Кіріспе
1949 жылы режиссер Кинг Видор түсірген америкалық фильм-нуар. Бұл фильм Дэвис үшін Warner студиясымен он сегіз жылдық ынтымақтастықтан кейін келісімшарт бойынша соңғы рөл болды. Ол бірнеше рет фильмнен бас тартуға тырысты (бұл өндіріс шығындарын күрт арттырды), бірақ Warner оны еңбек келісімшартынан босатудан бас тартты. Ол бұл жобаны "қорқынышты фильм" деп, ал фильмнің соңындағы өлім сахнасын "экрандағы ең ұзақ өлім сахнасы" деп есіне алды. Кинотарихшы Дэвид Мелвилл болжамы бойынша, Warner Brothers студиясының он жеті жылдық тәжірибелі актрисасы Бетт Дэвиске Роза Молин рөлін ұсынғанда, ол одан бас тартады деп күтті, бұл оларға келісімшартты бұзуға мүмкіндік берер еді. Ол фильмді аяқтады, бірақ бұл Warner Brothers-пен бірлескен соңғы жұмысы болды. Видор мен Дэвис фильм түсірілімі кезінде режиссура мәселесі бойынша дауласты. Атап айтарлық бір сахнада, Дэвис өзінің "жарқын емес, бірақ адал дәрігер күйеуін" (Джозеф Коттен) айыптағанда, Видор оның ойнауында "көбірек жалындылықты" талап етті. Жауап ретінде Дэвис Джек Уорнерге Видордың орнын басқа режиссермен алмастыруды сұрады, бірақ Уорнер бұдан бас тартты. Видор осы өтінішті түсірілім аяқталғаннан кейін ғана білді. Дэвис Видорға қатысты айтқан шағымдары кері нәтиже берді және Warner басшыларын оның келісімшартымен аяқтасуға итермеледі, бұл екі тарапқа да қолайлы болды. Фильмнің соңғы нұсқасында Розаның аборты бейнеленген эпизод болмады, және Видор осы туралы фильмді жергілікті кинотеатрда көрген кезде ғана білді.
The film marks Davis's last appearance as a contract actress for Warner, after eighteen years with the studio. She tried several times to walk away from the film (which only caused the production cost to go through the roof), but Warner refused to release her from their employment contract. She remembered the project as "a terrible movie", and her death scene at the end of the film as "the longest death scene ever seen on the screen". Film historian David Melville suggests that Warner Brothers offered Bette Davis, the aging seventeen year veteran of the studio, the role of Rosa Moline anticipating she would reject the project, a move that would allow executives to void her contract. She completed the film nevertheless, but it would be her last with Warner Brothers. Vidor and Davis feuded over direction of the film throughout its filming. In an especially dramatic scene in the filming where Davis berates her "dull but decent doctor husband" (Joseph Cotten), Vidor demanded "greater vehemence" in her delivery. In response, Davis went to Jack Warner to ask that Vidor be replaced with another director, which Warner declined. Vidor was unaware of the request until the shooting was completed. Davis’ complaints concerning Vidor had the opposite effect and spurred Warner executives to cancel her contract, a finale satisfactory to both parties. The final cut of the movie appeared without the sequence depicting Rosa's abortion, an edit that Vidor only discovered when he viewed the film at a local theater.
Орналасқан жері
"Лойалтон, Висконсин" мифтік қалашығының сахналары шындығында Калифорния штатының Сьерра округіндегі шағын, көркем Лоялтон ауылында түсірілді.
