киелі кітап аудармашылары АҚШ 1942 жылы ресми түрде құрылды. 1980 жылдың мамыр айында Уиклифтың Киелі кітап аудармашылары халықаралық деңгейде құрылды, ол халықаралық басшылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Осы шағын бастамадан Лингвистика институтының (қазір SIL International деп аталады), Уиклифтың Киелі кітап аудармашыларының (WBT) және SIL-дің техникалық және логистикалық серіктесі JAARS-тің бүкіл әлемдік миссиясы өсті.
The triumphant faction of the Mexican Revolution created the Constitution of 1917, which extended the anticlerical measures of the liberal Constitution of 1857 and restricted the Catholic Church in Mexico. Townsend and Legters, however, entered Mexico without missionary credentials. Having cut all formal organizational ties, including those to CAM, the two men used Sáenz's letter of invitation to travel to Mexico City. would view as 'deceits,' whereby the two men concealed their deeper goal behind a veil of government permission. Other critics note that Sáenz knew why they wanted to come to Mexico. In the first year two students enrolled. The following year, after a training session with five men in attendance (including Kenneth Pike who would become a lifelong friend and prominent academic linguist), Townsend took his students to Mexico to begin field work. Wycliffe Bible Translators USA was officially founded in 1942. Wycliffe Bible Translators International was established in May 1980 to provide international leadership. From this small beginning has grown the worldwide ministry of the Summer Institute of Linguistics (now called simply SIL International), Wycliffe Bible Translators (WBT), and the technical and logistics partner of SIL known as JAARS.
Перу
Кеннет Пайк 1943 жылдың соңында Перуге келген SIL өкілінің алғашқысы болды. SIL 1945 жылдың 28 маусымында Перу Білім министрлігімен келісімшарт жасасты.
Kenneth Pike was the first SIL representative to visit Peru in late 1943. SIL signed a contract with the Peruvian Ministry of Education on June 28, 1945.