Сыни жауап
Фильм сыншысы Босли Кроутер фильмнің шығуымен бірге оны сынға алды, былай деп жазды: «Әрине, Ленор Коффи жазған сценарий оған адалдық тақырыбындағы әдеттегі банальдықтарды орындаудан басқа ештеңе ұсынбайды. Егер сіз ұзақ уақыт бойы ақталудан ұялмайтын болсаңыз, осы өте жасанды фильмнің кульминациясын – соңғы сахнаны ұсынамыз. Онда әйел, қатты перитониттен зардап шегіп, төсектен тұрып, айнаға қарай бетіне макияж жағып, теміржолға және өлімге қарай шалқалап жүру үшін шала-шарпы киімдерін киеді. "Чикаго" әнінің қайта-қайта келетін әуені басында соғып тұрғанда, ол өзімшілдігі мен ақымақтығы үшін жазасын төлейді. Бұл керемет тәжірибе дейміз. Бұл фильмге "Оскар" сыйлығының берілуі күмәнді. 2004 жылы жазған Денис Шварц сюжетті "қарбалас мелодрама" деп сипаттап, оны елемейтін болды, бірақ фильмнің жалғыз құндылығы – оның театрландырылған ұсынылысында, Беттің өзін-өзі пародизациялауы және қарқынды, бірақ күлкілі мыс операсының оқиғасы көрермендердің кейбіреулерін қызықтыра алады деді. Екінші жағынан, фильм-нуар қозғалысына ден қойған Ален Сильвер сияқты жазушылар фильмде мән тапты: «Король Видордың кішкентай қалалық Америкадағы мелодрамаға деген көзқарасы «Ормандағы шекарадан» артық қараңғы болған емес, онда формальды элементтердің орналасуы Эврипид трагедиясының қаталдығы мен кейде шамадан тыс болуын көрсетеді. Роза Молиннің «жамандығы» репрессивті ортаның оған таңған рөлі екендігінің ашық айтылуы Видордың махаббат драмасын «Мадам Боваридің» жаңартылған нұсқасынан фильм-нуарға айналдырады». 2020 жылдың ақпан айында фильм Король Видордың мансабына арналған ретроспектива аясында 70-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде көрсетілді.
Цензура
Фильм бастапқыда аборт тақырыбына байланысты Ұяттылық Легионынан «C» санатын алды. Бұл санаттың бастапқыда фильмнің кассалық жиынтығына әсері тиді, нәтижесінде студия фильмді «B» санатына қайта жіктеу үшін монтаж жұмыстарын жүргізуге келісімдер жасауға мәжбүр болды.
Кассалық жинақ
Variety басылымы фильм 1,5 миллион доллар тапқанын жазды. Warner Bros деректері бойынша фильм ішкі нарықта 1 331 000 доллар, ал шетелдік нарықта 407 000 доллар табыс тапты. Роза өзін "[шағын] буржуазиялық шешімсіздіктің" құрбаны деп есептейді, ол "Чикаго қаласына деген құштарлығымен тоңған шағын қалалық қыз, ол өзін лагерь карикатурасына айналдырғандай" болады. Видордың Розаны бейнелеуі Розаның "ашуланған және бұзылған" өмірлік күшіне деген жанашырлықты көрсетеді. Видор Флауберттің әлеуметтік көзқарасынан өзгеше, Роза жек көретін шағын фабрикалық қала мен оның қауымдық байланыстарына шынайы симпатия білдіреді. Розаның көптен іздеген арманы Чикаго, ауыр индустриялық қысымның қауіпті айманы ретінде бейнеленеді, қаланың "қатігездігін" күшейткен Макс Штайнердің музыкасымен толықтырылады. Керісінше, Видор Лоялтон, Висконсин шағын қаласындағы ауылдық индустрияны жергілікті қоғамдастықтың "өмірлік темпімен" үйлесетін, "ластандыратын зауытты" "кішкентай кемшілік" деп сипаттайды.
Марапаттар
Композитор Макс Штайнер 1950 жылы "Үздік музыка" (драмалық немесе комедиялық фильмге арналған музыкалық қойылым) номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Бұл фильм "Алтын малина" сыйлығының негізін қалаушы Джон Уилсонның "Расмий Рази кино нұсқауы" кітабында жасалған ең әдемі жаман фильмдердің 100-інің тізіміне енген және Америка кино институтының мына тізімдерінде танылды: 2005: AFI-дың 100 жылдығы – 100 киноцитата: Роза Молин: "Қандай қиратпақ!" – #62.
2005: AFI's 100 Years 100 Movie Quotes:
Rosa Moline: "What a dump." – #62